Skalerler ve Vektörler
9. sınıf · Fizik · 2. Kuvvet Ve Hareket
Teknenin motor vektörünün ucunu sürükler; akıntı vektörüyle uç uca ve paralelkenar yöntemiyle toplanan bileşke ok anında çizilir ve tekne o yönde ilerler. Bileşkeyi x-y bileşenlerine ayırıp gölgelerini izler.
Sahnede neler olacak
Akıntılı bir nehir, motorlu tekne ve rüzgâr; üç boyutlu vektör okları.
Neler yapabileceksin
Teknenin motor vektörünün ucunu sürükler; akıntı vektörüyle uç uca ve paralelkenar yöntemiyle toplanan bileşke ok anında çizilir ve tekne o yönde ilerler. Bileşkeyi x-y bileşenlerine ayırıp gölgelerini izler.
Görünmeyeni görünür kılıyoruz
Hız vektörleri tekne ve su üzerinde oklarla gösterilir.
Günlük hayatta
Nehirde kayık, rüzgârda uçak
Kazanımlar
- FİZ.9.2.2 Skaler ve vektörel nicelikleri karşılaştırabilme
- FİZ.9.2.3 Aynı doğrultu üzerinde yer alan farklı vektörlerin yön ve büyüklüklerine yönelik bilimsel çıkarım yapabilme
- FİZ.9.2.4 Vektörlerin toplanmasında kullanılan uç uca ekleme ve paralelkenar yöntemi ile bileşenlerine ayırma işlemine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme
Bunları da deneyebilirsin
- İtme ve Çekme: Oyun odasında topu, oyuncak arabayı, oyun hamurunu ve kapıyı parmağınla it ya da çek; kuvvetin neler yaptığını önce tahmin et, sonra gözlemle.
- Sürat ve Hız: Ölçekli mahalle haritasında rotanı kur; alınan yol ile yer değiştirmeyi, yönü olmayan sürat ile yönü olan hızı karşılaştır.
- Kuvvet ve Hareket Laboratuvarı (Yakında): Cisme kuvvet uygula, sürtünmeyi ve eğimi değiştir; hız, ivme ve bileşke kuvveti oklarla gör.
- Sürtünme Kuvveti (Yakında): Yüzeyi değiştirip kızağı iter; kızağın ne kadar ileri gittiğini ölçer. Paraşütün açıklığını ve teknenin burun biçimini değiştirerek hava ve su direncinin hareketi nasıl yavaşlattığını görür.
- Bileşke Kuvvet ve Denge (Yakında): İki takıma kişi ekleyip çıkarır; her kişinin kuvvet oku ve bileşke ok anında çizilir. Bileşke sıfırken halat durur, değilse kazanan tarafa ivmelenir; kutuya aynı ve zıt yönde kuvvet uygular.
- Temel Kuvvetler ve Hareket Türleri (Yakında): Ölçek sürgüsüyle gezegenlerden atom çekirdeğine iner ve her ölçekte baskın temel kuvveti görür. Parktaki cisimlere dokunarak öteleme, dönme ve titreşim hareketlerini ayırır; konum, yol ve yer değiştirme izleri çizilir.