İnsan, Çevre ve Ahlak

10. sınıf · Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi

Gerçek yükseklik verisinden kurulmuş bir vadiye fabrika, baraj ve atık tesisi ekle; israfı ve geri dönüşümü değiştir, kirliliğin havada ve suda yayılışını izle ve gözlemini emanet bilinciyle özetle.

Parçalar

  • Orman: Yamaçlardaki orman havayı temizler, toprağı tutar ve pek çok canlıya yuva olur. Ağaç kesimi ve kirlilik bu dengeyi bozar.
  • Nehir: Vadinin can damarıdır: tarlayı sular, balıklara ve kuşlara yaşam alanı olur. Kirlenen su akıntıyla aşağıdaki herkese ulaşır.
  • Tarım alanları: Nehir kıyısındaki verimli düzlükler. Temiz su ve toprak, sağlıklı ürünün ilk şartıdır.
  • Yerleşim yeri: Vadideki kasaba. Burada yaşayanların tükettiği su, enerji ve ürettiği çöp çevreyi doğrudan etkiler.
  • Fabrika: Üretim ve iş sağlar. Filtresiz bacası havayı, arıtılmadan nehre verilen atık suyu suyu kirletir; filtre ve arıtma bu zararı büyük ölçüde azaltır.
  • Baraj: Suyu biriktirir ve elektrik üretir. Akarsuyu böldüğü için balıkların göçünü engelleyebilir; balık geçidi bu zararı azaltır.
  • Atık ayırma tesisi: Çöpü türüne göre ayırır; kâğıt, plastik, metal ve cam yeniden kullanılır. Açıkta biriken çöp ise suya ve havaya karışır.

Görevler

  1. Vadiye filtresiz bir fabrika ekle; kirliliğin havada ve nehirde nasıl yayıldığını izle.
  2. Fabrika ve baraj çalışırken hava, su ve canlı çeşitliliğini “iyi” düzeye (70 ve üstü) çıkar.
  3. İsrafı azaltıp geri dönüşümü artırarak çöpü 20’nin altına indir.
  4. Gözlem kartını doldur: teknoloji–çevre ilişkisini özetle ve insanın emanetçi rolüyle ilişkilendir.

Kazanımlar

  • DKAB.10.4.1 İnsan, çevre ve ahlak arasındaki ilişkiyi yorumlayabilme
  • DKAB.10.4.3 Çevre ve teknoloji ilişkisini özetleyebilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Allah’ın Varlığının Delilleri: Büyütülmüş bir arı peteğinde hücre biçimini değiştirip harcanan duvarı karşılaştır, kesitli göz modelinde göz bebeğini ve merceği çalışırken izle; gözlemlerini nizam ve gaye delilleriyle eşleştir.
  • Haşr Suresi 22-24. Ayetler: Mealden Mesaja: Haşr suresinin 22-24. ayetlerini mealiyle eşleştir, okunuştaki isimlerin mealdeki karşılıklarını bularak mesajı çıkar.
  • İslam’ın Evrensel Mesajları: Tevhit, adalet, eşitlik ve barış kavramlarını ayet meallerinde bul; durumları “eşitlik, adalet, haksızlık” diye ayır ve İslam–barış ilişkisine dair yorumları ayıkla.
  • İtikadi–Siyasi ve Fıkhi Yorumlar: Yorum farklılıklarının sebeplerini ayır, olayları ve âlimleri zaman şeridine diz, itikadi–siyasi ve fıkhi yorumları birbirinden ayırt et.
  • Nahl 90, Nisâ 58 ve Bakara 208. Ayetler: Mealden Mesaja: Üç ayetin mealini oku, kavramları metinde bul, günlük durumları ayetlerle eşleştir ve mealden çıkan mesajları ayıkla.
  • Rum Suresi 41. Ayet: Mealden Mesaja: Rûm 41. ayetin mealini oku, kavramları metinde bul, çevre sorunlarını sebep–sonuç–dönüş diye çözümle ve ayetin mesajlarını ayıkla.