Fonksiyonel Gruplar ve Yanma

12. sınıf · Kimya · 2. Çeşitlilik

Fonksiyonel grubu iskelete takar; molekülün adı ve sınıfı değişir. Etanol ile dimetil eteri aynı atomlardan kurup fonksiyonel grup izomerliğini görür; yakıtları yakarak açığa çıkan enerji ve CO₂ miktarını karşılaştırır.

Sahnede neler olacak

Etan iskeletine takılabilen -OH, -COOH, -CHO, -O- grupları; yanma odası.

Neler yapabileceksin

Fonksiyonel grubu iskelete takar; molekülün adı ve sınıfı değişir. Etanol ile dimetil eteri aynı atomlardan kurup fonksiyonel grup izomerliğini görür; yakıtları yakarak açığa çıkan enerji ve CO₂ miktarını karşılaştırır.

Günlük hayatta

Kolonya, sirke, araç yakıtı

Kazanımlar

  • KİM.12.2.9 Organik bileşikleri fonksiyonel grubuna göre sınıflandırabilme
  • KİM.12.2.10 Fonksiyonel gruba sahip organik bileşiklerin sistematik adlandırılma kurallarına ilişkin tümdengelimsel akıl yürütebilme
  • KİM.12.2.11 Fonksiyonel grup izomeri olan organik bileşiklerin bilimsel modelini oluşturabilme
  • KİM.12.2.12 Karbon temelli enerji kaynaklarının yanma tepkimelerinin sonuçlarına ilişkin çıkarım yapabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Metalik, İyonik ve Kovalent Bağ: Laboratuvar tezgâhında sodyumun elektronunu klora taşı, iki atomu yaklaştırıp ortak elektron çiftini gör, metal kafesteki elektron denizini izle; kurduğun yapının Lewis gösterimini ve adını oku.
  • Molekül Atölyesi (Yakında): Atomları birleştirip molekül kur; bağları, molekül geometrisini ve kutupluluğu 3D olarak incele.
  • Element, Bileşik ve Molekül (Yakında): Atomları birbirine sürükleyip H₂O, CO₂, O₂, NH₃ kurar; sahne formülü ve adı yazar. Aynı tür atomlu yapıları element, farklı türlüleri bileşik kutusuna ayırır.
  • Polarlık ve Moleküller Arası Etkileşimler (Yakında): Molekülü döndürür, elektron yoğunluk haritasında kısmi yükleri görür; molekülleri yaklaştırıp hidrojen bağı, dipol-dipol ve London etkileşimlerinin oluştuğunu kesikli çizgilerle izler.
  • Hibritleşme ve Molekül Geometrisi (Yakında): Merkez atoma bağ ve ortaklanmamış elektron çifti ekler; elektron bölgelerinin birbirini iterek doğrusal, düzlem üçgen, dörtyüzlü geometrilere yerleştiğini ve bağ açılarını görür. s ve p orbitallerinin karışarak hibrit orbitale dönüşmesini, sigma ve pi bağlarının örtüşmesini izler.
  • Hidrokarbonlar ve İzomerlik (Yakında): Karbon zincirini uzatıp dallandırır; sistematik ad, açık, yarı açık ve iskelet formülleri eşzamanlı yazılır. Aynı formülle farklı yapı kurup izomerleri bulur; zincir uzadıkça kaynama noktasının arttığını grafikte görür.