Müslüman Bilim İnsanları
8. sınıf · Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
el-Cezerî’nin fil saatini çalıştır, içindeki su düzeneğini kesitte gör; Harezmî’den Uluğ Bey’e altı bilim insanını zaman şeridine, haritaya ve katkılarına yerleştir.
Parçalar
- el-Cezerî’nin fil saati: el-Cezerî’nin 1206 dolayında bitirdiği kitapta anlatılan su saati. Fil, köşk, kuşlar, ejderler ve figürler suyun gücüyle yarım saatte bir harekete geçer.
- Su haznesi ve delikli tas: Filin karnındaki haznede suda yüzen bir tas vardır. Tasın dibindeki küçük delikten su girer; tas yarım saatte dolup batar ve bağlı olduğu ipleri çekerek düzeneği çalıştırır.
- Harezmî: cebir: Harezmî, denklemleri çözme yollarını anlatan kitabıyla cebiri ayrı bir bilim dalı yaptı. Bilgisayar biliminde kullanılan “algoritma” sözcüğü onun adından gelir.
- İbn Sînâ: el-Kânûn fi’t-Tıb: İbn Sînâ’nın büyük tıp kitabı. Latinceye çevrildi ve Avrupa’daki tıp okullarında yüzyıllarca ders kitabı olarak okutuldu.
- İbnü’l-Heysem: karanlık oda: İbnü’l-Heysem, küçük bir delikten giren ışığın karanlık odanın duvarında ters bir görüntü oluşturduğunu deneylerle inceledi. Kitâbü’l-Menâzır adlı eseri optiğin temel kitaplarındandır.
- Bîrûnî: usturlap ve Dünya’nın ölçümü: Usturlap, gök cisimlerinin ufuktan yüksekliğini ölçen bir araçtır. Bîrûnî, açı ölçümlerinden yararlanarak Dünya’nın yarıçapını hesapladı.
- Uluğ Bey: Semerkant Rasathanesi: Uluğ Bey’in Semerkant’ta kurdurduğu gözlemevi. Yerin içine doğru inen dev ölçüm yayıyla yıldızların yükseklikleri ölçüldü ve bir yıldız cetveli hazırlandı.
- Bilim merkezleri haritası: Bağdat, Kahire, Buhara, Semerkant ve Gazne gibi şehirlerdeki medreseler, kütüphaneler ve gözlemevleri bilim insanlarını bir araya getirdi.
Görevler
- Fil saatini çalıştır; tasın dolup batmasını ve yarım saat dolunca figürlerin hareketini izle.
- Altı bilim insanını zaman şeridinde yaşadıkları döneme yerleştir.
- Altı bilim insanını haritada doğdukları ya da çalıştıkları şehre yerleştir.
- Her bilim insanını bilime katkısıyla eşleştir; eserler vitrinde yerini alsın.
Kazanımlar
- DKAB.8.5.2 İslam’ın bilime verdiği önemi ve katkıyı sorgulayabilme
- DKAB.8.5.3 Müslüman bilim insanlarının bilim ve kültüre katkılarını irdeleyebilme
Bunları da deneyebilirsin
- Asr Suresi ve Anlamı: Asr suresinin okunuşunu ve anlamını ayet ayet eşleştir, insanı ziyandan kurtaran dört özelliği günlük hayatla ilişkilendir.
- Ayetelkürsi: Anlamı ve Mesajı: Ayetelkürsi’nin okunuşunu anlamıyla buluştur, kavramlarını bul, mesajlarını günlük hayatla ilişkilendir ve ayetten çıkarılan yargıları ayıkla.
- Dinin Korumayı Amaçladığı Temel Haklar: Günlük davranışları ve ayetleri can, akıl, din, nesil ve mal sütunlarına yerleştir; dinin toplum hayatındaki işlevini metinde bul.
- Her Şey Bir Ölçüyle: Laboratuvarda suyu kaynat, bilyeyi düşür, Dünya modelini döndür: aynı koşulda hep aynı sonucu gör ve evrendeki ölçüyü kader ve kaza inancıyla yorumla.
- Kader, Emek ve Tevekkül: Kader, kaza, emek, rızık, tevekkül ve sünnetullah kavramlarını günlük hayat durumlarıyla bağlamına uygun kullanarak çözümle.
- Külliye: Medeniyetin Merkezi: Cami, medrese, darüşşifa, imaret, kütüphane ve hamamdan oluşan bir külliyede dolaş; yapıları hizmet başlıklarına ayır, vakıf gelirini dağıtıp hepsini çalıştır.