Din ve Sanat
11. sınıf · Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
Kubbeli bir müze salonunda çini, hat, tezhip, ebru, mimari ve musiki eserlerini çözümle; desen tezgâhında bir motifi döndürüp yansıtarak yıldız oluştur ve kubbenin göbeğine uygula.
Parçalar
- Çini pano: Sırlı ve fırında pişirilmiş karolardan oluşan pano; lale, karanfil ve kıvrık dallar 16. yüzyıl İznik çinisi üslubunda çizildi. Camilerde canlı tasviri yerine bu tür bitkisel bezeme kullanıldı.
- Hat levhası (meşk): Hattatın harf alıştırması: elif, be ve nun harflerinin boyu, kalemin bıraktığı eşkenar dörtgen noktalarla ölçülür. Hat, Kur'an-ı Kerim'i güzel yazma isteğiyle gelişti.
- Tezhipli kitap: Camlı vitrinde açık duran yazma kitap: sağ sayfada altın ve lacivertle yapılmış tezhipli bir madalyon, sol sayfada ebru kâğıdı vardır. Tezhip, değerli kitaplara duyulan saygının süslemeye yansımasıdır.
- Ebru teknesi: Kitreyle koyulaştırılmış suyun üstüne serpilen boyalar tarakla ve bizle biçimlendirilir, sonra kâğıda alınır. Ebru kâğıtları hat levhalarının ve kitap ciltlerinin kenarlarını süsler.
- Kubbe göbeği: Kubbenin tepesindeki yuvarlak alan; kalem işi süslemenin merkezidir. Merkezden dışa doğru çoğalan simetrik desen, birlik düşüncesini çağrıştırır diye yorumlanır.
- Selimiye Camii maketi: Mimar Sinan'ın Edirne'de 1570'li yıllarda tamamladığı caminin temsilî maketi: yaklaşık 31 m çaplı tek büyük kubbe, sekiz ayak ve üç şerefeli dört minare.
- Gül pencere (vitray): Gotik katedrallerdeki yuvarlak renkli cam pencerelerin örneği. Farklı dinlerde de sanat inancı ifade eder: burada ışık ve renk, merkez çevresinde dönen bir düzenle kullanılır.
- Ney ve kudüm: Kamıştan yapılan ney ve bakır gövdeli kudüm, Mevlevî musikisinin temel çalgılarıdır. Ezan, ilahi ve mevlit de makamlarla okunan dinî musiki örnekleridir.
Görevler
- Desen tezgâhında yansıtmayı açık tutarak sekiz kollu bir yıldızı, kalıbı döndürerek tamamla.
- Aynı kat sayısıyla bir deseni yansımalı, bir deseni yansımasız tamamla; simetri eksenlerinin farkına bak.
- Tamamladığın bir deseni kubbenin göbeğine uygula.
- Galerideki sekiz eserin her birinde dinî düşüncenin sanata etkisini doğru bul.
Kazanımlar
- DKAB.11.2.3 Din ve sanat arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme
Bunları da deneyebilirsin
- İslam Medeniyetinin İzleri: Kurtuba'dan Semerkant'a kabartma haritada medeniyet merkezlerini gez; medrese, rasathane ve Beytülhikme modellerini aç, şehirleri medeniyet unsurlarıyla eşleştir.
- Süleymaniye Külliyesi: Haliç’e bakan tepede Mimar Sinan’ın Süleymaniye’sini katman katman aç; kubbenin yükünü izle, külliyenin birimlerini tanı, Sinan’ın üç eserini karşılaştır.
- Külliye: Medeniyetin Merkezi: Cami, medrese, darüşşifa, imaret, kütüphane ve hamamdan oluşan bir külliyede dolaş; yapıları hizmet başlıklarına ayır, vakıf gelirini dağıtıp hepsini çalıştır.
- Âl-i İmrân Suresi 190–191. Ayetler: Mealden Mesaja: İki ayetin mealini oku, kavramları metinde bul, akıl sahiplerinin gözlemden duaya uzanan yolunu sırala ve ayetlerin mesajlarını ayıkla.
- Bakara Suresi 286. Ayet: Mealden Mesaja: Bakara 286. ayetin mealini oku, kavramları metinde bul, “gücü yettiği kadar sorumluluk” ilkesini örnek durumlara uygula ve ayetin mesajlarını ayıkla.
- Din İstismarı ve Yeni Dinî Hareketler: İstismarın uyarı işaretlerini metinde bul, örnek ileti ve duyuruları değerlendir, ortaya çıkış sebeplerini sonuçlarından ayır.