Toprak ve Bitki
3. sınıf · Fen Bilimleri · 7. Toprağı Tanıyorum, Tarımı Keşfediyorum
Kazılmış toprağın katmanlarına yakından bak, taneleri karşılaştır; saksıdaki fasulyeye ışık, su ve toprak seçip günleri hızlandır, büyüyor mu soluyor mu izle.
Parçalar
- Humus: En üstteki koyu katmandır. Çürümüş yaprak, dal ve hayvan kalıntılarından oluşur. Suyu sünger gibi tutar. Bitkiler için en verimli katmandır.
- Kil: Taneleri en ince olan katmandır. Taneler un gibidir, gözle seçilmez. Suyu tutar, ıslanınca yapış yapış olur.
- Kum: Taneleri tek tek görünür. Taşların ufalanmasıyla oluşur. Su kumun arasından çabuk geçer.
- Çakıl: Kayadan kopan iri taş parçalarıdır. Aralarında büyük boşluklar vardır. Su bu boşluklardan hemen akıp gider.
- Ana kaya: Toprağın altındaki sert kayadır. Toprak, bu kayanın çok uzun yıllarda ufalanmasıyla oluşur.
- Kök: Kök bitkiyi toprağa tutturur. Topraktaki suyu emer. Saksı saydam olduğu için kökler duvar boyunca görünüyor.
- Gövde: Gövde bitkiyi dik tutar. Kökün emdiği su gövdede yukarı, yapraklara taşınır. Mavi çizgi bu suyu gösterir.
- Yaprak: Yapraklar ışığa doğru açılır. Bitki ışıktan yapraklarıyla yararlanır. Işık yoksa yapraklar sararır, bitki kurur.
- Saksı: Saksıda toprak var. Fasulye tohumu bu toprağa ekildi. Fazla su altındaki delikten tabağa akar.
Görevler
- Dört katmana yakından bak, tanelerini toprak defterine yaz.
- Taşlardan oluşan taneleri iriden inceye sırala.
- Fasulyeyi 21 gün sağlıklı büyüt.
- Üç farklı koşulu dene, sonuçları deneme defterine yaz.
Kazanımlar
- FB.3.7.1 Toprak oluşumunu ve yapısını bilimsel olarak gözlemleyebilme
- FB.3.7.2 Bir bitkinin yetişmesi için gerekenleri genelleyebilme
Bunları da deneyebilirsin
- Yaşam Döngüleri: Bahçede kelebeğin, kurbağanın ve fasulyenin değişimini zaman sürgüsüyle izle; karışık evreleri halkaya dizip döngüyü kapat, ortak örüntüyü bul.
- Canlıları Tanıyalım: Okul bahçesindeki canlıları dört sepete ayır, büyüteçle gözle görülmeyen canlıları bul, kedinin ve karıncanın çevresini nasıl algıladığını izle.
- İtme ve Çekme: Oyun odasında topu, oyuncak arabayı, oyun hamurunu ve kapıyı parmağınla it ya da çek; kuvvetin neler yaptığını önce tahmin et, sonra gözlemle.
- Bitkilerde Üreme ve Çimlenme (Yakında): Arıyı çiçekten çiçeğe uçurarak tozlaşmayı başlatır; yumurtalıktan meyveye ve tohuma geçişi zaman sürgüsüyle izler. Tohum için su, sıcaklık ve hava sürgülerini ayarlayıp hangisinde çimlendiğini dener.
- Bitkilerde Hormonlar ve Hareketler (Yakında): Işığı yana çeker; oksinin gölgede biriktiğini ve gövdenin ışığa döndüğünü izler. Saksıyı yatırınca kökün aşağı, gövdenin yukarı yöneldiğini görür; küstüm otuna dokunup yaprakların kapandığını izler.
- Çiçek ve Çimlenme (Yakında): Çiçeğin kısımlarını katman katman ayırır; çift döllenmeyi izler. Tohum için su, sıcaklık, oksijen ve ışık koşullarını değiştirip çimlenme yüzdesini ölçer.