Mercekler

7. sınıf · Fen Bilimleri · 4. Işığın Kırılması Ve Mercekler

Fen laboratuvarında ince ve kalın kenarlı mercekleri dumanlı cam kapta ışınlarla dene, mum alevinin görüntüsünü perdede yakala, büyüteçle Güneş ışığını topla ve mercekli araçları sınıflandır.

Parçalar

  • Işık kutusu: İçindeki lambanın ışığı ön yüzdeki yedi ince yarıktan birbirine paralel ışınlar hâlinde çıkar. Böylece merceğe gelen ve mercekten çıkan ışınlar tek tek izlenebilir.
  • Dumanlı cam kap: Kabın içindeki tütsü dumanı ışığın bir kısmını her yöne saçar. Normalde göremediğimiz ışık yolları bu sayede çizgi gibi görünür.
  • Mercek takımı: A’dan F’ye altı cam mercek. Bazılarının ortası kenarlarından kalın, bazılarının kenarları ortasından kalındır; kenarlarına yandan bakarak ayırt edebilirsin.
  • Mum: Optik sıranın üzerinde ışık veren cisim olarak kullanılır. Alevden çıkan ışık mercekten geçip perdeye ulaşır.
  • Perde: Mat beyaz levha. Mercekten geçen ışık perdede bir araya gelirse alevin görüntüsü perdede görülür; perde ray boyunca kaydırılarak görüntü netleştirilir.
  • Büyüteç: İnce kenarlı bir mercektir. Yazıya yakın tutulunca harfleri büyük gösterir; Güneş ışığını kâğıt üzerinde küçük, parlak bir noktada toplayabilir.
  • Gözlükler: Gözlük camları da mercektir. Uzağı net göremeyenler kalın kenarlı, yakını net göremeyenler ince kenarlı mercekli gözlük kullanır.
  • Fotoğraf makinesi: Objektifindeki ince kenarlı mercekler ışığı toplayarak fotoğrafın oluştuğu yüzeye düşürür. Telefon kameralarında da aynı iş için küçük mercekler vardır.

Görevler

  1. Işık kutusu bölümünde A’dan F’ye altı merceğin hepsini dene; her birinin kenarını ve ışığa etkisini gözlem tablosuna doğru kaydet.
  2. Mum ve perde bölümünde ince kenarlı mercekle perdede mum alevinin net görüntüsünü elde et ve görüntünün yönünü kaydet.
  3. Büyüteç bölümünde Güneş ışığını kâğıt üzerinde küçük, parlak bir noktada topla.
  4. Kullanım alanları bölümünde yedi aracın hepsini içindeki merceğin türüne göre doğru tepsiye koy.

Kazanımlar

  • FB.7.4.2 Mercek çeşitlerine yönelik bilimsel çıkarım yapabilme
  • FB.7.4.3 Merceklerin günlük hayatta kullanım alanlarını örneklerle sınıflandırabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Işığın Yansıması ve Aynalar: Fen laboratuvarının optik masasında lazeri açı ölçerin üzerinde döndür, gelen ve yansıyan ışını normalle karşılaştır; buruşuk folyoda ışınların dağıldığını, kaşıkta yüzünün nasıl değiştiğini gör.
  • Basit Elektrik Devresi: Pil, anahtar, ampul ve kablolarla devre kur; akımın yolunu ve ampulün parlaklığını izle.
  • Işık ve Mercekler (Yakında): Işını çevir, ortamı değiştir; kırılmayı, merceklerde görüntü oluşumunu izle.
  • Uzay Teknolojileri ve Teleskoplar (Yakında): Teleskobun gövdesini açıp ışığın mercek ve aynalardan geçişini izler; uydu fırlatma sayısını artırınca yörüngedeki çöp yoğunluğunun ve çarpışma riskinin arttığını görür.
  • Kırılma, Görünür Derinlik ve Prizmalar (Yakında): Lazerin açısını değiştirir, kırılma ve tam yansımayı görür; havuzun dibindeki parayı farklı açılardan bakarak görünür derinliği ölçer. Fiber kabloyu bükerek ışığın içeride sekerek ilerlediğini, prizmalarla ışığın sapmasını ve renklerine ayrılmasını izler.
  • Merceklerde Görüntü (Yakında): Mumu ve merceği sürükler; görüntünün yeri, büyüklüğü ve türü ışın çizimiyle canlı güncellenir. Göz modelinde miyop ve hipermetrop görüntüyü düzeltmek için doğru gözlüğü takar.