Atom Modelleri ve Orbitaller

9. sınıf · Kimya · 1. Etkileşim

Müze salonunda Dalton'dan modern modele atom modellerini dönüştür, altın levha deneyini yap, orbital bulutlarını incele ve elektronları enerji tahtasına yerleştir.

Parçalar

  • Atom modeli vitrini: Fanustaki atom, seçilen modele göre biçim değiştirir: Dalton'un içi dolu küresinden modern modelin elektron bulutuna. Modeller, eskisinin açıklayamadığı deney sonuçları geldikçe değişti.
  • Zaman çizelgesi: Beş atom modelini ortaya çıktıkları yıllarla gösterir: Dalton 1803, Thomson 1904, Rutherford 1911, Bohr 1913, modern model 1926 ve sonrası.
  • Atom altı parçacıklar panosu: Elektronun (1897, Thomson), protonun (1919, Rutherford) ve nötronun (1932, Chadwick) yükünü, kütlesini ve keşif yılını verir. Proton ve nötronun kütlesi, elektronunkinin yaklaşık 1840 katıdır.
  • Altın levha ve alfa kaynağı: Kurşun bloktaki radyoaktif madde pozitif yüklü alfa parçacıkları yayar; yarıktan geçen ince ışın çok ince bir altın levhaya çarpar. Deney 1909'da Rutherford'un yönetiminde Hans Geiger ve Ernest Marsden tarafından yapıldı.
  • Çinko sülfür ekran ve mikroskop: Alfa parçacığı çinko sülfür kaplı ekrana çarpınca küçük bir ışık parlaması olur. Araştırmacılar bu parlamaları mikroskopla sayarak parçacıkların hangi açılarla saptığını buldu.
  • Orbital bulutu: Projeksiyon masası, elektronun bulunma olasılığını nokta bulutu olarak gösterir. s orbitali küre biçimlidir; p orbitali bir eksen boyunca iki loblu (halter) biçimdedir.
  • Bağıl enerji tahtası: Her kutu bir orbitaldir; kutu ne kadar yukarıdaysa enerjisi o kadar yüksektir. 4s kutusunun 3d kutularından aşağıda durduğuna dikkat et.
  • Neon tabela: Tüpteki neon gazına elektrik verilince elektronlar üst enerji düzeyine çıkar, geri inerken turuncu-kırmızı ışık yayar. Havai fişeklerin renkleri de benzer biçimde, ısınan maddelerin yaydığı ışıktan gelir.

Görevler

  1. Modeller etkinliğinde beş varsayım kartının hepsini doğru atom modeliyle eşleştir.
  2. Altın levha deneyinde geri dönen bir alfa parçacığı gözle ve bu sonucu açıklayan modeli seç.
  3. Orbitaller etkinliğinde bağıl enerjiyle ilgili beş önermenin hepsini doğru ayıkla.
  4. Potasyum (19) ya da kalsiyum (20) atomunun elektronlarını kendin yerleştirerek dizilimini tamamla.

Kazanımlar

  • KİM.9.1.3 Atom teorilerindeki varsayımları kullanarak bilimsel bilginin değişebilirliğine ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme
  • KİM.9.1.4 Atom orbitallerinin bağıl enerjilerine ilişkin bilimsel veriye dayalı tahminde bulunabilme
  • KİM.9.1.5 Elektronların atom orbitallerine yerleşimine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Periyodik Tablo: 118 element 3D karolar hâlinde; elemente dokun, atom modelini ve nerede bulunduğunu gör, sıcaklıkla hâl değişimini izle.
  • Periyodik Tablo, İyonlar ve Eğilimler: Laboratuvar masasındaki kör tabloda elektron diziliminden elementin yerini bul, eğilim sütunlarını yükselt, atoma elektron verip aldırarak iyonun büyüyüp küçülmesini izle.
  • Atom Modeli Stüdyosu (Yakında): Çekirdeğe proton ve nötron, katmanlara elektron ekle; atom, iyon ve izotopun nasıl değiştiğini 3D olarak gör.
  • Atom ve Periyodik Tablo (Yakında): Bir karoya dokununca atom açılır: çekirdekte proton ve nötronlar, katmanlarda elektronlar. Proton ekleyip çıkarınca element değişir; Dalton'dan Bohr'a model düğmeleri atomun nasıl hayal edildiğini sırayla gösterir. Grup ve periyot yönünde parlayan şeritleri karşılaştırır.
  • Metaller, Ametaller, Soy Gazlar (Yakında): Elementleri metal, ametal, yarı metal, soy gaz bölgelerine sürükler; her karoya dokununca parlaklık, iletkenlik ve tel çekilebilme denemesi yapılır.
  • Modern Atom, Standart Model ve Nükleer Enerji (Yakında): Atomdan çekirdeğe, protondan kuarklara iner ve parçacık kartlarını standart model tablosuna yerleştirir. Reaktörde kontrol çubuklarını indirip kaldırarak zincirleme tepkimenin hızını ayarlar.