Kültürümüzdeki Dinî Motifler

6. sınıf · Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi

Ramazan gecesi bir cami avlusunda iki minare arasına ışıklarla mahya as; ezan, ilahi ve mevlidi dinleyip gelenek, edebiyat ve musikideki izlerini ayır.

Parçalar

  • Mahya: İki minare arasına gerilen iplere dizilen ışıklarla yazılan yazı ya da çizilen şekildir. Ramazan ayında ve kandil gecelerinde asılır; geleneğimize özgüdür.
  • Minare ve ezan: Ezan minareden okunur ve namaz vaktini duyurur. Makamla, güzel bir sesle okunması musikimizdeki dinî izlerdendir.
  • Dinleme köşesi ve ilahi: Avludaki ahşap köşkte ilahi okunur. İlahi, dinî konuları anlatan, bestelenip ezgiyle söylenen şiirdir; Yunus Emre’nin şiirleri bugün de ilahi olarak okunur.
  • Cami ve mevlit: Süleyman Çelebi’nin Peygamberimizin doğumunu şiirle anlatan eseri Mevlid, camilerde ve evlerde makamla okunur. Mevlit okutmak yaygın bir gelenektir.
  • Çini pano: Pencere üstlerindeki karolar çinidir: lale, karanfil ve kıvrık dal motifleri boyanıp sırlanmış, fırında pişirilmiştir.
  • Taç kapı: Caminin süslü giriş kapısıdır. Üstündeki taş panoya sekiz köşeli yıldızlarla geometrik bir geçme oyulmuştur.
  • Kündekâri kapı: Ahşap kapı kanatları, küçük parçaların çivisiz birbirine geçirildiği kündekâri tekniğiyle yapılmıştır.
  • Tezhip ve ebru levhaları: Köşkün duvarındaki altın yaldızlı levha tezhip, su üstünde boyalarla yapılan dalgalı desenli levha ebrudur.

Görevler

  1. Işık noktalarıyla bir mahya kelimesi yaz ve iki minare arasına as.
  2. Dinleme köşesinde ezan, ilahi ve mevlit örneklerinin üçünü de aç.
  3. Dokuz kartın hepsini gelenek, edebiyat ve musiki başlıklarına doğru yerleştir.
  4. Sahnedeki beş süslemenin hangi sanata ait olduğunu bul.

Kazanımlar

  • DKAB.6.5.1 Geleneğimizde, edebiyatımızda ve musikimizde dinin izlerini özetleyebilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Caminin Bölümleri: Klasik bir Osmanlı camisinin avlusunda, içinde ve çevresinde dolaş; bölümleri iç ve dış diye ayır, kubbeyi saydamlaştırıp yükün ayaklara inişini gör.
  • İslam Medeniyetinin İzleri: Kurtuba'dan Semerkant'a kabartma haritada medeniyet merkezlerini gez; medrese, rasathane ve Beytülhikme modellerini aç, şehirleri medeniyet unsurlarıyla eşleştir.
  • Külliye: Medeniyetin Merkezi: Cami, medrese, darüşşifa, imaret, kütüphane ve hamamdan oluşan bir külliyede dolaş; yapıları hizmet başlıklarına ayır, vakıf gelirini dağıtıp hepsini çalıştır.
  • İslam medeniyetinin bilim mirası: Pirinç bir usturlabın koluyla yıldızların yüksekliğini ölç; bir medresenin kütüphanesini, gözlemevini ve dârüşşifasını açıp bilginlerle tanış, bugünkü bilimin köklerini bul.
  • Ramazan ve Oruç: Bir mahallede Ramazan gününü saat saat izle; akşam gökyüzünde hilali bul, Ramazanın her yıl neden öne kaydığını ve orucu neyin bozduğunu keşfet.
  • Doğruluk, Merhamet ve Nezaket: Okul, sokak, pazar ve dijital dünyadaki günlük olayları inceleyerek doğruluk, merhamet ve nezaket kurallarını hayatına yansıt.