Selçuklu kervansarayı ve medresesi
10. sınıf · Tarih
Sultanhanı tipi bir kervansarayı ve kubbeli bir medreseyi parçalarına ayır; Konya–Sivas yolunda hanları bir günlük arayla diz.
Parçalar
- Taç kapı: Kervansarayın tek ve anıtsal girişi. Sivri kemerli nişin üstü mukarnasla (bal peteğine benzeyen taş hücrelerle) örtülü, çevresi geometrik bordürlerle süslüdür.
- Açık avlu (yazlık bölüm): Yazın kervanların konakladığı, yüklerin indirildiği ve hayvanların sulandığı taş döşeli açık alan.
- Revaklar ve odalar: Avlunun bir yanında sivri kemerli revaklar (hayvanlar ve yükler için), öbür yanında yolcuların kaldığı odalar sıralanır.
- Köşk mescit: Avlunun ortasında dört kemerli ayak üzerinde yükselen küçük mescit. Selçuklu kervansaraylarına özgüdür; merdivenle çıkılır.
- Kapalı (kışlık) bölüm: Kışın kervanların barındığı, ayaklarla beş sahına bölünmüş tonozlu salon. Ortadaki yüksek sahının ortasında aydınlık fenerli kubbe vardır.
- Medrese: ana eyvan: Avluya bakan yüzü açık, yüksek tonozlu büyük salon. Müderris derslerini burada verirdi.
- Medrese: kubbe ve havuz: Karatay Medresesi gibi kapalı avlulu medresede avlu çinili bir kubbeyle örtülüdür; tepedeki açıklıktan giren gün ışığının altında havuz bulunur.
- Medrese: öğrenci odaları: Avlunun çevresinde, kapıları avluya açılan küçük odalar. Öğrenciler burada kalıp ders çalışırdı.
Görevler
- Kervansarayın en az dört bölümüne dokunup işlevlerini incele.
- Kervansarayı ya da medreseyi parçalarına ayır veya kesitini aç; içerideki tonozları gör.
- Medresede dört soruyu doğru ders halkasıyla eşleştir.
- Haritada hanları kendin dizerek Konya–Sivas yolunda hiçbir gece açıkta kalmayacak bir menzil düzeni kur.
Kazanımlar
- TAR.10.1.3 Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerin sosyoekonomik faaliyetleri ile yerleşme ve şehirleşme anlayışları arasındaki ilişkiyi sorgulayabilme
- TAR.10.1.4 Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türk-İslam medeniyetinde bilim, kültür, eğitim ve sanat alanlarında meydana gelen gelişmeleri Anadolu’nun Türkleşme ve İslamlaşma sürecine etkisi açısından değerlendirebilme
Bunları da deneyebilirsin
- Bursa ve Edirne’de ilim ve irfan: Erken Osmanlı Bursa’sında bir külliyenin camisini, medresesini, imaretini ve hamamını incele; âlimleri ve mutasavvıfları kurumlarıyla eşleştir, vakıf gelirinin nereye aktığını ve külliyenin çevresinde şehrin nasıl büyüdüğünü gör.
- Coğrafi keşifler ve sömürgecilik: Gerçek kıyılı 3D Dünya küresinde Dias, Kolomb, Vasco da Gama ve Macellan’ın gemilerini yürüt; yeni rotalar açıldıkça eski ticaret yollarının, sömürge bölgelerinin ve yerli nüfusun nasıl değiştiğini gör.
- Süleymaniye Külliyesi: Haliç’e bakan tepede Mimar Sinan’ın Süleymaniye’sini katman katman aç; kubbenin yükünü izle, külliyenin birimlerini tanı, Sinan’ın üç eserini karşılaştır.
- Bozkırda konargöçer yaşam: Keçe otağı sök, arabaya yükle ve yeniden kur; sürüyü gerçek Hangay haritasında mevsime göre yaylak ile kışlak arasında götür.
- İpek ve Baharat Yolları: Gerçek kıyı ve yükseltili 3D Dünya küresinde kervanı ve gemiyi yol boyunca sürükle; takas yap, şehir kapat, ticaretin şehirleri nasıl değiştirdiğini gör.
- Tarım Devrimi: köy kuruluyor: Zamanı ilerlet, av kampının tarlalı, ambarlı bir köye dönüşmesini izle; ambarda artı ürünü biriktir, iş bölümünü kur ve uzaktan gelenlerle takas yap.