Hücreden Organizmaya

5. sınıf · Fen Bilimleri · 3. Canlıların Yapısına Yolculuk

Kendi bedenimizden bir kalp kası hücresine kesintisiz yakınlaş; organizma, sistem, organ, doku ve hücre basamaklarını sıraya koy.

Parçalar

  • Organizma: insan: Sistemlerin bir araya gelmesiyle oluşan canlıya organizma denir. Laboratuvardaki öğrenci, sen, bir kedi ya da bir serçe birer organizmadır.
  • Sistem: dolaşım sistemi: Belirli bir görevi birlikte yapan organlar sistemi oluşturur. Kalp, damarlar ve kan birlikte çalışarak maddeleri vücudun her yerine taşır; buna dolaşım sistemi denir.
  • Organ: kalp: Dokuların bir araya gelmesiyle oluşan, belirli bir görevi olan yapıya organ denir. Kalp, kanı vücuda pompalayan bir organdır; duvarının büyük kısmı kalp kası dokusundan oluşur.
  • Doku: kalp kası dokusu: Yapısı ve görevi benzer hücrelerin oluşturduğu topluluğa doku denir. Kalp kası hücreleri uç uca ve yan yana bağlanarak kalp kası dokusunu oluşturur. Doku ancak mikroskopla görülür.
  • Hücre: kalp kası hücresi: Hücre, canlıların en küçük yapı birimidir. Kalp kası hücresi uzun ve dallıdır; her biri kasılıp gevşeyerek kalbin çalışmasına katkı verir.
  • Hücre zarı: Hücreyi dıştan çevreleyen ince örtüdür. Hücrenin içini dışından ayırır.
  • Sitoplazma: Hücre zarı ile çekirdek arasını dolduran, akışkan kısımdır. Hücrenin canlılık olaylarının çoğu burada gerçekleşir.
  • Çekirdek: Hücrenin yönetim merkezidir; hücredeki olayları denetler. Kalp kası hücresinde hücrenin ortasında yer alır.

Görevler

  1. Yakınlaş etkinliğinde insandan kalp kası hücresine kadar beş basamağın adını doğru kutulara yerleştir.
  2. Hücre basamağında hücre zarını, sitoplazmayı ve çekirdeği sahnede bul.
  3. Sırala etkinliğinde beş kavramı en küçükten en büyüğe doğru diz.
  4. Örnekler etkinliğinde en az 8 örneği ilk denemede doğru basamağa yerleştir.

Kazanımlar

  • FB.5.3.2 Hücre-doku-organ-sistem-organizma kavramlarını yapılandırabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Dolaşım ve Solunum: Saydam gövde maketinde kanın kalpten akciğerlere ve vücuda yolunu izle; koşunca nabzın ve soluğun nasıl hızlandığını, sigara dumanının hava keseciklerine etkisini gör.
  • Hücre Zarından Madde Geçişi: Fosfolipit çift katmanlı zarın iki yanına tanecik ekle; difüzyon, kolaylaştırılmış difüzyon, aktif taşıma, endositoz ve ekzositozu karşılaştır, hücreyi saf ve tuzlu suya koyup osmozu ölç.
  • DNA ve Hücre Bölünmesi: DNA sarmalını aç, eşlenmeyi izle, nükleotitleri eşleştir; mitoz ve mayoz evrelerini zaman çubuğuyla ileri geri sar.
  • Hücre Gezgini (Yakında): Hayvan ve bitki hücresini kesitle aç, organellere dokun, zardan maddelerin geçişini izle.
  • Canlıların Ortak Özellikleri (Yakında): Örneği mikroskoba yerleştirip büyütmeyi ve odağı ayarlar; hareket, beslenme, üreme gibi canlılık belirtilerini gözlem tablosuna işler.
  • Hücresel Solunum ve Fermantasyon (Yakında): Glikozu mitokondriye gönderir; ATP sayacının arttığını, oksijeni kesince fermantasyona geçildiğini ve ATP üretiminin düştüğünü görür. Şişedeki şeker miktarını ve sıcaklığı değiştirip balonun şişme hızını ölçer.