Osmanlı'nın Cepheleri
8. sınıf · İnkılap Tarihi
Birinci Dünya Savaşı'nda Osmanlı cephelerini gerçek yükseltili kabartma harita ve aylık zaman şeridiyle incele.
Parçalar
- Kafkas Cephesi (Taarruz): Kars, Ardahan ve Batum’u geri almak, Kafkasya üzerinden Orta Asya Türkleriyle bağlantı kurmak ve Bakü petrollerine ulaşmak için açıldı. Sarıkamış’ta kayıpların çoğu soğuk ve salgın hastalıktan oldu.
- Kanal Cephesi (Taarruz): Süveyş Kanalı’nı ele geçirip İngiltere’nin sömürgeleriyle bağlantısını kesmek ve Mısır’ı geri almak için açıldı. 1915 ve 1916’daki iki harekât da başarısız oldu.
- Çanakkale Cephesi (Savunma): İtilaf Devletleri Boğazları geçip İstanbul’u almak ve Rusya’ya yardım ulaştırmak istedi. 18 Mart 1915 deniz savaşında ve kara muharebelerinde Boğazlar geçilemedi.
- Irak Cephesi (Savunma): İngilizler Basra’ya çıkıp Musul-Kerkük petrollerine yöneldi. Kut’ül-Amare’de (Nisan 1916) İngiliz birlikleri teslim alındı; Bağdat ise Mart 1917’de kaybedildi.
- Suriye-Filistin Cephesi (Savunma): Kanal harekâtlarından sonra İngilizler Filistin’e ilerledi; Kudüs (1917) ve Şam (1918) kaybedildi. Mustafa Kemal Paşa Halep’in kuzeyinde savunma hattı kurdu.
- Hicaz-Yemen Cephesi (Savunma): İngilizlerin desteklediği Şerif Hüseyin isyanına karşı kutsal yerleri korumak için savaşıldı. Fahrettin Paşa Medine’yi savaş bittikten sonra da bir süre savundu.
- Galiçya Cephesi (Yardım): Müttefik Avusturya-Macaristan’a Ruslara karşı yardım için 15. Kolordu gönderildi (1916-1917).
- Makedonya Cephesi (Yardım): Müttefik Bulgaristan’a İtilaf kuvvetlerine karşı yardım için Osmanlı birlikleri gönderildi.
- Romanya Cephesi (Yardım): Romanya İtilaf safında savaşa girince müttefiklere yardım için Dobruca’ya Türk birlikleri gönderildi.
- Zaman şeridi (1914-1918): Ağustos 1914’ten Ekim 1918 Mondros Ateşkesi’ne kadar ay ay hangi cephelerin açık olduğunu, ilerleme oklarını ve önemli olayları gösterir.
Görevler
- İki taarruz cephesini haritada bul ve ikisine de dokun.
- Çanakkale'de 18 Mart'ı zaman şeridinde bul ve mayın hattına dokun.
- Kafkas'ta kış kaydırıcısını değiştirip yolların kapandığını gör.
- Olay kartlarının hepsini doğru cepheye yerleştir.
Kazanımlar
- İTA.8.2.3 Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’nda savaştığı cephelerin savaşın gidişatına etkisini sorgulayabilme
Bunları da deneyebilirsin
- İnkılaplar Günlük Hayatı Nasıl Değiştirdi?: 1920’den 1935’e aynı sokağın, dükkânın ve okulun dönüşümünü inceleyerek Atatürk inkılaplarının neden ve sonuçlarını keşfet.
- Millî Mücadele Cepheleri: Doğu, Güney ve Batı cephelerini gerçek yükseltili kabartma haritada, zaman şeridi, Sakarya savunması ve Büyük Taarruz ile incele.
- Mustafa Kemal'in hayat yolu (Yakında): Öğrenci şeridi sürükledikçe haritada Selanik, Manastır, İstanbul, Şam, Trablusgarp, Çanakkale, Samsun durakları yanar; her durakta çocuk, komutan ya da devlet adamı kartı açılır ve öğrenci olaydan kişilik özelliği çıkarır.
- Birinci Dünya Savaşı'na giden yol (Yakında): Öğrenci ülkeleri bloklara yerleştirir, sömürge ve ham madde çizgileri belirir; Osmanlı'nın savaşa giriş kararında "tarafsız kal" ya da "İtilaf'a yaklaş" seçeneklerini dener ve olası sonuç kartlarını görür.
- Savaşın sonuçları ve topluma etkisi (Yakında): Öğrenci haritalar arasında kaydırıcıyı çeker, dağılan imparatorlukları görür; grafiklerde bir ülkeye dokunarak kayıpları karşılaştırır ve Türk toplumuna etkileri (nüfus, ekonomi) kartlarla eşleştirir.
- Samsun'dan Ankara'ya: hazırlık dönemi (Yakında): Öğrenci Mustafa Kemal'in yolunu haritada sürükleyerek izler; her durakta genelge ya da kongre kararı kartlarını açar ve kararları "millî egemenlik, bağımsızlık, temsil" ilkelerine göre ayırır.