Ne Yapmalıyım?

5–6. sınıf · Ahlak ve Vatandaşlık

Kayıp cüzdan, fazla para üstü, sınavda kopya isteği ve alay edilen yeni öğrenci: davranışları ve arkasındaki düşünceleri karşılaştır, kararını ahlaki bir ölçütle gerekçelendir, ahlakın kaynaklarını incele.

Parçalar

  • Ahlaki ikilemler: İkilem, iki ya da daha çok seçenek arasında karar vermenin zor olduğu durumdur. Burada okul ve çevreden dört ikilem var.
  • Durum ve sonuç: Seçtiğin davranışa göre sahne ve sonuç değişir. Sonuç metni, o davranışın arkasındaki düşüncenin neden yerinde olup olmadığını da tartışır.
  • Etki göstergeleri: Bir davranışı değerlendirirken üç tarafa bakarız: kendimize, karşımızdaki kişiye ve topluma. Çubuk sağa uzanırsa etki olumlu, sola uzanırsa olumsuzdur.
  • Ahlaki ölçütler: Ölçüt, bir davranışı değerlendirirken başvurduğumuz ilkedir. Burada dört ölçüt var: dürüstlük, adalet, merhamet ve sorumluluk.
  • Ahlakın kaynakları: İyiyi ve doğruyu belirlerken akıl, vicdan, din, örf ve âdet, hukuk ile aile ve sosyal çevreden yararlanırız. Kaynaklar çoğu zaman birbirini destekler.

Görevler

  1. Bir ikilemde bir davranış seç; sonucunu ve arkasındaki düşünceyi incele.
  2. En uygun davranışı bir ahlaki ölçütle gerekçelendir.
  3. Dört ikilemin hepsinde en uygun davranışı bul.
  4. Ahlakın altı kaynağını tek tek incele ve örneklerini oku.

Kazanımlar

  • AVE.1.1.1 Ahlaka ilişkin temel kavramlar ve ahlakın kaynakları hakkında bilgi toplayabilme
  • AVE.1.1.2 Yakın çevresindeki olay ve olguları ahlaki ölçütlere göre yorumlayabilme
  • AVE.1.1.3 Ahlaki davranışları kendi yaşamına yansıtabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Apartman Toplantısı: Gece vardiyasında çalışan komşu ile oyun oynayan çocuklar, kapı önüne bırakılan çöpler, kapatılan rampa: toplantıdaki kararları dene, sakinlerin tepkisini ve kararın kalıcılığını değerlendir, üstlenebileceğin sorumluluğu belirle.
  • Bir Davranış Mahalleye Nasıl Yayılır?: Bir anahtarı teslim etmek ya da doğrulanmamış bir söylentiyi paylaşmak: bir davranışın mahalle ağında nasıl yayıldığını önce tahmin et, sonra izle; kültür ve dinin bu yayılmayı nasıl etkilediğini karşılaştır.
  • Devlet ve Vatandaş: Vergi kaydırıcısıyla kamu hizmetlerinin nasıl değiştiğini gör, görev ve hak kartlarını vatandaş ile devlet arasındaki oklara yerleştir, hak ve görevlerle ilgili görüşleri gerekçeleriyle değerlendir.
  • Değer Yargıları Değişir mi?: Komşuluk, kız çocuklarının eğitimi ve başkasının emeği konularında üç kuşağı karşılaştır, değişen ve süren yanları nedenleriyle ayır; güncel olayları gerekçe terazisinde ahlaki ölçütlerle tart.
  • Parkı Paylaşıyoruz: Mahalle parkının yenilenmesi için toplantıdasın: çocuklu aileler, yaşlı sakinler ve köpek sahipleri anlaşamıyor. Tarafların görüşlerini karşılaştır, parkı bölgelere ayır, ortak fayda sağlayan planı bul ve gerekçesini savun.