Kur’an’a Göre Hz. Muhammed

9. sınıf · Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi

Ayetleri ve olayları beşerî yön–peygamberlik yönü diye ayır, tebliğ–tebyin–teşri–temsil görevlerini örneklerle eşleştir, kültürümüzdeki Peygamber ve Ehlibeyt sevgisinin izlerini bul.

Parçalar

  • O da bir insandır: Kehf suresinin 110. ayetinde Hz. Peygamber’e, kendisinin de diğer insanlar gibi bir insan (beşer) olduğunu, ancak kendisine ilahın tek bir ilah olduğunun vahyedildiğini söylemesi emredilir. İnsan oluşu, onun örnek alınabilmesini sağlar.
  • Günlük hayatı: Furkân suresinin 20. ayetinde önceki peygamberlerin de yemek yediği ve çarşılarda dolaştığı bildirilir. Hz. Muhammed (sav) ticaret yapmış, evlenmiş, çocukları ve torunları olmuş; sevinmiş, üzülmüş, hastalanmıştır.
  • Gaybı bilmemesi: A‘râf suresinin 188. ayetinde ona, Allah dilemedikçe kendisine bile fayda ya da zarar veremeyeceğini; gaybı bilseydi daha çok iyilik elde edeceğini söylemesi emredilir. O, ancak Allah’ın bildirdiği kadarını bilir.
  • Ölümlü oluşu: Zümer suresinin 30. ayetinde onun da öleceği bildirilir. Âl-i İmrân suresinin 144. ayetinde Muhammed’in yalnızca bir peygamber olduğu, ondan önce de peygamberlerin gelip geçtiği hatırlatılır.
  • Son peygamber: Ahzâb suresinin 40. ayetinde onun Allah’ın elçisi ve peygamberlerin sonuncusu (hâtemü’n-nebiyyîn) olduğu bildirilir. Ondan sonra peygamber gelmeyecektir.
  • Bütün insanlığa gönderilmesi: Sebe’ suresinin 28. ayetinde onun bütün insanlara müjdeleyici ve uyarıcı olarak, Enbiyâ suresinin 107. ayetinde âlemlere rahmet olarak gönderildiği bildirilir.
  • Tebliğ: Allah’tan aldığı vahyi hiçbir ekleme ve eksiltme yapmadan insanlara ulaştırmasıdır. Mâide suresinin 67. ayetinde ona, Rabbinden indirileni tebliğ etmesi emredilir.
  • Tebyin: Kur’an ayetlerini sözleri ve uygulamalarıyla açıklamasıdır. Nahl suresinin 44. ayetinde ona, insanlara indirileni açıklama görevi verildiği bildirilir. Namazın vakitleri ve rekâtları böyle öğrenilmiştir.
  • Teşri: Allah’ın izniyle hüküm koymasıdır. A‘râf suresinin 157. ayetinde onun iyiliği emrettiği, kötülükten alıkoyduğu, temiz şeyleri helal, pis şeyleri haram kıldığı bildirilir.
  • Temsil: Dini bizzat yaşayarak insanlara örnek olmasıdır. Ahzâb suresinin 21. ayetinde Allah’ın Resulü’nde müminler için güzel bir örnek (üsve-i hasene) bulunduğu bildirilir.
  • Salavat: Hz. Peygamber’e saygı ve bağlılık bildiren dua sözleridir; en kısası “sallallahu aleyhi ve sellem”dir (sav). Ahzâb suresinin 56. ayetinde müminlerden ona salat ve selam getirmeleri istenir.
  • Hilye: Hz. Peygamber’in dış görünüşünü ve ahlakını anlatan metinler ve bu metinlerin hat sanatıyla yazıldığı levhalardır. Hâkânî Mehmed Bey’in manzum “Hilye”si (16. yüzyıl sonu) türün en tanınmış edebî örneğidir; levha düzenini 17. yüzyılda hattat Hâfız Osman kurmuştur.
  • Naat: Hz. Peygamber’i övmek amacıyla yazılan şiirlerdir. Fuzûlî’nin “Su Kasidesi” en ünlü örneğidir. Divanlarda tevhit ve münacattan sonra naata yer verilmesi gelenek olmuştur.
  • Mevlit: Hz. Peygamber’in doğumunu ve hayatını anlatan manzum eserdir. Süleyman Çelebi’nin 1409’da Bursa’da yazdığı “Vesîletü’n-Necât” yüzyıllardır doğum, ölüm ve kandil gibi vesilelerle okunur.
  • Ehlibeyt: “Ev halkı” demektir. Hz. Peygamber’in ailesini; özellikle kızı Hz. Fâtıma’yı, damadı Hz. Ali’yi, torunları Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin’i ifade eder (Ahzâb 33). Ehlibeyt sevgisi bütün Müslümanların ortak değeridir.
  • Muharrem ve aşure: Hz. Hüseyin ve yakınları 680 yılında, 10 Muharrem’de Kerbelâ’da şehit edilmiştir. Bu acı olay muharrem ayında anılır, mersiyeler okunur; aşure pişirilip komşulara dağıtılır.

Görevler

  1. “Beşerî yön mü, peygamberlik yönü mü?” etkinliğinde on kartı iki sütuna ayır.
  2. “Dört görev” etkinliğinde sekiz örneği tebliğ, tebyin, teşri ve temsille eşleştir.
  3. “Kültürümüzdeki izler” etkinliğinde anlatılan altı gelenek ve kavramı metinde bul.

Kazanımlar

  • DKAB.9.5.1 Hz. Muhammed’in (sav) beşerî ve peygamberlik yönünü özetleyebilme
  • DKAB.9.5.2 Hz. Muhammed’in (sav) örnekliğini esas alarak kendi bakış açısını yapılandırabilme
  • DKAB.9.5.3 Kültürümüzde Hz. Muhammed (sav) ve Ehlibeyt sevgisini yorumlayabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • İslam’da Ahlak İlkeleri: Davranışları eksiklik–orta yol–aşırılık çizgisine yerleştir, dört temel erdemi örneklerle ayırt et, ahlakın unsurlarını ve ahilik ilkelerini metinde bul.
  • İslam’da İbadetler ve Sınıflandırılması: Namaz, oruç, zekât, kurban ve hac kartlarını kesişen iki halkaya yerleştir; ibadetin ilkelerini örnek durumlarda bul.
  • Asr Suresi ve Anlamı: Asr suresinin okunuşunu ve anlamını ayet ayet eşleştir, insanı ziyandan kurtaran dört özelliği günlük hayatla ilişkilendir.
  • Ayetelkürsi: Anlamı ve Mesajı: Ayetelkürsi’nin okunuşunu anlamıyla buluştur, kavramlarını bul, mesajlarını günlük hayatla ilişkilendir ve ayetten çıkarılan yargıları ayıkla.
  • Dinin Korumayı Amaçladığı Temel Haklar: Günlük davranışları ve ayetleri can, akıl, din, nesil ve mal sütunlarına yerleştir; dinin toplum hayatındaki işlevini metinde bul.
  • Her Şey Bir Ölçüyle: Laboratuvarda suyu kaynat, bilyeyi düşür, Dünya modelini döndür: aynı koşulda hep aynı sonucu gör ve evrendeki ölçüyü kader ve kaza inancıyla yorumla.