Dünya’nın Şekli, Yapısı ve Hareketleri

4. sınıf · Fen Bilimleri · 3. Dünyamızı Keşfedelim

Ufka giden gemiyi izle, Dünya’yı bıçakla dilimleyip katmanlarını adlandır, Dünya’yı döndürüp şehrinde gecenin nasıl geldiğini gör.

Parçalar

  • Dünya: Üzerinde yaşadığımız gezegen. Şekli küreye benzer. Yüzeyinin yaklaşık dörtte üçü sularla, geri kalanı karalarla kaplıdır. Kıyılar ve dağlar gerçek verilerden çizildi.
  • Güneş: Dünya’nın ışık ve ısı kaynağıdır. Dünya’nın Güneş’e bakan yarısında gündüz, öbür yarısında gece yaşanır.
  • Eksen: Dünya’nın kuzey ve güney kutuplarından geçtiği düşünülen hayali çizgidir. Dünya bu çizginin çevresinde döner. Sahnede bir çubukla gösterildi.
  • Ankara: Sarı iğne Ankara’yı gösterir. Dünya döndükçe şehir önce Güneş’e bakan yarıda (gündüz), sonra karanlık yarıda (gece) kalır.
  • Yer kabuğu: Dünya’nın en dıştaki ve en ince katmanıdır. Katıdır, kayaçlardan oluşur. Karalar ve okyanusların tabanı bu katmandadır; biz de onun üzerinde yaşarız.
  • Manto: Yer kabuğunun altındaki katmandır ve Dünya’nın en büyük bölümünü oluşturur. Çok sıcaktır; içindeki kayaçlar yer yer erimiş hâldedir.
  • Çekirdek: Dünya’nın merkezindeki, en içteki katmandır. Dünya’nın en sıcak bölümüdür.

Görevler

  1. Gemiyi ufka doğru götür; gövdesi görünmezken yalnız direkleri ve yelkenleri göründüğü yerde durdur.
  2. “Dünya düz olsaydı” modeline geç ve gemiyi yine o uzaklığa götürüp durdur. Gemi nasıl göründü?
  3. Dünya’yı bıçakla dilimle ve üç katmanın adını doğru kesite yerleştir.
  4. Dünya’yı döndürerek Ankara’yı gündüzden geceye geçir.

Kazanımlar

  • FB.4.3.1 Dünya’nın şekli ile ilgili bilimsel gözleme dayalı tahmin yapabilme
  • FB.4.3.2 Dünya’nın yapısıyla ilgili bilimsel model oluşturabilme
  • FB.4.3.3 Dünya’nın hareketlerini gözlemlerine dayanarak tahmin edebilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Güneş, Dünya ve Ay: Zamanı hızlandır, Ay'ı yörüngesinde sürükle, Dünya'nın eksenini eğ; gece-gündüz, Ay'ın evreleri, tutulmalar ve mevsimler tek sahnede.
  • Kayaçlar ve Fosiller: Kayaç ve maden örneklerine büyüteçle bak, nerede kullanıldıklarını bul; bir balığın milyonlarca yılda fosile dönüşmesini izle ve fosili kazıyla çıkar.
  • Güneş, Dünya ve Ay: Güneş'e, Dünya'ya ve Ay'a dokun, gerçek boylarını gör, Ay'ı Dünya'nın etrafında döndür, Dünya'yı çevirip evimizde gece ve gündüzü izle.
  • İklim sistemi: güneş, basınç, rüzgâr: Gerçek kabartmalı Dünya küresinde ışınların geliş açısını, basınç kuşaklarını ve sürekli rüzgârları incele; yükselti ve denize uzaklığın sıcaklığa etkisini dene.
  • Güneş, Dünya ve Ay: Güneş lekelerinin kayışını izle, ölçek sürgüsüyle gerçek büyüklük oranlarına geç, Ay'ı sürükleyip evrelerini Dünya'dan gör.
  • Ay'ın Evreleri (Yakında): Ay'ı yörüngede parmağıyla sürükler; köşedeki pencerede yeni ay, hilal, ilk dördün, dolunay görüntüleri anında değişir. Ay'ın her zaman yarısının aydınlık olduğunu, değişenin bizim gördüğümüz kısım olduğunu kendisi keşfeder.