Eylemsizlik Momenti ve Açısal Momentum

12. sınıf · Fizik · 1. Kuvvet Ve Hareket

Kişinin kollarını açıp kapatır; dönme hızının değiştiğini ve açısal momentumun sabit kaldığını görür. Dolu ve halka silindiri rampadan yuvarlayıp hangisinin önce varacağını tahmin eder.

Sahnede neler olacak

Dönen sandalyede ağırlık tutan kişi, buz patencisi, aynı kütlede dolu ve halka silindir.

Neler yapabileceksin

Kişinin kollarını açıp kapatır; dönme hızının değiştiğini ve açısal momentumun sabit kaldığını görür. Dolu ve halka silindiri rampadan yuvarlayıp hangisinin önce varacağını tahmin eder.

Görünmeyeni görünür kılıyoruz

Açısal momentum dönme ekseni boyunca bir okla gösterilir.

Günlük hayatta

Buz pateni, topaç

Kazanımlar

  • FİZ.12.1.5 Eylemsizlik momentine yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme
  • FİZ.12.1.6 Açısal momentumun korunumuna yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Manyetik Alan ve Elektrik Motoru: Fizik laboratuvarında mıknatısların alan çizgilerini demir tozuyla gör, düz telin ve akım makarasının alanını teslametreyle ölç, tel salıncağa etki eden kuvveti sağ el kuralıyla bul ve sökülmüş bir motoru çalıştır.
  • Düzgün Çembersel Hareket (Yakında): Dönme hızını ve yarıçapı değiştirir; hız vektörünün teğet, merkezcil ivmenin merkeze doğru olduğunu görür. İpi kesince topun teğet doğrultusunda uçtuğunu izler.
  • Denge ve Kütle Merkezi (Yakında): Tahterevallide kütleleri sürükleyip tork dengesini kurar; levhayı farklı noktalardan asıp kütle merkezini bulur; kamyon yükünü yükseltip yolu eğerek devrilme açısını görür.
  • İtme, Momentum ve Çarpışmalar (Yakında): Kızakların kütle ve hızlarını ayarlayıp çarpıştırır; çarpışmadan önce ve sonra momentum çubukları toplamın korunduğunu gösterir. Hava yastığının çarpışma süresini uzatıp kuvveti azalttığını kuvvet-zaman grafiğinden izler.
  • Serbest Düşme ve Atışlar (Yakında): Topun atış hızını ve açısını sürgüyle ayarlar; yörünge izi, yatay ve düşey hız bileşenleri anında çizilir. Aynı anda bırakılan ve yatay atılan topun aynı anda yere düştüğünü görür; potaya basket atmaya çalışır.
  • Newton Yasaları ve Sürtünme (Yakında): Eğimi ve yüzeyi değiştirir, kutuyu iter; serbest cisim diyagramı kutunun üstünde canlı çizilir. Kutu harekete geçene kadar statik, sonra kinetik sürtünmenin devreye girdiğini kuvvet-zaman grafiğinde görür. Paraşüt açıklığını değiştirerek limit hızı bulur.