Cümle Kur, Öğeler Renklensin

7. sınıf · Türkçe

Sözcük ve ek kartlarını cümle rayına dizerek özne-yüklem uyumunu ve sınırlama, istek, sebep-sonuç anlam ilişkilerini anında keşfet.

Parçalar

  • Cümle Rayı: Sözcük ve ek kartlarının yan yana dizildiği alandır. Cümledeki ögeler ve uyum her kart eklendiğinde veya sırası değiştirildiğinde anında yeniden çözümlenir.
  • Sözcük Kartı: İsim, zamir, fiil veya edat türündeki sözcükleri temsil eder. Türüne, kişi/sayı değerine göre renklendirilir ve işlev etiketi taşır.
  • Ek Kartı: Fiil çekim ekleri veya durum eklerini taşır; köke ya da gövdeye bağlanarak cümlenin öge yapısını ve anlamını tamamlar.
  • Özne Etiketi: Cümlede bildirilen işi, hareketi yapan veya yargının konusu olan varlığı gösterir. Yüklemle kişi ve teklik-çokluk bakımından uyumlu olmalıdır.
  • Yüklem Etiketi: Cümledeki işi, oluşu, hareketi veya durumu bir kiple ve şahıs ekiyle sonuca bağlayan cümlenin temel kurucu ögesidir.
  • Anlam İlişkisi Oku ve Balonu: Cümlede sebep-sonuç (ok işareti), sınırlama (vurgu çerçevesi) veya istek (düşünce balonu) bulunduğunda otomatik olarak beliren görsel katmandır.

Görevler

  1. Özne-yüklem uyumu bozuk bir cümleyi öneriyle düzelt.
  2. İçinde sınırlama sözcüğü (sadece, yalnız, ancak, bir tek vb.) olan bir cümle kur.
  3. "keşke" ya da "-sA" kipi içeren bir istek cümlesi kur.
  4. Bir sebep-sonuç cümlesini başka bir sebep-sonuç yapısıyla yeniden kur.

Kazanımlar

  • DYS.DO.7.9 Özne-yüklem uyumunu ayırt eder.
  • DYS.KY.7.9 Özne-yüklem uyumunu dikkate alarak cümleler kurar.
  • DYS.DO.7.10 Sınırlama ifade etme işlevli dil yapıları ve söz varlığını (-A kadar, -A dek, -A değin, -mAk üzere; sadece, tek, yalnız, yalnızca, artık, ancak, bir, bir tek vb.) belirler.
  • DYS.KY.7.10 Sınırlama ifade etme işlevli dil yapıları ve söz varlığını (-A kadar, -A dek, -A değin, -mAk üzere; sadece, tek, yalnız, yalnızca, artık, ancak, bir, bir tek vb.) işlevine uygun kullanır.
  • DYS.DO.7.11 İstek ifade etme işlevli dil yapıları ve söz varlığını (-sA, -sAnA, -A, -Ar mIsIn, -AyIm, -AlIm; keşke, ne olur, ne olurdu iste-, talep et-, bari vb.) belirler.
  • DYS.KY.7.11 İstek ifade etme işlevli dil yapıları ve söz varlığını (-sA, -sAnA, -A, -Ar mIsIn, -AyIm, -AlIm; keşke, ne olur, ne olurdu iste-, talep et-, bari vb.) işlevine uygun kullanır.
  • DYS.DO.7.12 Sebep-sonuç ifade etme işlevli dil yapıları ve söz varlığını (-nIn yüzünden/sonucunda, -DIğI için, …) belirler.
  • DYS.KY.7.13 Cümleleri kendi ifadeleriyle yeniden kurar.

Bunları da deneyebilirsin

  • Bir Hilâl Uğruna: Şiir ve Öykü: "Çanakkale Şehitlerine" şiirinde uyak, redif ve uyak şemasını bul, söz sanatlarını çöz; bir Çanakkale öyküsünde olay örgüsünü kur.
  • Çoklu Ortamla Yaratıcı Yazı: "İyi bir dinleyici ol" dijital posterini başlık, kendi sloganın, görsel ve sesle kur; davranışları sınıflandır, arkadaşının posterine değerlendirme ve soru kartı bırak.
  • Fiillerde Zaman ve Gereklilik: Fiile zaman ve gereklilik eklerini tak; karakter zaman çizgisinde geçmişe, şimdiye, geleceğe gitsin. Başlangıç ve bitiş bildiren sözleri çizgide işaretle.
  • Fiilleri Niteleyenler: Zarflar ve Zarf-Fiiller: 3D parkta zarf kartlarıyla koşan çocuğu, yürüyen yaşlı adamı ve uçan kuşu hızlandır, geri çevir, akşama taşı; zarf-fiillerle iki eylemi sıralı ya da aynı anda oynat.
  • Görsel, Ses ve Metin Birlikte: Sosyal sorumluluk videosunda çoklu ortam katmanlarını ve metin unsurlarını çözümleme.
  • Haber Doğru mu?: Haber metinlerinde kaynak, tarih, başlık ve görselleri çözümleyerek sahte içeriği ayırt etme ve çözüm üretme.