Üreme Hücreleri, Üreme ve Gelişim
12. sınıf · Biyoloji
Gametogenezde kromozom ve hücre sayısını tahmin et, embriyonik gelişimi sırala, üreme şekillerini, yapıları ve hormonları eşleştir.
Parçalar
- Sperm: Baş (çekirdek ve akrozom), mitokondrice zengin orta kısım ve kuyruktan (kamçı) oluşur. Küçük ve hareketlidir; haploittir (n).
- Yumurta: Spermden çok daha büyüktür, sitoplazması ve besin deposu boldur, hareketsizdir; haploittir (n).
- Zigot: Yumurta ve sperm çekirdeklerinin birleşmesiyle oluşan diploit (2n) ilk hücre.
- Morula: Segmentasyonla oluşan, dut görünümlü, içi dolu hücre topluluğu.
- Blastula (blastosist): İçinde sıvı dolu boşluk (blastosöl) bulunan evre. İnsanda embriyo döl yatağına bu evrede tutunur.
- Gastrula: Ektoderm, mezoderm ve endoderm tabakalarının oluştuğu evre. Doku ve organlar bu tabakalardan gelişir.
Görevler
- Spermatogenez ve oogenezin her evresinde kromozom durumunu ve hücre sayısını doğru tahmin et.
- Embriyonik gelişim evrelerini sırala ve yapıları embriyonik tabakalarına yerleştir.
- Örnekleri doğru üreme şekline yerleştir.
- Üreme sistemi yapılarını ve hormonlarını görevleriyle eşleştir.
Kazanımlar
- BİY.12.1.5 Üreme hücrelerinin oluşum süreci ve yapılarını karşılaştırabilme
- BİY.12.1.6 Eşeysiz ve eşeyli üreme ile ilgili bilimsel çıkarım yapabilme
- BİY.12.1.7 Erkek ve dişi üreme sistemlerinin yapısı ve işleyişiyle ilgili bilgi toplayabilme
- BİY.12.1.8 Embriyonik gelişimle ilgili bilgi toplayabilme
Bunları da deneyebilirsin
- DNA ve Hücre Bölünmesi: DNA sarmalını aç, eşlenmeyi izle, nükleotitleri eşleştir; mitoz ve mayoz evrelerini zaman çubuğuyla ileri geri sar.
- Kromozom, Hücre Döngüsü ve Bölünme (Yakında): DNA'yı paketleme sürgüsüyle kromatinden kromozoma yoğunlaştırır; hücre döngüsünü zaman çubuğuyla sarar. Mayozda bir kromozom çiftini ayrılmadan bırakınca oluşan hücrelerdeki kromozom sayısını görür.
- Çiçek ve Çimlenme (Yakında): Çiçeğin kısımlarını katman katman ayırır; çift döllenmeyi izler. Tohum için su, sıcaklık, oksijen ve ışık koşullarını değiştirip çimlenme yüzdesini ölçer.
- DNA Eşlenmesi ve Protein Sentezi (Yakında): Helikazı ilerletip sarmalı açar, serbest nükleotitleri eşleşen bazlara sürükler; iki yeni sarmalın yarı korunumlu olduğunu görür. mRNA'yı ribozoma okutup amino asit zincirini uzatır; bir bazı değiştirince proteinin nasıl değiştiğini izler.
- Mendel Genetiği, Eş Baskınlık ve Eşeye Bağlı Kalıtım (Yakında): Ebeveyn genotiplerini sürükleyip yavru oranlarını görür; kan grubu çaprazlamalarında eş baskınlığı ve çok alelliği dener; renk körlüğünün soy ağacında erkeklerde neden daha sık göründüğünü X kromozomlarını izleyerek bulur.
- Genetik Test, Biyoteknoloji ve Etik (Yakında): Makas (restriksiyon enzimi) ile plazmidi keser, insülin genini yerleştirir ve bakterinin insülin üretmeye başladığını görür; ardından genetik test ve etik sorular üzerine tartışma kartları gelir.