Coğrafi keşifler ve sömürgecilik

10. sınıf · Tarih

Gerçek kıyılı 3D Dünya küresinde Dias, Kolomb, Vasco da Gama ve Macellan’ın gemilerini yürüt; yeni rotalar açıldıkça eski ticaret yollarının, sömürge bölgelerinin ve yerli nüfusun nasıl değiştiğini gör.

Parçalar

  • Okyanus gemisi: Keşifler, açık denize dayanıklı, birden çok direkli ve hem kare hem üçgen yelkenli gemilerle yapıldı. Yelkenlerdeki haç Portekiz gemilerinin işaretiydi. Gemiyi Dene sekmesinde rota boyunca sürükleyebilirsin.
  • Ümit Burnu: Afrika’nın güney ucundaki burun. Bartolomeu Dias 1488’de burnu dolaştı; Vasco da Gama aynı yoldan 1498’de Hindistan’a ulaştı. Böylece Asya mallarına Akdeniz’e uğramadan ulaşmanın yolu açıldı.
  • Kalikut ve Hint Okyanusu: Vasco da Gama’nın 1498’de ulaştığı baharat limanı. Portekiz kısa sürede Goa, Hürmüz ve Malakka gibi yerlerde kaleler kurup Hint Okyanusu ticaretini denetlemeye çalıştı.
  • Karayipler ve Amerika: Kolomb 1492’de Bahama Adaları’na ulaştı ve Hindistan’a vardığını sandı. Bu yolculuktan sonra İspanya Karayip adalarını, Aztek ve İnka ülkelerini ele geçirdi.
  • Macellan Boğazı: Güney Amerika’nın güneyindeki dar boğaz. Macellan 1520’de buradan Büyük Okyanus’a geçti; 1522’de Elcano’nun gemisinin İspanya’ya dönmesiyle Dünya’nın çevresi ilk kez dolaşıldı.
  • Sömürge bölgeleri: Küre üzerinde turuncu bölgeler İspanya’nın, mor bölgeler ve kaleler Portekiz’in 16. yüzyılda yönetimi altına aldığı yerlerdir (bugünkü sınırlarla yaklaşık). Yerli halkın toprağı, madeni ve emeği sömürgecilerin eline geçti.
  • Potosí gümüşü: Bugünkü Bolivya’da 1545’te bulunan gümüş yatağı. Yerlilerin zorla çalıştırıldığı madenlerden çıkan gümüş gemilerle İspanya’ya taşındı; Avrupa’da para bolluğu fiyatları yükseltti.
  • Akdeniz ve İpek Yolu: Keşiflerden önce Asya malları İpek Yolu, Kızıldeniz ve Basra Körfezi üzerinden Osmanlı topraklarına ve Akdeniz limanlarına gelirdi. Okyanus yolları açılınca bu yolların önemi zamanla azaldı.

Görevler

  1. Bir Portekiz gemisini Ümit Burnu’nun ötesine geçir.
  2. Vasco da Gama’nın gemisini Hindistan’daki Kalikut’a ulaştır.
  3. Kolomb’un gemisiyle Atlas Okyanusu’nu geçip Karayipler’e ulaş.
  4. Etkiler bölümünde sekiz sonucun hepsini etkilediği topluluğa doğru yerleştir.

Kazanımlar

  • TAR.10.3.3 Avrupalıların sömürgeci politikalarının etkilerini tarihsel bağlamı içerisinde değerlendirebilme

Bunları da deneyebilirsin

  • İpek ve Baharat Yolları: Gerçek kıyı ve yükseltili 3D Dünya küresinde kervanı ve gemiyi yol boyunca sürükle; takas yap, şehir kapat, ticaretin şehirleri nasıl değiştirdiğini gör.
  • Selçuklu kervansarayı ve medresesi: Sultanhanı tipi bir kervansarayı ve kubbeli bir medreseyi parçalarına ayır; Konya–Sivas yolunda hanları bir günlük arayla diz.
  • Bursa ve Edirne’de ilim ve irfan: Erken Osmanlı Bursa’sında bir külliyenin camisini, medresesini, imaretini ve hamamını incele; âlimleri ve mutasavvıfları kurumlarıyla eşleştir, vakıf gelirinin nereye aktığını ve külliyenin çevresinde şehrin nasıl büyüdüğünü gör.
  • Süleymaniye Külliyesi: Haliç’e bakan tepede Mimar Sinan’ın Süleymaniye’sini katman katman aç; kubbenin yükünü izle, külliyenin birimlerini tanı, Sinan’ın üç eserini karşılaştır.
  • Bozkırda konargöçer yaşam: Keçe otağı sök, arabaya yükle ve yeniden kur; sürüyü gerçek Hangay haritasında mevsime göre yaylak ile kışlak arasında götür.
  • Tarım Devrimi: köy kuruluyor: Zamanı ilerlet, av kampının tarlalı, ambarlı bir köye dönüşmesini izle; ambarda artı ürünü biriktir, iş bölümünü kur ve uzaktan gelenlerle takas yap.