Sanayi Devrimi

11. sınıf · Tarih

Kazana kömür at, buhar makinesini çalıştır; dokuma tezgâhlarını artırınca üretimin, kentin ve ham madde yollarının nasıl büyüdüğünü gör, nedenleri ve sonuçları ayır.

Parçalar

  • Ocak ve kazan: Ocakta yanan kömür kazandaki suyu kaynatır; oluşan buhar kazanda basınç yapar. Makinenin enerjisi kömürden gelir.
  • Manometre: Kazandaki buhar basıncını gösteren saattir. Basınç düşükse makine durur, çok yükselirse emniyet valfi buhar salar.
  • Silindir ve piston: Kazandan gelen buhar silindirdeki pistonu iter. Pistonun gidip gelmesi makinenin asıl hareketidir.
  • Balansiyer ve volan: Kiriş (balansiyer) pistonun gidip gelmesini biyel koluyla volana aktarır; ağır volan bu hareketi düzgün bir dönüşe çevirir.
  • Mekanik dokuma tezgâhı: Gücünü tavandaki millerden kayışla alan tezgâh, el tezgâhından çok daha hızlı dokur. Fabrikada yüzlercesi aynı makineyle çalışabilir.
  • Fabrika bacası: Ocağın dumanını yükseğe atar. Bacalar sanayi kentlerinin simgesi oldu; kömür dumanı havayı kirletti.
  • İşçi evleri: Fabrikanın yanına sıra sıra yapılan küçük evler. Köyden gelen işçi aileleri burada kalabalık ve sağlıksız koşullarda yaşadı.
  • Kanal ve kömür mavnası: Kömür ve pamuk gibi ağır yükler kanallarla ucuza taşındı; ulaşım ağı sanayiyle birlikte büyüdü.

Görevler

  1. Kazana kömür atarak buhar basıncını çalışma aralığına getir ve volanı döndür.
  2. Fabrikada günde en az 1200 m kumaş üret; makinenin gücü bütün tezgâhlara yetsin.
  3. Haritada İngiliz fabrikalarına pamuk gönderen üç bölgeyi bul.
  4. On bir kartın her birini neden ya da ekonomik, sosyal, siyasi sonuç olarak doğru yere koy.

Kazanımlar

  • TAR.11.1.4 Sanayi Devrimi’nin meydana getirdiği siyasi, sosyal ve ekonomik değişimi neden ve sonuçlarıyla birlikte yorumlayabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Bursa ve Edirne’de ilim ve irfan: Erken Osmanlı Bursa’sında bir külliyenin camisini, medresesini, imaretini ve hamamını incele; âlimleri ve mutasavvıfları kurumlarıyla eşleştir, vakıf gelirinin nereye aktığını ve külliyenin çevresinde şehrin nasıl büyüdüğünü gör.
  • Coğrafi keşifler ve sömürgecilik: Gerçek kıyılı 3D Dünya küresinde Dias, Kolomb, Vasco da Gama ve Macellan’ın gemilerini yürüt; yeni rotalar açıldıkça eski ticaret yollarının, sömürge bölgelerinin ve yerli nüfusun nasıl değiştiğini gör.
  • Selçuklu kervansarayı ve medresesi: Sultanhanı tipi bir kervansarayı ve kubbeli bir medreseyi parçalarına ayır; Konya–Sivas yolunda hanları bir günlük arayla diz.
  • Süleymaniye Külliyesi: Haliç’e bakan tepede Mimar Sinan’ın Süleymaniye’sini katman katman aç; kubbenin yükünü izle, külliyenin birimlerini tanı, Sinan’ın üç eserini karşılaştır.
  • 1683-1789: Osmanlı ve Lale Devri (Yakında): Öğrenci antlaşmaları (Karlofça, Pasarofça, Belgrad, Küçük Kaynarca) şeritte açar, kaybedilen topraklar haritada solar; Lale Devri sahnesinde yeniliklere dokunarak hangilerinin kalıcı olduğunu işaretler.
  • Fransız İhtilali ve Osmanlı'da reformlar (Yakında): Öğrenci zaman kaydırıcısıyla fikir dalgalarının yayılışını izler, Balkanlarda bağımsızlık ilan eden devletlere dokunur; Osmanlı şeridinde Nizam-ı Cedit, Tanzimat, Islahat ve Kanun-ı Esasi'yi neden-sonuç oklarıyla bağlar.