Newton Yasaları ve Sürtünme

11. sınıf · Fizik · 1. Kuvvet Ve Hareket

Eğimi ve yüzeyi değiştirir, kutuyu iter; serbest cisim diyagramı kutunun üstünde canlı çizilir. Kutu harekete geçene kadar statik, sonra kinetik sürtünmenin devreye girdiğini kuvvet-zaman grafiğinde görür. Paraşüt açıklığını değiştirerek limit hızı bulur.

Sahnede neler olacak

Eğimi ayarlanabilen eğik düzlemde kutu; paraşütçü.

Neler yapabileceksin

Eğimi ve yüzeyi değiştirir, kutuyu iter; serbest cisim diyagramı kutunun üstünde canlı çizilir. Kutu harekete geçene kadar statik, sonra kinetik sürtünmenin devreye girdiğini kuvvet-zaman grafiğinde görür. Paraşüt açıklığını değiştirerek limit hızı bulur.

Görünmeyeni görünür kılıyoruz

Tüm kuvvetler (ağırlık, tepki, sürtünme, uygulanan) renkli oklarla gösterilir.

Günlük hayatta

Kayakçı, paraşüt, frenleyen araç

Kazanımlar

  • FİZ.11.1.4 Newton'ın Hareket Yasaları ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilme
  • FİZ.11.1.5 Newton'ın Hareket Yasalarını serbest cisim diyagramını kullanarak yorumlayabilme
  • FİZ.11.1.6 Statik ve kinetik sürtünme kuvvetlerini karşılaştırabilme
  • FİZ.11.1.7 Sürtünme kuvvetinin matematiksel modeline ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme
  • FİZ.11.1.8 Limit hızı etkileyen değişkenler ile ilgili bilimsel çıkarım yapabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • İtme ve Çekme: Oyun odasında topu, oyuncak arabayı, oyun hamurunu ve kapıyı parmağınla it ya da çek; kuvvetin neler yaptığını önce tahmin et, sonra gözlemle.
  • Sürat ve Hız: Ölçekli mahalle haritasında rotanı kur; alınan yol ile yer değiştirmeyi, yönü olmayan sürat ile yönü olan hızı karşılaştır.
  • Kuvvet ve Hareket Laboratuvarı (Yakında): Cisme kuvvet uygula, sürtünmeyi ve eğimi değiştir; hız, ivme ve bileşke kuvveti oklarla gör.
  • Sürtünme Kuvveti (Yakında): Yüzeyi değiştirip kızağı iter; kızağın ne kadar ileri gittiğini ölçer. Paraşütün açıklığını ve teknenin burun biçimini değiştirerek hava ve su direncinin hareketi nasıl yavaşlattığını görür.
  • Bileşke Kuvvet ve Denge (Yakında): İki takıma kişi ekleyip çıkarır; her kişinin kuvvet oku ve bileşke ok anında çizilir. Bileşke sıfırken halat durur, değilse kazanan tarafa ivmelenir; kutuya aynı ve zıt yönde kuvvet uygular.
  • Skalerler ve Vektörler (Yakında): Teknenin motor vektörünün ucunu sürükler; akıntı vektörüyle uç uca ve paralelkenar yöntemiyle toplanan bileşke ok anında çizilir ve tekne o yönde ilerler. Bileşkeyi x-y bileşenlerine ayırıp gölgelerini izler.