Toprak ve Bitki

3. sınıf · Fen Bilimleri · 7. Toprağı Tanıyorum, Tarımı Keşfediyorum

Kazılmış toprağın katmanlarına yakından bak, taneleri karşılaştır; saksıdaki fasulyeye ışık, su ve toprak seçip günleri hızlandır, büyüyor mu soluyor mu izle.

Parçalar

  • Humus: En üstteki koyu katmandır. Çürümüş yaprak, dal ve hayvan kalıntılarından oluşur. Suyu sünger gibi tutar. Bitkiler için en verimli katmandır.
  • Kil: Taneleri en ince olan katmandır. Taneler un gibidir, gözle seçilmez. Suyu tutar, ıslanınca yapış yapış olur.
  • Kum: Taneleri tek tek görünür. Taşların ufalanmasıyla oluşur. Su kumun arasından çabuk geçer.
  • Çakıl: Kayadan kopan iri taş parçalarıdır. Aralarında büyük boşluklar vardır. Su bu boşluklardan hemen akıp gider.
  • Ana kaya: Toprağın altındaki sert kayadır. Toprak, bu kayanın çok uzun yıllarda ufalanmasıyla oluşur.
  • Kök: Kök bitkiyi toprağa tutturur. Topraktaki suyu emer. Saksı saydam olduğu için kökler duvar boyunca görünüyor.
  • Gövde: Gövde bitkiyi dik tutar. Kökün emdiği su gövdede yukarı, yapraklara taşınır. Mavi çizgi bu suyu gösterir.
  • Yaprak: Yapraklar ışığa doğru açılır. Bitki ışıktan yapraklarıyla yararlanır. Işık yoksa yapraklar sararır, bitki kurur.
  • Saksı: Saksıda toprak var. Fasulye tohumu bu toprağa ekildi. Fazla su altındaki delikten tabağa akar.

Görevler

  1. Dört katmana yakından bak, tanelerini toprak defterine yaz.
  2. Taşlardan oluşan taneleri iriden inceye sırala.
  3. Fasulyeyi 21 gün sağlıklı büyüt.
  4. Üç farklı koşulu dene, sonuçları deneme defterine yaz.

Kazanımlar

  • FB.3.7.1 Toprak oluşumunu ve yapısını bilimsel olarak gözlemleyebilme
  • FB.3.7.2 Bir bitkinin yetişmesi için gerekenleri genelleyebilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Yaşam Döngüleri: Bahçede kelebeğin, kurbağanın ve fasulyenin değişimini zaman sürgüsüyle izle; karışık evreleri halkaya dizip döngüyü kapat, ortak örüntüyü bul.
  • Canlıları Tanıyalım: Okul bahçesindeki canlıları dört sepete ayır, büyüteçle gözle görülmeyen canlıları bul, kedinin ve karıncanın çevresini nasıl algıladığını izle.
  • İtme ve Çekme: Oyun odasında topu, oyuncak arabayı, oyun hamurunu ve kapıyı parmağınla it ya da çek; kuvvetin neler yaptığını önce tahmin et, sonra gözlemle.
  • Bitkilerde Üreme ve Çimlenme (Yakında): Arıyı çiçekten çiçeğe uçurarak tozlaşmayı başlatır; yumurtalıktan meyveye ve tohuma geçişi zaman sürgüsüyle izler. Tohum için su, sıcaklık ve hava sürgülerini ayarlayıp hangisinde çimlendiğini dener.
  • Bitkilerde Hormonlar ve Hareketler (Yakında): Işığı yana çeker; oksinin gölgede biriktiğini ve gövdenin ışığa döndüğünü izler. Saksıyı yatırınca kökün aşağı, gövdenin yukarı yöneldiğini görür; küstüm otuna dokunup yaprakların kapandığını izler.
  • Çiçek ve Çimlenme (Yakında): Çiçeğin kısımlarını katman katman ayırır; çift döllenmeyi izler. Tohum için su, sıcaklık, oksijen ve ışık koşullarını değiştirip çimlenme yüzdesini ölçer.