Osmanlı Mahallesi ve Külliyesi

7. sınıf · Sosyal Bilgiler · 3. Ortak Mirasımız

Bir Osmanlı mahallesinde külliyenin birimlerini kaldırıp kur, mahallelileri doğru birime gönder ve öğrendiklerinle bir tanıtım panosu hazırlayıp paylaş.

Parçalar

  • Cami: Külliyenin merkezidir; mahalleli burada ibadet eder. Önünde son cemaat yeri, avlusunda şadırvan vardır.
  • Medrese: Öğrencilerin ders okuduğu ve avlunun çevresindeki odalarda kaldığı okuldur. Dersleri müderrisler verir.
  • İmaret (aşevi): Öğrencilere, yolculara ve yoksullara her gün ücretsiz yemek verilen aşevidir. Bacalarından mutfağın yeri anlaşılır.
  • Darüşşifa: Hastaların ücretsiz bakıldığı ve tedavi edildiği hastanedir. Hekimin ücreti ve ilaçlar vakıftan karşılanır.
  • Hamam: Mahallelinin yıkanıp temizlendiği yerdir. Kubbelerdeki küçük cam gözler içeriye ışık verir; kazancı vakfa gelir olur.
  • Çarşı (arasta): Esnafın dükkânlarıdır. Dükkânların kirası vakfa gider; külliyenin giderleri bu gelirle karşılanır.
  • Mahalle çeşmesi: Mahallelinin suyunu aldığı çeşmedir. Çeşmeler de çoğu zaman bir hayırseverin kurduğu vakıfla yapılır ve bakılırdı.

Görevler

  1. Külliyenin altı birimine dokun; her birinin kime hizmet verdiğini ve vakıfla ilişkisini oku.
  2. "Mahalleyi kur" bölümünde bir birimi kaldır, mahallenin ihtiyaçlarına ve vakıf kasasına ne olduğuna bak; sonra o birimi yeniden kur.
  3. Altı mahalleliyi de ihtiyaçlarını karşılayacak birime gönder.
  4. Bir tanıtım panosu hazırla ve mahalleyle paylaş: başlık, en az üç külliye birimi ve vakıf kartı olsun.

Kazanımlar

  • SB.7.3.3 Osmanlı kültür ve medeniyet unsurlarına ilişkin oluşturduğu ürünü paylaşabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Külliye: Medeniyetin Merkezi: Cami, medrese, darüşşifa, imaret, kütüphane ve hamamdan oluşan bir külliyede dolaş; yapıları hizmet başlıklarına ayır, vakıf gelirini dağıtıp hepsini çalıştır.
  • Selçuklu kervansarayı ve medresesi: Sultanhanı tipi bir kervansarayı ve kubbeli bir medreseyi parçalarına ayır; Konya–Sivas yolunda hanları bir günlük arayla diz.
  • Devlet Nasıl Yönetilir?: Yasama, yürütme ve yargı organlarının işleyişini ve bir kanunun meclisten yürürlüğe uzanan yolculuğunu etkileşimli olarak keşfet.
  • İslam medeniyetinin bilim mirası: Pirinç bir usturlabın koluyla yıldızların yüksekliğini ölç; bir medresenin kütüphanesini, gözlemevini ve dârüşşifasını açıp bilginlerle tanış, bugünkü bilimin köklerini bul.
  • Çatalhöyük’te bir gün: Damdan girilen bitişik evleriyle Çatalhöyük’e in; ocağa, duvar resmine, tahıl deposuna dokun ve avcı-toplayıcı kampla karşılaştır.
  • Çevremdeki ortak miras: Mahalle meydanındaki tarihî çeşmenin parçalarını tanı, bakımsız ve onarılmış hâlini karşılaştır, onu koruyan davranışları seç.