Sürat ve Hız

6. sınıf · Fen Bilimleri

Ölçekli mahalle haritasında rotanı kur; alınan yol ile yer değiştirmeyi, yönü olmayan sürat ile yönü olan hızı karşılaştır.

Parçalar

  • Başlangıç ve bitiş noktası: Yolculuk Ev’de başlar. Yer değiştirmeyi yalnızca başlangıç ve bitiş noktaları belirler; aradaki yolun nasıl olduğu yer değiştirmeyi etkilemez.
  • Alınan yol (turuncu iz): Hareketlinin geçtiği yolun tamamının uzunluğudur. Köşe dönüldükçe, dolaşıldıkça uzar; yönü yoktur.
  • Yer değiştirme (mavi ok): Başlangıç noktasından bitiş noktasına çizilen düz okun uzunluğudur ve bir yönü vardır (örneğin kuzeydoğu). Alınan yoldan uzun olamaz.
  • Hız: Hız, yer değiştirmenin süreye bölümüdür ve yer değiştirmeyle aynı yöndedir. Hız söylenirken büyüklüğüyle birlikte yönü de belirtilir.
  • Hareketli ve sürati: Yürüyen biri saniyede yaklaşık 1,25 m, koşan biri 2,5 m, bisikletli 5 m yol alır. Sürat, alınan yolun süreye bölümüdür; yönü yoktur.
  • 400 m koşu pisti: Bir tam tur atıp başladığı çizgiye dönen sporcu 400 m yol alır ama yer değiştirmesi 0 m’dir. Sürati sıfır değildir, hızı sıfırdır.
  • Ölçek ve kuzey oku: Haritada komşu iki kavşak arası doğu-batı yönünde 200 m, kuzey-güney yönünde 150 m’dir. Kuzey oku hızın yönünü adlandırmayı sağlar.

Görevler

  1. Haritada kavşaklara dokunarak Ev’den başlayan, en az iki yol parçalı bir rota kur ve hareketi başlat.
  2. Köşe dönerek Ev’den başka bir yere git; hareket bitince sürat ile hızın büyüklüğünü doğru karşılaştır.
  3. Hiç dönmeden dümdüz giden bir rota kur ve başlat; alınan yol ile yer değiştirmenin eşit olduğunu gör.
  4. Ev’den çıkıp yine Ev’de biten bir tur at; sonra pist sorusunu çöz.

Kazanımlar

  • FB.6.2.3 Sürat ve hız kavramlarını karşılaştırabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Güneş, Dünya ve Ay: Zamanı hızlandır, Ay'ı yörüngesinde sürükle, Dünya'nın eksenini eğ; gece-gündüz, Ay'ın evreleri, tutulmalar ve mevsimler tek sahnede.
  • Hayvanlarda ve İnsanda Üreme, Büyüme: Kurbağa, kelebek ve çekirgenin evrelerini sırala, üreme çeşitlerini ayır, insanda üremeyi sağlayan yapıları şemaya yerleştir.
  • Isınma Yakıtları ve Çevre Sorunları: Kış günü bir mahallede evlerin ısınma yakıtını değiştir, dumanın havayı nasıl etkilediğini izle ve mahallenin sorunu için çözüm planı hazırla.
  • Işığın Yansıması ve Aynalar: Fen laboratuvarının optik masasında lazeri açı ölçerin üzerinde döndür, gelen ve yansıyan ışını normalle karşılaştır; buruşuk folyoda ışınların dağıldığını, kaşıkta yüzünün nasıl değiştiğini gör.
  • Geri Dönüşüm ve Çevre: Mutfak atıklarını doğru kutulara ayır, geri dönüşüm tesisinde yeni ürünlere dönüşmelerini izle ve çöp dağının nasıl küçüldüğünü gör.
  • Kuvvet ve Hareket Laboratuvarı (Yakında): Cisme kuvvet uygula, sürtünmeyi ve eğimi değiştir; hız, ivme ve bileşke kuvveti oklarla gör.