Müslüman Bilim İnsanları

8. sınıf · Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi

el-Cezerî’nin fil saatini çalıştır, içindeki su düzeneğini kesitte gör; Harezmî’den Uluğ Bey’e altı bilim insanını zaman şeridine, haritaya ve katkılarına yerleştir.

Parçalar

  • el-Cezerî’nin fil saati: el-Cezerî’nin 1206 dolayında bitirdiği kitapta anlatılan su saati. Fil, köşk, kuşlar, ejderler ve figürler suyun gücüyle yarım saatte bir harekete geçer.
  • Su haznesi ve delikli tas: Filin karnındaki haznede suda yüzen bir tas vardır. Tasın dibindeki küçük delikten su girer; tas yarım saatte dolup batar ve bağlı olduğu ipleri çekerek düzeneği çalıştırır.
  • Harezmî: cebir: Harezmî, denklemleri çözme yollarını anlatan kitabıyla cebiri ayrı bir bilim dalı yaptı. Bilgisayar biliminde kullanılan “algoritma” sözcüğü onun adından gelir.
  • İbn Sînâ: el-Kânûn fi’t-Tıb: İbn Sînâ’nın büyük tıp kitabı. Latinceye çevrildi ve Avrupa’daki tıp okullarında yüzyıllarca ders kitabı olarak okutuldu.
  • İbnü’l-Heysem: karanlık oda: İbnü’l-Heysem, küçük bir delikten giren ışığın karanlık odanın duvarında ters bir görüntü oluşturduğunu deneylerle inceledi. Kitâbü’l-Menâzır adlı eseri optiğin temel kitaplarındandır.
  • Bîrûnî: usturlap ve Dünya’nın ölçümü: Usturlap, gök cisimlerinin ufuktan yüksekliğini ölçen bir araçtır. Bîrûnî, açı ölçümlerinden yararlanarak Dünya’nın yarıçapını hesapladı.
  • Uluğ Bey: Semerkant Rasathanesi: Uluğ Bey’in Semerkant’ta kurdurduğu gözlemevi. Yerin içine doğru inen dev ölçüm yayıyla yıldızların yükseklikleri ölçüldü ve bir yıldız cetveli hazırlandı.
  • Bilim merkezleri haritası: Bağdat, Kahire, Buhara, Semerkant ve Gazne gibi şehirlerdeki medreseler, kütüphaneler ve gözlemevleri bilim insanlarını bir araya getirdi.

Görevler

  1. Fil saatini çalıştır; tasın dolup batmasını ve yarım saat dolunca figürlerin hareketini izle.
  2. Altı bilim insanını zaman şeridinde yaşadıkları döneme yerleştir.
  3. Altı bilim insanını haritada doğdukları ya da çalıştıkları şehre yerleştir.
  4. Her bilim insanını bilime katkısıyla eşleştir; eserler vitrinde yerini alsın.

Kazanımlar

  • DKAB.8.5.2 İslam’ın bilime verdiği önemi ve katkıyı sorgulayabilme
  • DKAB.8.5.3 Müslüman bilim insanlarının bilim ve kültüre katkılarını irdeleyebilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Asr Suresi ve Anlamı: Asr suresinin okunuşunu ve anlamını ayet ayet eşleştir, insanı ziyandan kurtaran dört özelliği günlük hayatla ilişkilendir.
  • Ayetelkürsi: Anlamı ve Mesajı: Ayetelkürsi’nin okunuşunu anlamıyla buluştur, kavramlarını bul, mesajlarını günlük hayatla ilişkilendir ve ayetten çıkarılan yargıları ayıkla.
  • Dinin Korumayı Amaçladığı Temel Haklar: Günlük davranışları ve ayetleri can, akıl, din, nesil ve mal sütunlarına yerleştir; dinin toplum hayatındaki işlevini metinde bul.
  • Her Şey Bir Ölçüyle: Laboratuvarda suyu kaynat, bilyeyi düşür, Dünya modelini döndür: aynı koşulda hep aynı sonucu gör ve evrendeki ölçüyü kader ve kaza inancıyla yorumla.
  • Kader, Emek ve Tevekkül: Kader, kaza, emek, rızık, tevekkül ve sünnetullah kavramlarını günlük hayat durumlarıyla bağlamına uygun kullanarak çözümle.
  • Külliye: Medeniyetin Merkezi: Cami, medrese, darüşşifa, imaret, kütüphane ve hamamdan oluşan bir külliyede dolaş; yapıları hizmet başlıklarına ayır, vakıf gelirini dağıtıp hepsini çalıştır.