Işık ve Mercekler

7–11. sınıf · Fizik

Işını çevir, ortamı değiştir; kırılmayı, merceklerde görüntü oluşumunu izle.

Sahnede neler olacak

Işık kaynağı, ortamlar, ince ve kalın kenarlı mercekler.

Neler yapabileceksin

Işık kaynağını ve cismi sürükle, mercek türünü değiştir.

Bu uygulamanın kullanıldığı konular

  • Uzay Teknolojileri ve Teleskoplar (Yakında): Teleskobun gövdesini açıp ışığın mercek ve aynalardan geçişini izler; uydu fırlatma sayısını artırınca yörüngedeki çöp yoğunluğunun ve çarpışma riskinin arttığını görür.
  • Mercekler: Fen laboratuvarında ince ve kalın kenarlı mercekleri dumanlı cam kapta ışınlarla dene, mum alevinin görüntüsünü perdede yakala, büyüteçle Güneş ışığını topla ve mercekli araçları sınıflandır.
  • Kırılma, Görünür Derinlik ve Prizmalar (Yakında): Lazerin açısını değiştirir, kırılma ve tam yansımayı görür; havuzun dibindeki parayı farklı açılardan bakarak görünür derinliği ölçer. Fiber kabloyu bükerek ışığın içeride sekerek ilerlediğini, prizmalarla ışığın sapmasını ve renklerine ayrılmasını izler.
  • Merceklerde Görüntü (Yakında): Mumu ve merceği sürükler; görüntünün yeri, büyüklüğü ve türü ışın çizimiyle canlı güncellenir. Göz modelinde miyop ve hipermetrop görüntüyü düzeltmek için doğru gözlüğü takar.

Kazanımlar

  • FB.7.1.1 Uzay araştırmaları için geliştirilen teknolojileri karşılaştırabilme
  • FB.7.1.2 Uzay gözlem araçları ile ilgili bilimsel model oluşturabilme
  • FB.7.1.3 Uzay araştırmalarının yol açabileceği problemleri çözebilme
  • FB.7.4.2 Mercek çeşitlerine yönelik bilimsel çıkarım yapabilme
  • FB.7.4.3 Merceklerin günlük hayatta kullanım alanlarını örneklerle sınıflandırabilme
  • FİZ.11.3.5 Işığın saydam ortamlardaki davranışını kullanarak deney yapabilme
  • FİZ.11.3.6 Saydam ortamlarda görünür derinliğin, gerçek derinlik ve ortamların ışığı kırma indislerine bağlı olarak değiştiğine ilişkin bilimsel gözlem yapabilme
  • FİZ.11.3.7 Fiber optik malzemelerin yapısı, çalışma prensibi ve kullanım alanlarına ilişkin bilgi toplayabilme
  • FİZ.11.3.8 Prizmalar ve prizmalar ile kurulan birleşik sistemlerde ışığın izlediği yola ilişkin tümdengelimsel akıl yürütebilme
  • FİZ.11.3.9 Merceklerin özelliklerine ilişkin karşılaştırma yapabilme
  • FİZ.11.3.10 Merceklerde görüntü oluşumu ile ilgili deney yapabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Manyetik Alan ve Elektrik Motoru: Fizik laboratuvarında mıknatısların alan çizgilerini demir tozuyla gör, düz telin ve akım makarasının alanını teslametreyle ölç, tel salıncağa etki eden kuvveti sağ el kuralıyla bul ve sökülmüş bir motoru çalıştır.
  • Dalgalar: Temel Kavramlar: Fizik laboratuvarında gerili ipte atma ve periyodik dalga oluştur, kronometre ve ölçek tahtasıyla sürat ve dalga boyunu ölç; sarmal yayda enine ve boyuna dalgayı, dalga leğeninde su derinliğinin etkisini gözle.
  • Kuvvet ve Hareket Laboratuvarı (Yakında): Cisme kuvvet uygula, sürtünmeyi ve eğimi değiştir; hız, ivme ve bileşke kuvveti oklarla gör.
  • Serbest Düşme ve Atışlar (Yakında): Topun atış hızını ve açısını sürgüyle ayarlar; yörünge izi, yatay ve düşey hız bileşenleri anında çizilir. Aynı anda bırakılan ve yatay atılan topun aynı anda yere düştüğünü görür; potaya basket atmaya çalışır.
  • Newton Yasaları ve Sürtünme (Yakında): Eğimi ve yüzeyi değiştirir, kutuyu iter; serbest cisim diyagramı kutunun üstünde canlı çizilir. Kutu harekete geçene kadar statik, sonra kinetik sürtünmenin devreye girdiğini kuvvet-zaman grafiğinde görür. Paraşüt açıklığını değiştirerek limit hızı bulur.
  • Düzgün Çembersel Hareket (Yakında): Dönme hızını ve yarıçapı değiştirir; hız vektörünün teğet, merkezcil ivmenin merkeze doğru olduğunu görür. İpi kesince topun teğet doğrultusunda uçtuğunu izler.