Çevremdeki ortak miras

4. sınıf · Sosyal Bilgiler

Mahalle meydanındaki tarihî çeşmenin parçalarını tanı, bakımsız ve onarılmış hâlini karşılaştır, onu koruyan davranışları seç.

Parçalar

  • Kitabe: Çeşmeyi kimin, ne zaman yaptırdığını anlatan yazılı taştır. Çeşmenin kimlik kartı gibidir.
  • Lüle (oluk): Suyun aktığı küçük borudur. Mahalleli testisini lülenin altına tutup suyunu doldururdu.
  • Ayna taşı: Çeşmenin ön yüzündeki büyük, düz taştır. Üzerinde taş ustalarının oyduğu çiçek motifleri vardır.
  • Tekne (yalak): Akan suyun toplandığı taş havuzdur. Eskiden hayvanlar da buradan su içerdi.
  • Saçak: Çeşmenin üstünde dışarı taşan çatıdır. Su almaya gelenleri ve taşları yağmurdan korur.
  • Süsleme: Taşa oyulmuş yuvarlak çiçek (rozet) motifleridir. Ustaların el emeğidir; bu sanat ustadan çırağa aktarılmıştır.
  • Mahalle camisi: Kubbesi, minaresi ve avlusuyla yıllardır mahallenin buluşma yeridir. Mahallelinin ortak mirasıdır.
  • Geleneksel ev: Taş zemin katı, ahşap üst katı, cumbası ve kiremit çatısıyla eski yaşamı anlatır.

Görevler

  1. "İncele" etkinliğinde çeşmenin en az dört parçasına dokun; ne işe yaradığını ve hikâyesini oku.
  2. "Önce / sonra" kaydırıcısını sonuna kadar çek; bakımsız çeşmeyle onarılmış çeşmeyi karşılaştır.
  3. "Koru" etkinliğinde sekiz davranışın hepsini değerlendir; en az altısını doğru bil.
  4. Koruyan davranışlarla çeşmenin durumunu %100'e çıkar ve tanıtım tabelasını koy.

Kazanımlar

  • SB.4.3.3 Yakın çevresindeki ortak miras ögelerini tanımanın önemini yorumlayabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Caminin Bölümleri: Klasik bir Osmanlı camisinin avlusunda, içinde ve çevresinde dolaş; bölümleri iç ve dış diye ayır, kubbeyi saydamlaştırıp yükün ayaklara inişini gör.
  • Osmanlı Mahallesi ve Külliyesi: Bir Osmanlı mahallesinde külliyenin birimlerini kaldırıp kur, mahallelileri doğru birime gönder ve öğrendiklerinle bir tanıtım panosu hazırlayıp paylaş.
  • Afet Etkisini Azaltalım: Okulun ve çevresinin uygun yerlerine önlem kartlarını koy, deprem ya da sel düğmesine bas, hasar göstergesinin düştüğünü gör ve önlem afişini okul panosunda paylaş.
  • Aile Ağacım ve Aile Tarihim: Can’ın aile ağacını kur, aile büyüklerinin önemli olaylarını zaman şeridine yerleştir ve aile tarihini sınıfa sun.
  • Bilim İnsanlarının Çocukluğu: Zaman şeridinde bilim insanlarının çocukluk dönemlerini tanı, o yılların koşullarını keşfet.
  • Buğdaydan ekmeğe: üretim, dağıtım, tüketim: Tarladan sofraya uzanan yolda zinciri kur, bir halkayı kaldır ve ekmeğin neden sofraya ulaşmadığını gör.