İnsan, Çevre ve Ahlak
10. sınıf · Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
Gerçek yükseklik verisinden kurulmuş bir vadiye fabrika, baraj ve atık tesisi ekle; israfı ve geri dönüşümü değiştir, kirliliğin havada ve suda yayılışını izle ve gözlemini emanet bilinciyle özetle.
Parçalar
- Orman: Yamaçlardaki orman havayı temizler, toprağı tutar ve pek çok canlıya yuva olur. Ağaç kesimi ve kirlilik bu dengeyi bozar.
- Nehir: Vadinin can damarıdır: tarlayı sular, balıklara ve kuşlara yaşam alanı olur. Kirlenen su akıntıyla aşağıdaki herkese ulaşır.
- Tarım alanları: Nehir kıyısındaki verimli düzlükler. Temiz su ve toprak, sağlıklı ürünün ilk şartıdır.
- Yerleşim yeri: Vadideki kasaba. Burada yaşayanların tükettiği su, enerji ve ürettiği çöp çevreyi doğrudan etkiler.
- Fabrika: Üretim ve iş sağlar. Filtresiz bacası havayı, arıtılmadan nehre verilen atık suyu suyu kirletir; filtre ve arıtma bu zararı büyük ölçüde azaltır.
- Baraj: Suyu biriktirir ve elektrik üretir. Akarsuyu böldüğü için balıkların göçünü engelleyebilir; balık geçidi bu zararı azaltır.
- Atık ayırma tesisi: Çöpü türüne göre ayırır; kâğıt, plastik, metal ve cam yeniden kullanılır. Açıkta biriken çöp ise suya ve havaya karışır.
Görevler
- Vadiye filtresiz bir fabrika ekle; kirliliğin havada ve nehirde nasıl yayıldığını izle.
- Fabrika ve baraj çalışırken hava, su ve canlı çeşitliliğini “iyi” düzeye (70 ve üstü) çıkar.
- İsrafı azaltıp geri dönüşümü artırarak çöpü 20’nin altına indir.
- Gözlem kartını doldur: teknoloji–çevre ilişkisini özetle ve insanın emanetçi rolüyle ilişkilendir.
Kazanımlar
- DKAB.10.4.1 İnsan, çevre ve ahlak arasındaki ilişkiyi yorumlayabilme
- DKAB.10.4.3 Çevre ve teknoloji ilişkisini özetleyebilme
Bunları da deneyebilirsin
- Allah’ın Varlığının Delilleri: Büyütülmüş bir arı peteğinde hücre biçimini değiştirip harcanan duvarı karşılaştır, kesitli göz modelinde göz bebeğini ve merceği çalışırken izle; gözlemlerini nizam ve gaye delilleriyle eşleştir.
- Haşr Suresi 22-24. Ayetler: Mealden Mesaja: Haşr suresinin 22-24. ayetlerini mealiyle eşleştir, okunuştaki isimlerin mealdeki karşılıklarını bularak mesajı çıkar.
- İslam’ın Evrensel Mesajları: Tevhit, adalet, eşitlik ve barış kavramlarını ayet meallerinde bul; durumları “eşitlik, adalet, haksızlık” diye ayır ve İslam–barış ilişkisine dair yorumları ayıkla.
- İtikadi–Siyasi ve Fıkhi Yorumlar: Yorum farklılıklarının sebeplerini ayır, olayları ve âlimleri zaman şeridine diz, itikadi–siyasi ve fıkhi yorumları birbirinden ayırt et.
- Nahl 90, Nisâ 58 ve Bakara 208. Ayetler: Mealden Mesaja: Üç ayetin mealini oku, kavramları metinde bul, günlük durumları ayetlerle eşleştir ve mealden çıkan mesajları ayıkla.
- Rum Suresi 41. Ayet: Mealden Mesaja: Rûm 41. ayetin mealini oku, kavramları metinde bul, çevre sorunlarını sebep–sonuç–dönüş diye çözümle ve ayetin mesajlarını ayıkla.