Devlet ve Vatandaş
5–6. sınıf · Ahlak ve Vatandaşlık
Vergi kaydırıcısıyla kamu hizmetlerinin nasıl değiştiğini gör, görev ve hak kartlarını vatandaş ile devlet arasındaki oklara yerleştir, hak ve görevlerle ilgili görüşleri gerekçeleriyle değerlendir.
Parçalar
- Vatandaş: Bir devlete hukuki bağla bağlı olan kişiye vatandaş denir. Vatandaşın hakları, görevleri ve sorumlulukları vardır. Biz Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıyız.
- Devlet: Devlet; ülkeyi yönetir, yasaları uygular ve eğitim, sağlık, güvenlik gibi kamu hizmetlerini herkes için sağlar.
- Görev oku: Vatandaştan devlete giden ok: vergi ödemek, yasalara uymak, kamu malını korumak. Görev, yapılması gereken iştir; sorumluluk ise yaptıklarımızın sonucunu üstlenmektir.
- Hak oku: Devletten vatandaşa giden ok: eğitim, sağlık ve güvenlik hakları. Hak, kişinin yasalarla korunan yetkisi ve çıkarıdır.
- Vergi: Vergi, kamu hizmetlerinin karşılanması için vatandaşların gelirlerinden ve harcamalarından devlete ödediği paradır. Alışverişte ödenen fiyatın içinde de vergi vardır.
- Okul: Okul binaları, öğretmen maaşları ve ücretsiz ders kitapları vergilerle karşılanır.
- Hastane: Hastaneler, sağlık çalışanları, ilaç ve aşılar vergilerle karşılanır.
- Yol: Yollar, köprüler ve sokak aydınlatması vergilerle yapılır ve onarılır.
Görevler
- Kaydırıcıyı en sola çek: Kimse vergi ödemezse kamu hizmetlerine ne olur?
- Kaydırıcıyı en sağa çek: Herkes vergisini öderse ne değişir?
- Altı kartı doğru oka yerleştir ve ilişkinin özetini oku.
- Dört görüşün hepsini doğru değerlendir ve gerekçelerini oku.
Kazanımlar
- AVE.1.4.2 Vatandaş olarak üzerine düşen hak, görev ve sorumluluklarla ilgili eleştirel düşünebilme
- AVE.1.4.3 Devlet ve vatandaş arasındaki ilişkiyi sentezleyebilme
Bunları da deneyebilirsin
- Apartman Toplantısı: Gece vardiyasında çalışan komşu ile oyun oynayan çocuklar, kapı önüne bırakılan çöpler, kapatılan rampa: toplantıdaki kararları dene, sakinlerin tepkisini ve kararın kalıcılığını değerlendir, üstlenebileceğin sorumluluğu belirle.
- Bir Davranış Mahalleye Nasıl Yayılır?: Bir anahtarı teslim etmek ya da doğrulanmamış bir söylentiyi paylaşmak: bir davranışın mahalle ağında nasıl yayıldığını önce tahmin et, sonra izle; kültür ve dinin bu yayılmayı nasıl etkilediğini karşılaştır.
- Ne Yapmalıyım?: Kayıp cüzdan, fazla para üstü, sınavda kopya isteği ve alay edilen yeni öğrenci: davranışları ve arkasındaki düşünceleri karşılaştır, kararını ahlaki bir ölçütle gerekçelendir, ahlakın kaynaklarını incele.
- Değer Yargıları Değişir mi?: Komşuluk, kız çocuklarının eğitimi ve başkasının emeği konularında üç kuşağı karşılaştır, değişen ve süren yanları nedenleriyle ayır; güncel olayları gerekçe terazisinde ahlaki ölçütlerle tart.
- Parkı Paylaşıyoruz: Mahalle parkının yenilenmesi için toplantıdasın: çocuklu aileler, yaşlı sakinler ve köpek sahipleri anlaşamıyor. Tarafların görüşlerini karşılaştır, parkı bölgelere ayır, ortak fayda sağlayan planı bul ve gerekçesini savun.