Hücreden Organizmaya
5. sınıf · Fen Bilimleri · 3. Canlıların Yapısına Yolculuk
Kendi bedenimizden bir kalp kası hücresine kesintisiz yakınlaş; organizma, sistem, organ, doku ve hücre basamaklarını sıraya koy.
Parçalar
- Organizma: insan: Sistemlerin bir araya gelmesiyle oluşan canlıya organizma denir. Laboratuvardaki öğrenci, sen, bir kedi ya da bir serçe birer organizmadır.
- Sistem: dolaşım sistemi: Belirli bir görevi birlikte yapan organlar sistemi oluşturur. Kalp, damarlar ve kan birlikte çalışarak maddeleri vücudun her yerine taşır; buna dolaşım sistemi denir.
- Organ: kalp: Dokuların bir araya gelmesiyle oluşan, belirli bir görevi olan yapıya organ denir. Kalp, kanı vücuda pompalayan bir organdır; duvarının büyük kısmı kalp kası dokusundan oluşur.
- Doku: kalp kası dokusu: Yapısı ve görevi benzer hücrelerin oluşturduğu topluluğa doku denir. Kalp kası hücreleri uç uca ve yan yana bağlanarak kalp kası dokusunu oluşturur. Doku ancak mikroskopla görülür.
- Hücre: kalp kası hücresi: Hücre, canlıların en küçük yapı birimidir. Kalp kası hücresi uzun ve dallıdır; her biri kasılıp gevşeyerek kalbin çalışmasına katkı verir.
- Hücre zarı: Hücreyi dıştan çevreleyen ince örtüdür. Hücrenin içini dışından ayırır.
- Sitoplazma: Hücre zarı ile çekirdek arasını dolduran, akışkan kısımdır. Hücrenin canlılık olaylarının çoğu burada gerçekleşir.
- Çekirdek: Hücrenin yönetim merkezidir; hücredeki olayları denetler. Kalp kası hücresinde hücrenin ortasında yer alır.
Görevler
- Yakınlaş etkinliğinde insandan kalp kası hücresine kadar beş basamağın adını doğru kutulara yerleştir.
- Hücre basamağında hücre zarını, sitoplazmayı ve çekirdeği sahnede bul.
- Sırala etkinliğinde beş kavramı en küçükten en büyüğe doğru diz.
- Örnekler etkinliğinde en az 8 örneği ilk denemede doğru basamağa yerleştir.
Kazanımlar
- FB.5.3.2 Hücre-doku-organ-sistem-organizma kavramlarını yapılandırabilme
Bunları da deneyebilirsin
- Dolaşım ve Solunum: Saydam gövde maketinde kanın kalpten akciğerlere ve vücuda yolunu izle; koşunca nabzın ve soluğun nasıl hızlandığını, sigara dumanının hava keseciklerine etkisini gör.
- Hücre Zarından Madde Geçişi: Fosfolipit çift katmanlı zarın iki yanına tanecik ekle; difüzyon, kolaylaştırılmış difüzyon, aktif taşıma, endositoz ve ekzositozu karşılaştır, hücreyi saf ve tuzlu suya koyup osmozu ölç.
- DNA ve Hücre Bölünmesi: DNA sarmalını aç, eşlenmeyi izle, nükleotitleri eşleştir; mitoz ve mayoz evrelerini zaman çubuğuyla ileri geri sar.
- Hücre Gezgini (Yakında): Hayvan ve bitki hücresini kesitle aç, organellere dokun, zardan maddelerin geçişini izle.
- Canlıların Ortak Özellikleri (Yakında): Örneği mikroskoba yerleştirip büyütmeyi ve odağı ayarlar; hareket, beslenme, üreme gibi canlılık belirtilerini gözlem tablosuna işler.
- Hücresel Solunum ve Fermantasyon (Yakında): Glikozu mitokondriye gönderir; ATP sayacının arttığını, oksijeni kesince fermantasyona geçildiğini ve ATP üretiminin düştüğünü görür. Şişedeki şeker miktarını ve sıcaklığı değiştirip balonun şişme hızını ölçer.