Enerji Akışı ve Madde Döngüleri

10. sınıf · Biyoloji · 2. Ekoloji

Piramidin basamaklarına enerji ekler; her basamakta yalnız küçük bir kısmının aktarıldığını görür. Azot atomunu topraktan bitkiye, hayvana ve bakteriye kadar takip eder.

Sahnede neler olacak

Üç boyutlu enerji piramidi ve karbon-azot döngüsü dioraması.

Neler yapabileceksin

Piramidin basamaklarına enerji ekler; her basamakta yalnız küçük bir kısmının aktarıldığını görür. Azot atomunu topraktan bitkiye, hayvana ve bakteriye kadar takip eder.

Görünmeyeni görünür kılıyoruz

Enerji kaybı ısı dalgalarıyla, atom yolculuğu iz bırakan noktayla gösterilir.

Günlük hayatta

Gübre, kompost

Kazanımlar

  • BİY.10.2.3 Ekosistemdeki enerji akışıyla ilgili tümevarımsal akıl yürütebilme
  • BİY.10.2.4 Madde döngüleri ile ilgili bilimsel model oluşturabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Ekosistem ve Besin Ağı: Bir çayırda otlar, tavşanlar, tilkiler ve kartallar yaşıyor. Bir türü azalt ya da çoğalt, etkinin besin ağında nasıl yayıldığını izle.
  • Canlıları Tanıyalım: Okul bahçesindeki canlıları dört sepete ayır, büyüteçle gözle görülmeyen canlıları bul, kedinin ve karıncanın çevresini nasıl algıladığını izle.
  • Canlıların Yaşam Alanları (Yakında): Hayvanları uygun yaşam alanına sürükler; yanlış yere konan canlının sağlık çubuğu düşer. Göl kıyısına çöp ya da beton ekleyince alandaki tür sayacının azaldığını görür.
  • Biyoçeşitlilik ve Tehditler (Yakında): Ekosisteme yangın, avlanma, yol, istilacı tür gibi tehditler ekler; tür sayacı ve besin ağındaki kopan bağlar anında görünür.
  • Besin Zinciri ve Ağı (Yakında): Canlılar arasına ok çekerek besin zincirini kurar; bir türü çıkarınca diğer türlerin nüfus çubuklarının nasıl değiştiğini izler.
  • Madde Döngüleri (Yakında): Bir su molekülünü ya da karbon atomunu seçip yolculuğunu takip eder: buharlaşma, yoğuşma, yağış; fotosentez, solunum, yanma. Ormanı kesince karbonun havada biriktiğini görür.