Mercekler
7. sınıf · Fen Bilimleri · 4. Işığın Kırılması Ve Mercekler
Fen laboratuvarında ince ve kalın kenarlı mercekleri dumanlı cam kapta ışınlarla dene, mum alevinin görüntüsünü perdede yakala, büyüteçle Güneş ışığını topla ve mercekli araçları sınıflandır.
Parçalar
- Işık kutusu: İçindeki lambanın ışığı ön yüzdeki yedi ince yarıktan birbirine paralel ışınlar hâlinde çıkar. Böylece merceğe gelen ve mercekten çıkan ışınlar tek tek izlenebilir.
- Dumanlı cam kap: Kabın içindeki tütsü dumanı ışığın bir kısmını her yöne saçar. Normalde göremediğimiz ışık yolları bu sayede çizgi gibi görünür.
- Mercek takımı: A’dan F’ye altı cam mercek. Bazılarının ortası kenarlarından kalın, bazılarının kenarları ortasından kalındır; kenarlarına yandan bakarak ayırt edebilirsin.
- Mum: Optik sıranın üzerinde ışık veren cisim olarak kullanılır. Alevden çıkan ışık mercekten geçip perdeye ulaşır.
- Perde: Mat beyaz levha. Mercekten geçen ışık perdede bir araya gelirse alevin görüntüsü perdede görülür; perde ray boyunca kaydırılarak görüntü netleştirilir.
- Büyüteç: İnce kenarlı bir mercektir. Yazıya yakın tutulunca harfleri büyük gösterir; Güneş ışığını kâğıt üzerinde küçük, parlak bir noktada toplayabilir.
- Gözlükler: Gözlük camları da mercektir. Uzağı net göremeyenler kalın kenarlı, yakını net göremeyenler ince kenarlı mercekli gözlük kullanır.
- Fotoğraf makinesi: Objektifindeki ince kenarlı mercekler ışığı toplayarak fotoğrafın oluştuğu yüzeye düşürür. Telefon kameralarında da aynı iş için küçük mercekler vardır.
Görevler
- Işık kutusu bölümünde A’dan F’ye altı merceğin hepsini dene; her birinin kenarını ve ışığa etkisini gözlem tablosuna doğru kaydet.
- Mum ve perde bölümünde ince kenarlı mercekle perdede mum alevinin net görüntüsünü elde et ve görüntünün yönünü kaydet.
- Büyüteç bölümünde Güneş ışığını kâğıt üzerinde küçük, parlak bir noktada topla.
- Kullanım alanları bölümünde yedi aracın hepsini içindeki merceğin türüne göre doğru tepsiye koy.
Kazanımlar
- FB.7.4.2 Mercek çeşitlerine yönelik bilimsel çıkarım yapabilme
- FB.7.4.3 Merceklerin günlük hayatta kullanım alanlarını örneklerle sınıflandırabilme
Bunları da deneyebilirsin
- Işığın Yansıması ve Aynalar: Fen laboratuvarının optik masasında lazeri açı ölçerin üzerinde döndür, gelen ve yansıyan ışını normalle karşılaştır; buruşuk folyoda ışınların dağıldığını, kaşıkta yüzünün nasıl değiştiğini gör.
- Basit Elektrik Devresi: Pil, anahtar, ampul ve kablolarla devre kur; akımın yolunu ve ampulün parlaklığını izle.
- Işık ve Mercekler (Yakında): Işını çevir, ortamı değiştir; kırılmayı, merceklerde görüntü oluşumunu izle.
- Uzay Teknolojileri ve Teleskoplar (Yakında): Teleskobun gövdesini açıp ışığın mercek ve aynalardan geçişini izler; uydu fırlatma sayısını artırınca yörüngedeki çöp yoğunluğunun ve çarpışma riskinin arttığını görür.
- Kırılma, Görünür Derinlik ve Prizmalar (Yakında): Lazerin açısını değiştirir, kırılma ve tam yansımayı görür; havuzun dibindeki parayı farklı açılardan bakarak görünür derinliği ölçer. Fiber kabloyu bükerek ışığın içeride sekerek ilerlediğini, prizmalarla ışığın sapmasını ve renklerine ayrılmasını izler.
- Merceklerde Görüntü (Yakında): Mumu ve merceği sürükler; görüntünün yeri, büyüklüğü ve türü ışın çizimiyle canlı güncellenir. Göz modelinde miyop ve hipermetrop görüntüyü düzeltmek için doğru gözlüğü takar.