Veri ve Grafikler

1–11. sınıf · Matematik

Veriyi çetele, resim ve şekil grafiğiyle sayarak başla; sınıf düzeyine göre sütun, daire, çizgi, nokta ve kutu grafiğine geç, ortalama ve medyanın nasıl değiştiğini gör.

Parçalar

  • Çetele ve veri tablosu: Toplanan veri önce çeteleyle sayılır, sonra bir tabloya (sıklık tablosu) yazılır: her satırda bir kategori (ya da kişi) ve onun sayısı. Tablodaki bir değeri değiştirince bütün grafikler birlikte değişir. 1. sınıftan başlar.
  • Resim ve şekil grafiği: Her simge ya da kare belirli sayıda varlığı gösterir (burada 1 simge = 1 öğrenci). Simgeleri saymak, hangi grubun daha çok olduğunu ve kaç fazla olduğunu kolayca gösterir. Resim (nesne) grafiği 1., şekil grafiği 2. sınıfta başlar.
  • Sütun grafiği: Her kategorinin değeri bir sütunun boyuyla gösterilir. Sütunları karşılaştırarak en çok ve en az olanı, aradaki farkı görürüz. 5. sınıfta başlar.
  • Daire grafiği: Bütün bir daire olarak düşünülür; her kategori, bütüne oranı kadar bir dilim alır. Dilim açısı = oran × 360°. Yarım daire bütünün 1/2'sidir. 5. sınıfta başlar.
  • Çizgi grafiği: Zamana göre değişen veriler (günlük sıcaklık gibi) noktalarla işaretlenip birleştirilir. Çizginin yükselip alçalması artışı ve azalışı gösterir. 7. sınıfta başlar.
  • Nokta grafiği: Her veri sayı doğrusu üzerinde bir noktadır; aynı değerler üst üste dizilir. Verinin nerede toplandığı ve nasıl yayıldığı bir bakışta görülür. Sayma ile elde edilen verilerde 3. sınıftan başlar.
  • Ortalama, medyan, tepe değer: Ortalama = verilerin toplamı ÷ veri sayısı; nokta grafiğinin denge noktasıdır. Medyan, sıralı verinin ortasındaki değerdir. Tepe değer en çok tekrar eden değerdir. 6. sınıfta başlar.
  • Açıklık ve kutu grafiği: Açıklık = en büyük − en küçük değer. Kutu grafiği veriyi dört eş parçaya böler: en küçük, Q1, medyan, Q3 ve en büyük. Kutunun genişliği çeyrekler açıklığıdır. Açıklık 6. sınıfta, çeyrekler ve kutu grafiği 9. sınıfta başlar.
  • Serpme grafiği ve eğilim: İki nicel değişkenin her ikilisi bir noktadır. Noktalara en iyi uyan doğru eğilim doğrusudur. Doğru yükseliyorsa ilişki pozitif, alçalıyorsa negatiftir; r değeri ilişkinin gücünü gösterir. 11. sınıfta başlar.

Görevler

  1. "En sevilen meyve" verisinde Muz'u seçenleri Elma'yı seçenlerden 2 fazla yap.
  2. "Okunan kitap sayısı" verisinde ortalamayı 5 yap.
  3. Kitap verisinde medyanı (4) değiştirmeden ortalamayı artır.
  4. Daire grafiğinde dilimlere dokunarak bütünün tam yarısını oluşturan dilimleri bul.
  5. Serpme grafiğinde noktaları sürükleyerek eğilim doğrusunu azalan yap.

Bu uygulamanın kullanıldığı konular

  • Basit Veri: Hangisi Daha Çok?: Arkadaşlarına en sevdikleri meyveyi sor, nesne grafiği yap, en çok seçileni bul.
  • İki Grubu Karşılaştıralım: İki sınıfın beslenme tercihlerini şekil grafiğine yerleştir, grupları karşılaştır ve karar ver.
  • Sayarak Veri Toplama: Sınıfın kardeş sayıları anketini çeteleye ve sıklık tablosuna işle, nokta grafiği çizip veriye dayalı karar ver.
  • Kategorik Veri ve Yorumlar: Anket cevaplarını çeteleye işle, sütun grafiğini kendin çiz, veriye dayalı karar ver ve haber grafiklerindeki yorumları tartış.
  • Veri ile Karar Verme (Yakında): Kesikli veriyi sıklık tablosu ve sütun grafiğine döker; hazır yorumların veriyle uyuşup uyuşmadığını tartışır.
  • Sürekli Veri ve Yorumlar (Yakında): Gruplanmış veriler üzerindeki yorumları sınar, yanıltıcı grafiğin eksenini düzeltir.
  • Veriyi Eleştirel Okumak (Yakında): Kesikli ve sürekli veri grafiklerindeki iddiaları sınar, yanıltıcı noktaları işaretler.
  • Tek Değişkenli Veri Dağılımları (Yakında): Veri noktalarını sürükleyip ortalamanın, ortancanın ve yayılımın nasıl değiştiğini izler; hazır yorumları sınar.
  • İki Kategorik Değişken (Yakında): Hücre değerlerini değiştirip değişkenler arasında ilişki olup olmadığını tartışır.
  • İki Nicel Değişken ve İlişki (Yakında): Noktaları sürükleyip ilişkinin yönünün ve gücünün nasıl değiştiğini görür; ilişki ile neden-sonuç farkını tartışır.

Kazanımlar

  • MAT.1.4.1 Kategorik veriye dayalı temel veri grubu ile çalışabilme ve veriye dayalı karar verebilme
  • MAT.2.4.1 Kategorik veriye dayalı en çok iki veri grubu ile çalışabilme ve veriye dayalı karar verebilme
  • MAT.3.4.1 Kategorik ve sayma ile elde edilen nicel veriye dayalı tek veri grubu ile çalışabilme ve veriye dayalı karar verebilme
  • MAT.5.5.1 Kategorik veri ile çalışabilme ve veriye dayalı karar verebilme
  • MAT.5.5.2 Başkaları tarafından oluşturulan kategorik veriye dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme
  • MAT.6.5.1 Kategorik veya nicel (kesikli) veri ile çalışabilme ve veriye dayalı karar verebilme
  • MAT.6.5.2 Başkaları tarafından oluşturulan kategorik veya nicel (kesikli) veriye dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme
  • MAT.7.6.2 Başkaları tarafından oluşturulan kategorik veya nicel (sürekli) veriye dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme
  • MAT.8.6.2 Başkaları tarafından oluşturulan kategorik veya nicel (kesikli-sürekli) veriye dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme
  • MAT.9.6.2 Başkaları tarafından oluşturulan tek nicel değişkenli veri dağılımlarına ilişkin istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme
  • MAT.10.2.2 Başkaları tarafından oluşturulan iki kategorik değişkenli verilerin ilişkililiğine dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme
  • MAT.11.1.2 Başkaları tarafından oluşturulan iki nicel değişkenli verilerin ilişkililiğine dayalı istatistiksel sonuç veya yorumları tartışabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • 20’ye Kadar Sayılar: Oyuncakları onluk çerçeveye koyup say, rafları karşılaştır, kuyruktaki sırayı bul.
  • Basit Veri: Hangisi Daha Çok?: Arkadaşlarına en sevdikleri meyveyi sor, nesne grafiği yap, en çok seçileni bul.
  • Geometrik Cisimler ve Açınımlar: Küp, prizma, silindir, koni ve piramidi aç, kapat; kürenin kabuğunu düzleme ser; boyutlarını sürükle, yüzey alanını ve hacmi anında gör.
  • Veri ile Karar Verme (Yakında): Kesikli veriyi sıklık tablosu ve sütun grafiğine döker; hazır yorumların veriyle uyuşup uyuşmadığını tartışır.
  • Tek Değişkenli Veri Dağılımları (Yakında): Veri noktalarını sürükleyip ortalamanın, ortancanın ve yayılımın nasıl değiştiğini izler; hazır yorumları sınar.
  • İki Nicel Değişken ve İlişki (Yakında): Noktaları sürükleyip ilişkinin yönünün ve gücünün nasıl değiştiğini görür; ilişki ile neden-sonuç farkını tartışır.