Mendel Genetiği, Eş Baskınlık ve Eşeye Bağlı Kalıtım
12. sınıf · Biyoloji · 2. Gen
Ebeveyn genotiplerini sürükleyip yavru oranlarını görür; kan grubu çaprazlamalarında eş baskınlığı ve çok alelliği dener; renk körlüğünün soy ağacında erkeklerde neden daha sık göründüğünü X kromozomlarını izleyerek bulur.
Sahnede neler olacak
Punnett karesi, soy ağacı ve kan grubu testi.
Neler yapabileceksin
Ebeveyn genotiplerini sürükleyip yavru oranlarını görür; kan grubu çaprazlamalarında eş baskınlığı ve çok alelliği dener; renk körlüğünün soy ağacında erkeklerde neden daha sık göründüğünü X kromozomlarını izleyerek bulur.
Görünmeyeni görünür kılıyoruz
Aleller ve X/Y kromozomları renkli kartlarla izlenir.
Günlük hayatta
Kan grubu, renk körlüğü
Kazanımlar
- BİY.12.2.5 Mendel kalıtım ilkelerinin geçerli olduğu genetik problemleri çözebilme
- BİY.12.2.6 Eş baskınlık ve çok alellilikle ilgili deney yapabilme
- BİY.12.2.7 Eşeye bağlı kalıtıma ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme
Bunları da deneyebilirsin
- Kalıtım, Çaprazlama ve Adaptasyon: Bezelye şemasında kalıtım kavramlarını yerine koy, Punnett karesini kutu kutu doldur, akraba evliliğinin soy ağacını incele ve tavşan sürüsünde doğal seçilimi kuşak kuşak izle.
- DNA ve Hücre Bölünmesi: DNA sarmalını aç, eşlenmeyi izle, nükleotitleri eşleştir; mitoz ve mayoz evrelerini zaman çubuğuyla ileri geri sar.
- Üreme Hücreleri, Üreme ve Gelişim: Gametogenezde kromozom ve hücre sayısını tahmin et, embriyonik gelişimi sırala, üreme şekillerini, yapıları ve hormonları eşleştir.
- DNA Eşlenmesi ve Protein Sentezi (Yakında): Helikazı ilerletip sarmalı açar, serbest nükleotitleri eşleşen bazlara sürükler; iki yeni sarmalın yarı korunumlu olduğunu görür. mRNA'yı ribozoma okutup amino asit zincirini uzatır; bir bazı değiştirince proteinin nasıl değiştiğini izler.
- Genetik Test, Biyoteknoloji ve Etik (Yakında): Makas (restriksiyon enzimi) ile plazmidi keser, insülin genini yerleştirir ve bakterinin insülin üretmeye başladığını görür; ardından genetik test ve etik sorular üzerine tartışma kartları gelir.
- Kromozom, Hücre Döngüsü ve Bölünme (Yakında): DNA'yı paketleme sürgüsüyle kromatinden kromozoma yoğunlaştırır; hücre döngüsünü zaman çubuğuyla sarar. Mayozda bir kromozom çiftini ayrılmadan bırakınca oluşan hücrelerdeki kromozom sayısını görür.