İslam’ın Evrensel Mesajları

10. sınıf · Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi

Tevhit, adalet, eşitlik ve barış kavramlarını ayet meallerinde bul; durumları “eşitlik, adalet, haksızlık” diye ayır ve İslam–barış ilişkisine dair yorumları ayıkla.

Parçalar

  • Tevhit: “Birlemek” demektir: Allah’ın zatında, sıfatlarında ve fiillerinde tek olduğuna inanmak ve yalnız O’na kulluk etmek. İslam’ın temel ilkesidir; kelime-i tevhit (“Lâ ilâhe illallah”) bu inancı özetler. Bütün peygamberlerin ortak çağrısı tevhittir.
  • Şirk: “Ortak koşmak” demektir: Allah’tan başkasını ilah saymak ya da O’na özgü nitelikleri başka varlıklara vermek. Tevhidin karşıtıdır.
  • Ehad (bir, tek): İhlâs suresinin mealindeki “Allah birdir” sözünde “bir”, Arapça “ehad” sözcüğünün karşılığıdır. Allah’ın eşi, ortağı ve benzeri yoktur.
  • Samed: Her şeyin kendisine muhtaç olduğu, kendisi ise hiçbir şeye muhtaç olmayan demektir. Bu mealde sözcük çevrilmeden “samed” olarak bırakılmıştır.
  • Eşitlik: Bütün insanlar aynı kökten gelir ve aynı Yaratıcı’nın kuludur. Bu yüzden insan olmaktan gelen değer ve haklarda eşittirler. Hz. Peygamber Veda Hutbesi’nde hiçbir ırkın ötekine üstün olmadığını, üstünlüğün ancak takva ile olduğunu bildirmiştir.
  • Tanışma: Hucurât 13’e göre insanların kavimlere ve kabilelere ayrılmasının amacı tanışmaktır. Farklılık bir zenginliktir; üstünlük ya da düşmanlık gerekçesi değildir.
  • Takva: Allah’a karşı sorumluluk bilinci taşımak, O’na karşı gelmekten sakınmaktır. Hucurât 13’ün mealinde “O’ndan en çok korkanınız” sözüyle karşılanmıştır. Ayete göre Allah katında değerin tek ölçüsüdür.
  • Adalet: Herkese hakkını vermek, her şeyi yerli yerine koymaktır. Adalet her zaman herkese aynısını vermek değildir: emeği, ihtiyacı ve yeterliliği gözetmek de adalettir. Adaletin karşıtı zulümdür.
  • Düşmana karşı da adalet: Mâide 8. ayet, bir topluluğa duyulan kinin insanı âdil davranmamaya itmemesini ister. Adalet sevgiye ya da öfkeye göre değişmeyen bir ilkedir.
  • Barış (silm, selâm): “İslam” sözcüğü “silm” (barış) ve “selâm” (esenlik) sözcükleriyle aynı köktendir. Müslümanların selamı “Selâmün aleyküm” de “Barış ve esenlik üzerinize olsun.” demektir.
  • Barışa yönelmek: Enfâl 61. ayet, karşı taraf barışa yanaştığında barışa yanaşmayı emreder. Asıl olan barıştır; çatışma hâlinde bile barış imkânı değerlendirilir.

Görevler

  1. “Kavramı metinde bul” etkinliğinde sekiz kavramın hepsini metinlerdeki ifadelerle eşleştir.
  2. “Eşitlik mi, adalet mi, haksızlık mı?” etkinliğinde dokuz durumu uygun başlığa yerleştir.
  3. “İslam ve barış: yorumu ayıkla” etkinliğinde ayetlerle desteklenen ve desteklenmeyen yorumları ayır.

Kazanımlar

  • DKAB.10.3.1 İslam’ın evrensel mesajlarından biri olan tevhit ilkesi hakkında bilgi toplayabilme
  • DKAB.10.3.2 İslam’da adalet ve eşitlik kavramlarını bağlamına uygun kullanabilme
  • DKAB.10.3.3 İslam ve barış ilişkisini yorumlayabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Allah’ın Varlığının Delilleri: Büyütülmüş bir arı peteğinde hücre biçimini değiştirip harcanan duvarı karşılaştır, kesitli göz modelinde göz bebeğini ve merceği çalışırken izle; gözlemlerini nizam ve gaye delilleriyle eşleştir.
  • Haşr Suresi 22-24. Ayetler: Mealden Mesaja: Haşr suresinin 22-24. ayetlerini mealiyle eşleştir, okunuştaki isimlerin mealdeki karşılıklarını bularak mesajı çıkar.
  • İnsan, Çevre ve Ahlak: Gerçek yükseklik verisinden kurulmuş bir vadiye fabrika, baraj ve atık tesisi ekle; israfı ve geri dönüşümü değiştir, kirliliğin havada ve suda yayılışını izle ve gözlemini emanet bilinciyle özetle.
  • İtikadi–Siyasi ve Fıkhi Yorumlar: Yorum farklılıklarının sebeplerini ayır, olayları ve âlimleri zaman şeridine diz, itikadi–siyasi ve fıkhi yorumları birbirinden ayırt et.
  • Nahl 90, Nisâ 58 ve Bakara 208. Ayetler: Mealden Mesaja: Üç ayetin mealini oku, kavramları metinde bul, günlük durumları ayetlerle eşleştir ve mealden çıkan mesajları ayıkla.
  • Rum Suresi 41. Ayet: Mealden Mesaja: Rûm 41. ayetin mealini oku, kavramları metinde bul, çevre sorunlarını sebep–sonuç–dönüş diye çözümle ve ayetin mesajlarını ayıkla.