Sanayi Devrimi
11. sınıf · Tarih
Kazana kömür at, buhar makinesini çalıştır; dokuma tezgâhlarını artırınca üretimin, kentin ve ham madde yollarının nasıl büyüdüğünü gör, nedenleri ve sonuçları ayır.
Parçalar
- Ocak ve kazan: Ocakta yanan kömür kazandaki suyu kaynatır; oluşan buhar kazanda basınç yapar. Makinenin enerjisi kömürden gelir.
- Manometre: Kazandaki buhar basıncını gösteren saattir. Basınç düşükse makine durur, çok yükselirse emniyet valfi buhar salar.
- Silindir ve piston: Kazandan gelen buhar silindirdeki pistonu iter. Pistonun gidip gelmesi makinenin asıl hareketidir.
- Balansiyer ve volan: Kiriş (balansiyer) pistonun gidip gelmesini biyel koluyla volana aktarır; ağır volan bu hareketi düzgün bir dönüşe çevirir.
- Mekanik dokuma tezgâhı: Gücünü tavandaki millerden kayışla alan tezgâh, el tezgâhından çok daha hızlı dokur. Fabrikada yüzlercesi aynı makineyle çalışabilir.
- Fabrika bacası: Ocağın dumanını yükseğe atar. Bacalar sanayi kentlerinin simgesi oldu; kömür dumanı havayı kirletti.
- İşçi evleri: Fabrikanın yanına sıra sıra yapılan küçük evler. Köyden gelen işçi aileleri burada kalabalık ve sağlıksız koşullarda yaşadı.
- Kanal ve kömür mavnası: Kömür ve pamuk gibi ağır yükler kanallarla ucuza taşındı; ulaşım ağı sanayiyle birlikte büyüdü.
Görevler
- Kazana kömür atarak buhar basıncını çalışma aralığına getir ve volanı döndür.
- Fabrikada günde en az 1200 m kumaş üret; makinenin gücü bütün tezgâhlara yetsin.
- Haritada İngiliz fabrikalarına pamuk gönderen üç bölgeyi bul.
- On bir kartın her birini neden ya da ekonomik, sosyal, siyasi sonuç olarak doğru yere koy.
Kazanımlar
- TAR.11.1.4 Sanayi Devrimi’nin meydana getirdiği siyasi, sosyal ve ekonomik değişimi neden ve sonuçlarıyla birlikte yorumlayabilme
Bunları da deneyebilirsin
- Bursa ve Edirne’de ilim ve irfan: Erken Osmanlı Bursa’sında bir külliyenin camisini, medresesini, imaretini ve hamamını incele; âlimleri ve mutasavvıfları kurumlarıyla eşleştir, vakıf gelirinin nereye aktığını ve külliyenin çevresinde şehrin nasıl büyüdüğünü gör.
- Coğrafi keşifler ve sömürgecilik: Gerçek kıyılı 3D Dünya küresinde Dias, Kolomb, Vasco da Gama ve Macellan’ın gemilerini yürüt; yeni rotalar açıldıkça eski ticaret yollarının, sömürge bölgelerinin ve yerli nüfusun nasıl değiştiğini gör.
- Selçuklu kervansarayı ve medresesi: Sultanhanı tipi bir kervansarayı ve kubbeli bir medreseyi parçalarına ayır; Konya–Sivas yolunda hanları bir günlük arayla diz.
- Süleymaniye Külliyesi: Haliç’e bakan tepede Mimar Sinan’ın Süleymaniye’sini katman katman aç; kubbenin yükünü izle, külliyenin birimlerini tanı, Sinan’ın üç eserini karşılaştır.
- 1683-1789: Osmanlı ve Lale Devri (Yakında): Öğrenci antlaşmaları (Karlofça, Pasarofça, Belgrad, Küçük Kaynarca) şeritte açar, kaybedilen topraklar haritada solar; Lale Devri sahnesinde yeniliklere dokunarak hangilerinin kalıcı olduğunu işaretler.
- Fransız İhtilali ve Osmanlı'da reformlar (Yakında): Öğrenci zaman kaydırıcısıyla fikir dalgalarının yayılışını izler, Balkanlarda bağımsızlık ilan eden devletlere dokunur; Osmanlı şeridinde Nizam-ı Cedit, Tanzimat, Islahat ve Kanun-ı Esasi'yi neden-sonuç oklarıyla bağlar.