Din ve Sanat

11. sınıf · Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi

Kubbeli bir müze salonunda çini, hat, tezhip, ebru, mimari ve musiki eserlerini çözümle; desen tezgâhında bir motifi döndürüp yansıtarak yıldız oluştur ve kubbenin göbeğine uygula.

Parçalar

  • Çini pano: Sırlı ve fırında pişirilmiş karolardan oluşan pano; lale, karanfil ve kıvrık dallar 16. yüzyıl İznik çinisi üslubunda çizildi. Camilerde canlı tasviri yerine bu tür bitkisel bezeme kullanıldı.
  • Hat levhası (meşk): Hattatın harf alıştırması: elif, be ve nun harflerinin boyu, kalemin bıraktığı eşkenar dörtgen noktalarla ölçülür. Hat, Kur'an-ı Kerim'i güzel yazma isteğiyle gelişti.
  • Tezhipli kitap: Camlı vitrinde açık duran yazma kitap: sağ sayfada altın ve lacivertle yapılmış tezhipli bir madalyon, sol sayfada ebru kâğıdı vardır. Tezhip, değerli kitaplara duyulan saygının süslemeye yansımasıdır.
  • Ebru teknesi: Kitreyle koyulaştırılmış suyun üstüne serpilen boyalar tarakla ve bizle biçimlendirilir, sonra kâğıda alınır. Ebru kâğıtları hat levhalarının ve kitap ciltlerinin kenarlarını süsler.
  • Kubbe göbeği: Kubbenin tepesindeki yuvarlak alan; kalem işi süslemenin merkezidir. Merkezden dışa doğru çoğalan simetrik desen, birlik düşüncesini çağrıştırır diye yorumlanır.
  • Selimiye Camii maketi: Mimar Sinan'ın Edirne'de 1570'li yıllarda tamamladığı caminin temsilî maketi: yaklaşık 31 m çaplı tek büyük kubbe, sekiz ayak ve üç şerefeli dört minare.
  • Gül pencere (vitray): Gotik katedrallerdeki yuvarlak renkli cam pencerelerin örneği. Farklı dinlerde de sanat inancı ifade eder: burada ışık ve renk, merkez çevresinde dönen bir düzenle kullanılır.
  • Ney ve kudüm: Kamıştan yapılan ney ve bakır gövdeli kudüm, Mevlevî musikisinin temel çalgılarıdır. Ezan, ilahi ve mevlit de makamlarla okunan dinî musiki örnekleridir.

Görevler

  1. Desen tezgâhında yansıtmayı açık tutarak sekiz kollu bir yıldızı, kalıbı döndürerek tamamla.
  2. Aynı kat sayısıyla bir deseni yansımalı, bir deseni yansımasız tamamla; simetri eksenlerinin farkına bak.
  3. Tamamladığın bir deseni kubbenin göbeğine uygula.
  4. Galerideki sekiz eserin her birinde dinî düşüncenin sanata etkisini doğru bul.

Kazanımlar

  • DKAB.11.2.3 Din ve sanat arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme

Bunları da deneyebilirsin

  • İslam Medeniyetinin İzleri: Kurtuba'dan Semerkant'a kabartma haritada medeniyet merkezlerini gez; medrese, rasathane ve Beytülhikme modellerini aç, şehirleri medeniyet unsurlarıyla eşleştir.
  • Süleymaniye Külliyesi: Haliç’e bakan tepede Mimar Sinan’ın Süleymaniye’sini katman katman aç; kubbenin yükünü izle, külliyenin birimlerini tanı, Sinan’ın üç eserini karşılaştır.
  • Külliye: Medeniyetin Merkezi: Cami, medrese, darüşşifa, imaret, kütüphane ve hamamdan oluşan bir külliyede dolaş; yapıları hizmet başlıklarına ayır, vakıf gelirini dağıtıp hepsini çalıştır.
  • Âl-i İmrân Suresi 190–191. Ayetler: Mealden Mesaja: İki ayetin mealini oku, kavramları metinde bul, akıl sahiplerinin gözlemden duaya uzanan yolunu sırala ve ayetlerin mesajlarını ayıkla.
  • Bakara Suresi 286. Ayet: Mealden Mesaja: Bakara 286. ayetin mealini oku, kavramları metinde bul, “gücü yettiği kadar sorumluluk” ilkesini örnek durumlara uygula ve ayetin mesajlarını ayıkla.
  • Din İstismarı ve Yeni Dinî Hareketler: İstismarın uyarı işaretlerini metinde bul, örnek ileti ve duyuruları değerlendir, ortaya çıkış sebeplerini sonuçlarından ayır.