Veri ve Grafikler
1–11. sınıf · Matematik
Veriyi çetele, resim ve şekil grafiğiyle sayarak başla; sınıf düzeyine göre sütun, daire, çizgi, nokta ve kutu grafiğine geç, ortalama ve medyanın nasıl değiştiğini gör.
Parçalar
- Çetele ve veri tablosu: Toplanan veri önce çeteleyle sayılır, sonra bir tabloya (sıklık tablosu) yazılır: her satırda bir kategori (ya da kişi) ve onun sayısı. Tablodaki bir değeri değiştirince bütün grafikler birlikte değişir. 1. sınıftan başlar.
- Resim ve şekil grafiği: Her simge ya da kare belirli sayıda varlığı gösterir (burada 1 simge = 1 öğrenci). Simgeleri saymak, hangi grubun daha çok olduğunu ve kaç fazla olduğunu kolayca gösterir. Resim (nesne) grafiği 1., şekil grafiği 2. sınıfta başlar.
- Sütun grafiği: Her kategorinin değeri bir sütunun boyuyla gösterilir. Sütunları karşılaştırarak en çok ve en az olanı, aradaki farkı görürüz. 5. sınıfta başlar.
- Daire grafiği: Bütün bir daire olarak düşünülür; her kategori, bütüne oranı kadar bir dilim alır. Dilim açısı = oran × 360°. Yarım daire bütünün 1/2'sidir. 5. sınıfta başlar.
- Çizgi grafiği: Zamana göre değişen veriler (günlük sıcaklık gibi) noktalarla işaretlenip birleştirilir. Çizginin yükselip alçalması artışı ve azalışı gösterir. 7. sınıfta başlar.
- Nokta grafiği: Her veri sayı doğrusu üzerinde bir noktadır; aynı değerler üst üste dizilir. Verinin nerede toplandığı ve nasıl yayıldığı bir bakışta görülür. Sayma ile elde edilen verilerde 3. sınıftan başlar.
- Ortalama, medyan, tepe değer: Ortalama = verilerin toplamı ÷ veri sayısı; nokta grafiğinin denge noktasıdır. Medyan, sıralı verinin ortasındaki değerdir. Tepe değer en çok tekrar eden değerdir. 6. sınıfta başlar.
- Açıklık ve kutu grafiği: Açıklık = en büyük − en küçük değer. Kutu grafiği veriyi dört eş parçaya böler: en küçük, Q1, medyan, Q3 ve en büyük. Kutunun genişliği çeyrekler açıklığıdır. Açıklık 6. sınıfta, çeyrekler ve kutu grafiği 9. sınıfta başlar.
- Serpme grafiği ve eğilim: İki nicel değişkenin her ikilisi bir noktadır. Noktalara en iyi uyan doğru eğilim doğrusudur. Doğru yükseliyorsa ilişki pozitif, alçalıyorsa negatiftir; r değeri ilişkinin gücünü gösterir. 11. sınıfta başlar.
Görevler
- "En sevilen meyve" verisinde Muz'u seçenleri Elma'yı seçenlerden 2 fazla yap.
- "Okunan kitap sayısı" verisinde ortalamayı 5 yap.
- Kitap verisinde medyanı (4) değiştirmeden ortalamayı artır.
- Daire grafiğinde dilimlere dokunarak bütünün tam yarısını oluşturan dilimleri bul.
- Serpme grafiğinde noktaları sürükleyerek eğilim doğrusunu azalan yap.
Bu uygulamanın kullanıldığı konular
- Basit Veri: Hangisi Daha Çok?: Arkadaşlarına en sevdikleri meyveyi sor, nesne grafiği yap, en çok seçileni bul.
- İki Grubu Karşılaştıralım: İki sınıfın beslenme tercihlerini şekil grafiğine yerleştir, grupları karşılaştır ve karar ver.
- Sayarak Veri Toplama: Sınıfın kardeş sayıları anketini çeteleye ve sıklık tablosuna işle, nokta grafiği çizip veriye dayalı karar ver.
- Kategorik Veri ve Yorumlar: Anket cevaplarını çeteleye işle, sütun grafiğini kendin çiz, veriye dayalı karar ver ve haber grafiklerindeki yorumları tartış.
- Veri ile Karar Verme (Yakında): Kesikli veriyi sıklık tablosu ve sütun grafiğine döker; hazır yorumların veriyle uyuşup uyuşmadığını tartışır.
- Sürekli Veri ve Yorumlar (Yakında): Gruplanmış veriler üzerindeki yorumları sınar, yanıltıcı grafiğin eksenini düzeltir.
- Veriyi Eleştirel Okumak (Yakında): Kesikli ve sürekli veri grafiklerindeki iddiaları sınar, yanıltıcı noktaları işaretler.
- Tek Değişkenli Veri Dağılımları (Yakında): Veri noktalarını sürükleyip ortalamanın, ortancanın ve yayılımın nasıl değiştiğini izler; hazır yorumları sınar.
- İki Kategorik Değişken (Yakında): Hücre değerlerini değiştirip değişkenler arasında ilişki olup olmadığını tartışır.
- İki Nicel Değişken ve İlişki (Yakında): Noktaları sürükleyip ilişkinin yönünün ve gücünün nasıl değiştiğini görür; ilişki ile neden-sonuç farkını tartışır.
Kazanımlar
- MAT.1.4.1 Kategorik veriye dayalı temel veri grubu ile çalışabilme ve veriye dayalı karar verebilme
- MAT.2.4.1 Kategorik veriye dayalı en çok iki veri grubu ile çalışabilme ve veriye dayalı karar verebilme
- MAT.3.4.1 Kategorik ve sayma ile elde edilen nicel veriye dayalı tek veri grubu ile çalışabilme ve veriye dayalı karar verebilme
- MAT.5.5.1 Kategorik veri ile çalışabilme ve veriye dayalı karar verebilme
- MAT.5.5.2 Başkaları tarafından oluşturulan kategorik veriye dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme
- MAT.6.5.1 Kategorik veya nicel (kesikli) veri ile çalışabilme ve veriye dayalı karar verebilme
- MAT.6.5.2 Başkaları tarafından oluşturulan kategorik veya nicel (kesikli) veriye dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme
- MAT.7.6.2 Başkaları tarafından oluşturulan kategorik veya nicel (sürekli) veriye dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme
- MAT.8.6.2 Başkaları tarafından oluşturulan kategorik veya nicel (kesikli-sürekli) veriye dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme
- MAT.9.6.2 Başkaları tarafından oluşturulan tek nicel değişkenli veri dağılımlarına ilişkin istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme
- MAT.10.2.2 Başkaları tarafından oluşturulan iki kategorik değişkenli verilerin ilişkililiğine dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme
- MAT.11.1.2 Başkaları tarafından oluşturulan iki nicel değişkenli verilerin ilişkililiğine dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme
Bunları da deneyebilirsin
- 20’ye Kadar Sayılar: Oyuncakları onluk çerçeveye koyup say, rafları karşılaştır, kuyruktaki sırayı bul.
- Basit Veri: Hangisi Daha Çok?: Arkadaşlarına en sevdikleri meyveyi sor, nesne grafiği yap, en çok seçileni bul.
- Geometrik Cisimler ve Açınımlar: Küp, prizma, silindir, koni ve piramidi aç, kapat; kürenin kabuğunu düzleme ser; boyutlarını sürükle, yüzey alanını ve hacmi anında gör.
- Veri ile Karar Verme (Yakında): Kesikli veriyi sıklık tablosu ve sütun grafiğine döker; hazır yorumların veriyle uyuşup uyuşmadığını tartışır.
- Tek Değişkenli Veri Dağılımları (Yakında): Veri noktalarını sürükleyip ortalamanın, ortancanın ve yayılımın nasıl değiştiğini izler; hazır yorumları sınar.
- İki Nicel Değişken ve İlişki (Yakında): Noktaları sürükleyip ilişkinin yönünün ve gücünün nasıl değiştiğini görür; ilişki ile neden-sonuç farkını tartışır.