Molekül Atölyesi
7–12. sınıf · Kimya
Atomları birleştirip molekül kur; bağları, molekül geometrisini ve kutupluluğu 3D olarak incele.
Sahnede neler olacak
Toplu çubuk modelinde atomlar ve bağlar.
Neler yapabileceksin
Atom ekle, bağı tek/çift/üçlü yap, molekülü döndür; geometri adı ve bağ açısı anında görünür.
Bu uygulamanın kullanıldığı konular
- Element, Bileşik ve Molekül (Yakında): Atomları birbirine sürükleyip H₂O, CO₂, O₂, NH₃ kurar; sahne formülü ve adı yazar. Aynı tür atomlu yapıları element, farklı türlüleri bileşik kutusuna ayırır.
- Metalik, İyonik ve Kovalent Bağ: Laboratuvar tezgâhında sodyumun elektronunu klora taşı, iki atomu yaklaştırıp ortak elektron çiftini gör, metal kafesteki elektron denizini izle; kurduğun yapının Lewis gösterimini ve adını oku.
- Polarlık ve Moleküller Arası Etkileşimler (Yakında): Molekülü döndürür, elektron yoğunluk haritasında kısmi yükleri görür; molekülleri yaklaştırıp hidrojen bağı, dipol-dipol ve London etkileşimlerinin oluştuğunu kesikli çizgilerle izler.
- Hibritleşme ve Molekül Geometrisi (Yakında): Merkez atoma bağ ve ortaklanmamış elektron çifti ekler; elektron bölgelerinin birbirini iterek doğrusal, düzlem üçgen, dörtyüzlü geometrilere yerleştiğini ve bağ açılarını görür. s ve p orbitallerinin karışarak hibrit orbitale dönüşmesini, sigma ve pi bağlarının örtüşmesini izler.
- Hidrokarbonlar ve İzomerlik (Yakında): Karbon zincirini uzatıp dallandırır; sistematik ad, açık, yarı açık ve iskelet formülleri eşzamanlı yazılır. Aynı formülle farklı yapı kurup izomerleri bulur; zincir uzadıkça kaynama noktasının arttığını grafikte görür.
- Fonksiyonel Gruplar ve Yanma (Yakında): Fonksiyonel grubu iskelete takar; molekülün adı ve sınıfı değişir. Etanol ile dimetil eteri aynı atomlardan kurup fonksiyonel grup izomerliğini görür; yakıtları yakarak açığa çıkan enerji ve CO₂ miktarını karşılaştırır.
- Yaşamın Molekülleri (Yakında): Glikoz birimlerini zincire ekleyip nişasta ve selüloz kurar; amino asitleri birleştirip zincirin katlanarak proteine dönüştüğünü izler. Besinlere Benedict, biüre ve Sudan ayıraçlarını damlatıp renk değişimine göre içeriği bulur.
Kazanımlar
- FB.7.5.3 Farklı moleküllere ait bilimsel model oluşturabilme
- FB.7.5.4 Saf maddeleri element ve bileşik olarak sınıflandırabilme
- FB.7.5.7 Bileşiklerin isimlerini formülleriyle yapılandırabilme
- KİM.9.2.1 Metalik bağın oluşumuna yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme
- KİM.9.2.2 İyonik bağın oluşumunu bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme
- KİM.9.2.3 Kovalent bağ oluşumunu bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme
- KİM.9.2.4 Moleküllerin Lewis nokta yapısına ilişkin çıkarımda bulunabilme
- KİM.9.2.6 Bileşikleri adlandırma kurallarına ilişkin tümdengelimsel akıl yürütebilme
- KİM.9.2.5 Molekülleri polar ya da apolar olarak sınıflandırabilme
- KİM.9.2.7 Moleküller arası etkileşimleri sınıflandırabilme
- KİM.9.2.8 Etkileşimlerin katıların özellikleri üzerindeki etkilerine ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme
- KİM.12.2.1 Molekülleri oluşturan atomlar arasındaki sigma ve pi bağlarını açıklamak için kanıt kullanabilme
- KİM.12.2.2 Hibrit orbitallerinin oluşumunu açıklamak için kanıt kullanabilme
- KİM.12.2.3 Moleküllerin geometrisinin belirlenmesine ilişkin çıkarımda bulunabilme
- KİM.12.2.4 Organik bileşiklerin gösterimi için kullanılan farklı formüllere ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme
- KİM.12.2.5 Hidrokarbonları sınıflandırabilme
- KİM.12.2.6 Alifatik hidrokarbonların sistematik adlandırılmasına ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme
- KİM.12.2.7 Alifatik hidrokarbonların izomerliklerini sınıflandırabilme
- KİM.12.2.8 Alifatik hidrokarbonların fiziksel ve kimyasal özelliklerini karşılaştırabilme
- KİM.12.2.9 Organik bileşikleri fonksiyonel grubuna göre sınıflandırabilme
- KİM.12.2.10 Fonksiyonel gruba sahip organik bileşiklerin sistematik adlandırılma kurallarına ilişkin tümdengelimsel akıl yürütebilme
- KİM.12.2.11 Fonksiyonel grup izomeri olan organik bileşiklerin bilimsel modelini oluşturabilme
- KİM.12.2.12 Karbon temelli enerji kaynaklarının yanma tepkimelerinin sonuçlarına ilişkin çıkarım yapabilme
- BİY.9.1.5 İnorganik moleküllerin önemi hakkında bilimsel çıkarım yapabilme
- BİY.9.1.6 Organik moleküllerin yapısı ve çeşitleriyle ilgili bilgi toplayabilme
- BİY.9.1.7 Besinlerin yapısında karbohidrat, lipit ve protein varlığının belirlenmesiyle ilgili deney yapabilme
Bunları da deneyebilirsin
- Periyodik Tablo: 118 element 3D karolar hâlinde; elemente dokun, atom modelini ve nerede bulunduğunu gör, sıcaklıkla hâl değişimini izle.
- Atom Modelleri ve Orbitaller: Müze salonunda Dalton'dan modern modele atom modellerini dönüştür, altın levha deneyini yap, orbital bulutlarını incele ve elektronları enerji tahtasına yerleştir.
- Metalik, İyonik ve Kovalent Bağ: Laboratuvar tezgâhında sodyumun elektronunu klora taşı, iki atomu yaklaştırıp ortak elektron çiftini gör, metal kafesteki elektron denizini izle; kurduğun yapının Lewis gösterimini ve adını oku.
- Periyodik Tablo, İyonlar ve Eğilimler: Laboratuvar masasındaki kör tabloda elektron diziliminden elementin yerini bul, eğilim sütunlarını yükselt, atoma elektron verip aldırarak iyonun büyüyüp küçülmesini izle.
- Gazlar ve İdeal Gaz: Laboratuvar tezgâhında pistonlu silindirdeki gazı sıkıştır, ısıt ve gaz ekle; basınç, hacim ve sıcaklık ilişkilerini ölç, ideal gaz denklemini kur ve cam boruda NH₃ ile HCl'nin yayılmasını izle.
- Atom Modeli Stüdyosu (Yakında): Çekirdeğe proton ve nötron, katmanlara elektron ekle; atom, iyon ve izotopun nasıl değiştiğini 3D olarak gör.