Bir Telefonun Dünya Yolculuğu

7. sınıf · Sosyal Bilgiler

Akıllı telefonun parçalarına dokun, her parçanın geldiği ülkeyi döndürülebilir Dünya küresinde gör; bir ülkede üretimi durdurunca telefonun nasıl gecikip pahalandığını incele.

Parçalar

  • Tasarım ve yazılım: Telefonun tasarımı ve ekrandaki uygulamaları çalıştıran yazılım bu örnekte ABD’deki ekiplerde hazırlanır. Yazılım parçalar gibi gemiyle ya da uçakla değil, internet üzerinden gelir.
  • Ekran: Dokunmatik ekran paneli bu örnekte Güney Kore’deki fabrikalarda üretilir. Güney Kore, telefon ekranı üretiminde dünyada öne çıkan ülkelerdendir.
  • İşlemci çipi: Telefonun “beyni” olan işlemci çipi bu örnekte Tayvan’da üretilir. En gelişmiş çipleri üretebilen fabrika dünyada çok azdır ve bunların önemli bir kısmı Tayvan’dadır.
  • Kamera: Kameranın ışığı algılayan sensörü bu örnekte Japonya’da üretilir. Japonya, kamera sensörü üretiminde öne çıkan ülkelerdendir.
  • Batarya: Bataryanın ham maddeleri madenlerden çıkarılır: Dünyadaki kobaltın çoğu Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nden, lityumun önemli bir kısmı Avustralya’dan gelir. Bu madenler genellikle başka ülkelerde (çoğunlukla Çin’de) işlenip bataryaya dönüştürülür.
  • Gövde ve montaj: Bütün parçalar bu örnekte Çin’deki montaj fabrikasında birleştirilir. Hazır telefon oradan uçak ya da gemiyle Türkiye’deki mağazalara gönderilir.
  • Ticaret hatları: Hatlar, parçaların montaj ülkesine, telefonun da satıldığı ülkeye taşındığı yolları gösterir. Bu örnekte ağır ve hacimli yükler (kobalt, lityum, hazır telefon kolileri) gemiyle taşınır: Deniz yolu kıyılardan, boğazlardan (Malakka, Babülmendep, Çanakkale) ve Süveyş Kanalı’ndan geçer; madenden limana kamyon ya da trenle gidilir. Küçük ve değerli parçalar (ekran, çip, kamera) çoğunlukla uçakla gelir; bunlar havadan giden yaylarla gösterilir. Yazılım ise internetle gelir.
  • Satış ve elektronik atık: Telefon bu örnekte Türkiye’deki bir mağazada satılır. Yıllar sonra eskiyen telefon elektronik atık olur. Çöpe atılmayıp e-atık toplama kutusuna bırakılırsa içindeki kobalt, lityum, bakır gibi değerli maddeler geri kazanılabilir. Dünyadaki elektronik atıkların yalnız yaklaşık beşte biri düzgün toplanıp geri dönüştürülür.

Görevler

  1. Telefonun en az beş parçasına dokun ve her birinin geldiği ülkeyi bul.
  2. Bir ülkede üretimi durdur; telefonun mağazaya ulaşma süresinin ve fiyatının nasıl değiştiğini gör.
  3. Montajın yapıldığı ülkede üretim durursa ne olacağını dene.
  4. Küreselleşmenin altı etkisini olumlu ve olumsuz diye doğru ayır.

Kazanımlar

  • SB.7.2.1 Küreselleşmenin insan ve toplum hayatında meydana getirdiği değişimi yorumlayabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • İpek ve Baharat Yolları: Gerçek kıyı ve yükseltili 3D Dünya küresinde kervanı ve gemiyi yol boyunca sürükle; takas yap, şehir kapat, ticaretin şehirleri nasıl değiştirdiğini gör.
  • Devlet Nasıl Yönetilir?: Yasama, yürütme ve yargı organlarının işleyişini ve bir kanunun meclisten yürürlüğe uzanan yolculuğunu etkileşimli olarak keşfet.
  • Herkes İçin Erişilebilir Okul: Tekerlekli sandalye kullanan Deniz, görme engelli Ayşe ve işitme engelli Emre ile okulu dolaş; takıldıkları yere rampa, asansör, kabartma yazı ya da ışıklı zil ekleyerek erişilebilirlik puanını yükselt.
  • İslam medeniyetinin bilim mirası: Pirinç bir usturlabın koluyla yıldızların yüksekliğini ölç; bir medresenin kütüphanesini, gözlemevini ve dârüşşifasını açıp bilginlerle tanış, bugünkü bilimin köklerini bul.
  • Türkiye'de yer şekilleri ve nüfus: Gerçek verili kabartma Türkiye haritasında yükselti, iklim, nüfus ve ekonomik faaliyet katmanlarını üst üste aç; aralarındaki ilişkiyi kur.
  • Ulaşım ve iletişim dünyayı küçültüyor: Masa küresinde İstanbul’dan bir mesajı posta arabasından internete beş dönemde gönder; süre aylardan saniyelere inerken kültürel etkileşimin nasıl hızlandığını gör.