Bir Telefonun Dünya Yolculuğu
7. sınıf · Sosyal Bilgiler
Akıllı telefonun parçalarına dokun, her parçanın geldiği ülkeyi döndürülebilir Dünya küresinde gör; bir ülkede üretimi durdurunca telefonun nasıl gecikip pahalandığını incele.
Parçalar
- Tasarım ve yazılım: Telefonun tasarımı ve ekrandaki uygulamaları çalıştıran yazılım bu örnekte ABD’deki ekiplerde hazırlanır. Yazılım parçalar gibi gemiyle ya da uçakla değil, internet üzerinden gelir.
- Ekran: Dokunmatik ekran paneli bu örnekte Güney Kore’deki fabrikalarda üretilir. Güney Kore, telefon ekranı üretiminde dünyada öne çıkan ülkelerdendir.
- İşlemci çipi: Telefonun “beyni” olan işlemci çipi bu örnekte Tayvan’da üretilir. En gelişmiş çipleri üretebilen fabrika dünyada çok azdır ve bunların önemli bir kısmı Tayvan’dadır.
- Kamera: Kameranın ışığı algılayan sensörü bu örnekte Japonya’da üretilir. Japonya, kamera sensörü üretiminde öne çıkan ülkelerdendir.
- Batarya: Bataryanın ham maddeleri madenlerden çıkarılır: Dünyadaki kobaltın çoğu Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nden, lityumun önemli bir kısmı Avustralya’dan gelir. Bu madenler genellikle başka ülkelerde (çoğunlukla Çin’de) işlenip bataryaya dönüştürülür.
- Gövde ve montaj: Bütün parçalar bu örnekte Çin’deki montaj fabrikasında birleştirilir. Hazır telefon oradan uçak ya da gemiyle Türkiye’deki mağazalara gönderilir.
- Ticaret hatları: Hatlar, parçaların montaj ülkesine, telefonun da satıldığı ülkeye taşındığı yolları gösterir. Bu örnekte ağır ve hacimli yükler (kobalt, lityum, hazır telefon kolileri) gemiyle taşınır: Deniz yolu kıyılardan, boğazlardan (Malakka, Babülmendep, Çanakkale) ve Süveyş Kanalı’ndan geçer; madenden limana kamyon ya da trenle gidilir. Küçük ve değerli parçalar (ekran, çip, kamera) çoğunlukla uçakla gelir; bunlar havadan giden yaylarla gösterilir. Yazılım ise internetle gelir.
- Satış ve elektronik atık: Telefon bu örnekte Türkiye’deki bir mağazada satılır. Yıllar sonra eskiyen telefon elektronik atık olur. Çöpe atılmayıp e-atık toplama kutusuna bırakılırsa içindeki kobalt, lityum, bakır gibi değerli maddeler geri kazanılabilir. Dünyadaki elektronik atıkların yalnız yaklaşık beşte biri düzgün toplanıp geri dönüştürülür.
Görevler
- Telefonun en az beş parçasına dokun ve her birinin geldiği ülkeyi bul.
- Bir ülkede üretimi durdur; telefonun mağazaya ulaşma süresinin ve fiyatının nasıl değiştiğini gör.
- Montajın yapıldığı ülkede üretim durursa ne olacağını dene.
- Küreselleşmenin altı etkisini olumlu ve olumsuz diye doğru ayır.
Kazanımlar
- SB.7.2.1 Küreselleşmenin insan ve toplum hayatında meydana getirdiği değişimi yorumlayabilme
Bunları da deneyebilirsin
- İpek ve Baharat Yolları: Gerçek kıyı ve yükseltili 3D Dünya küresinde kervanı ve gemiyi yol boyunca sürükle; takas yap, şehir kapat, ticaretin şehirleri nasıl değiştirdiğini gör.
- Devlet Nasıl Yönetilir?: Yasama, yürütme ve yargı organlarının işleyişini ve bir kanunun meclisten yürürlüğe uzanan yolculuğunu etkileşimli olarak keşfet.
- Herkes İçin Erişilebilir Okul: Tekerlekli sandalye kullanan Deniz, görme engelli Ayşe ve işitme engelli Emre ile okulu dolaş; takıldıkları yere rampa, asansör, kabartma yazı ya da ışıklı zil ekleyerek erişilebilirlik puanını yükselt.
- İslam medeniyetinin bilim mirası: Pirinç bir usturlabın koluyla yıldızların yüksekliğini ölç; bir medresenin kütüphanesini, gözlemevini ve dârüşşifasını açıp bilginlerle tanış, bugünkü bilimin köklerini bul.
- Türkiye'de yer şekilleri ve nüfus: Gerçek verili kabartma Türkiye haritasında yükselti, iklim, nüfus ve ekonomik faaliyet katmanlarını üst üste aç; aralarındaki ilişkiyi kur.
- Ulaşım ve iletişim dünyayı küçültüyor: Masa küresinde İstanbul’dan bir mesajı posta arabasından internete beş dönemde gönder; süre aylardan saniyelere inerken kültürel etkileşimin nasıl hızlandığını gör.