Selçuklu kervansarayı ve medresesi

10. sınıf · Tarih

Sultanhanı tipi bir kervansarayı ve kubbeli bir medreseyi parçalarına ayır; Konya–Sivas yolunda hanları bir günlük arayla diz.

Parçalar

  • Taç kapı: Kervansarayın tek ve anıtsal girişi. Sivri kemerli nişin üstü mukarnasla (bal peteğine benzeyen taş hücrelerle) örtülü, çevresi geometrik bordürlerle süslüdür.
  • Açık avlu (yazlık bölüm): Yazın kervanların konakladığı, yüklerin indirildiği ve hayvanların sulandığı taş döşeli açık alan.
  • Revaklar ve odalar: Avlunun bir yanında sivri kemerli revaklar (hayvanlar ve yükler için), öbür yanında yolcuların kaldığı odalar sıralanır.
  • Köşk mescit: Avlunun ortasında dört kemerli ayak üzerinde yükselen küçük mescit. Selçuklu kervansaraylarına özgüdür; merdivenle çıkılır.
  • Kapalı (kışlık) bölüm: Kışın kervanların barındığı, ayaklarla beş sahına bölünmüş tonozlu salon. Ortadaki yüksek sahının ortasında aydınlık fenerli kubbe vardır.
  • Medrese: ana eyvan: Avluya bakan yüzü açık, yüksek tonozlu büyük salon. Müderris derslerini burada verirdi.
  • Medrese: kubbe ve havuz: Karatay Medresesi gibi kapalı avlulu medresede avlu çinili bir kubbeyle örtülüdür; tepedeki açıklıktan giren gün ışığının altında havuz bulunur.
  • Medrese: öğrenci odaları: Avlunun çevresinde, kapıları avluya açılan küçük odalar. Öğrenciler burada kalıp ders çalışırdı.

Görevler

  1. Kervansarayın en az dört bölümüne dokunup işlevlerini incele.
  2. Kervansarayı ya da medreseyi parçalarına ayır veya kesitini aç; içerideki tonozları gör.
  3. Medresede dört soruyu doğru ders halkasıyla eşleştir.
  4. Haritada hanları kendin dizerek Konya–Sivas yolunda hiçbir gece açıkta kalmayacak bir menzil düzeni kur.

Kazanımlar

  • TAR.10.1.3 Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerin sosyoekonomik faaliyetleri ile yerleşme ve şehirleşme anlayışları arasındaki ilişkiyi sorgulayabilme
  • TAR.10.1.4 Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türk-İslam medeniyetinde bilim, kültür, eğitim ve sanat alanlarında meydana gelen gelişmeleri Anadolu’nun Türkleşme ve İslamlaşma sürecine etkisi açısından değerlendirebilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Bursa ve Edirne’de ilim ve irfan: Erken Osmanlı Bursa’sında bir külliyenin camisini, medresesini, imaretini ve hamamını incele; âlimleri ve mutasavvıfları kurumlarıyla eşleştir, vakıf gelirinin nereye aktığını ve külliyenin çevresinde şehrin nasıl büyüdüğünü gör.
  • Coğrafi keşifler ve sömürgecilik: Gerçek kıyılı 3D Dünya küresinde Dias, Kolomb, Vasco da Gama ve Macellan’ın gemilerini yürüt; yeni rotalar açıldıkça eski ticaret yollarının, sömürge bölgelerinin ve yerli nüfusun nasıl değiştiğini gör.
  • Süleymaniye Külliyesi: Haliç’e bakan tepede Mimar Sinan’ın Süleymaniye’sini katman katman aç; kubbenin yükünü izle, külliyenin birimlerini tanı, Sinan’ın üç eserini karşılaştır.
  • Bozkırda konargöçer yaşam: Keçe otağı sök, arabaya yükle ve yeniden kur; sürüyü gerçek Hangay haritasında mevsime göre yaylak ile kışlak arasında götür.
  • İpek ve Baharat Yolları: Gerçek kıyı ve yükseltili 3D Dünya küresinde kervanı ve gemiyi yol boyunca sürükle; takas yap, şehir kapat, ticaretin şehirleri nasıl değiştirdiğini gör.
  • Tarım Devrimi: köy kuruluyor: Zamanı ilerlet, av kampının tarlalı, ambarlı bir köye dönüşmesini izle; ambarda artı ürünü biriktir, iş bölümünü kur ve uzaktan gelenlerle takas yap.