Bozkırda konargöçer yaşam

9. sınıf · Tarih

Keçe otağı sök, arabaya yükle ve yeniden kur; sürüyü gerçek Hangay haritasında mevsime göre yaylak ile kışlak arasında götür.

Parçalar

  • Kerege: Otağın kafes biçimindeki ahşap duvarıdır. Çapraz çıtaları makas gibi açılıp kapanır; göçte katlanıp arabaya yüklenir.
  • Uklar: Kereğeden tündüğe uzanan ince çatı sırıklarıdır. Hepsi birlikte otağın kubbemsi çatısını taşır.
  • Tündük: Çatının tepesindeki ahşap halkadır. İçeri ışık buradan girer, ocağın dumanı buradan çıkar; üstü keçe örtüyle kapatılabilir.
  • Keçe: Koyun yününün ıslatılıp dövülerek sıkıştırılmasıyla yapılır. Otağı rüzgâra, soğuğa ve yağmura karşı korur; kolan ve iplerle bağlanır.
  • At: Binek, yük taşıma, sürü gütme ve savaşta kullanılır; kısrak sütünden kımız yapılır. Bozkırda uzak yerlere at sırtında ulaşılır.
  • Koyun sürüsü: Et, süt, yün ve deri verir. Sürülerin otlak ihtiyacı, obanın mevsimden mevsime yer değiştirmesinin başlıca nedenidir.
  • Yük arabası: Göçte sökülen otağ, eşya ve yiyecek tekerlekli arabalara ve yük hayvanlarına yüklenir. Ev, sürüyle birlikte yola çıkar.

Görevler

  1. "Otağı kur" bölümünde sahnedeki kerege, uk, tündük ve keçeye dokun.
  2. Otağı tümüyle sök, sonra parçaları doğru sırayla seçerek yeniden kur.
  3. "Göç yolu" bölümünde dört mevsimin her birinde sürüyü uygun konağa götür.
  4. Bozkırdan ata uzanan beş halkalı neden-sonuç zincirini tamamla.

Kazanımlar

  • TAR.9.2.5 Türklerde konargöçer yaşama ilişkin bakış açısı geliştirebilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Tarım Devrimi: köy kuruluyor: Zamanı ilerlet, av kampının tarlalı, ambarlı bir köye dönüşmesini izle; ambarda artı ürünü biriktir, iş bölümünü kur ve uzaktan gelenlerle takas yap.
  • İpek ve Baharat Yolları: Gerçek kıyı ve yükseltili 3D Dünya küresinde kervanı ve gemiyi yol boyunca sürükle; takas yap, şehir kapat, ticaretin şehirleri nasıl değiştirdiğini gör.
  • Bursa ve Edirne’de ilim ve irfan: Erken Osmanlı Bursa’sında bir külliyenin camisini, medresesini, imaretini ve hamamını incele; âlimleri ve mutasavvıfları kurumlarıyla eşleştir, vakıf gelirinin nereye aktığını ve külliyenin çevresinde şehrin nasıl büyüdüğünü gör.
  • Coğrafi keşifler ve sömürgecilik: Gerçek kıyılı 3D Dünya küresinde Dias, Kolomb, Vasco da Gama ve Macellan’ın gemilerini yürüt; yeni rotalar açıldıkça eski ticaret yollarının, sömürge bölgelerinin ve yerli nüfusun nasıl değiştiğini gör.
  • Selçuklu kervansarayı ve medresesi: Sultanhanı tipi bir kervansarayı ve kubbeli bir medreseyi parçalarına ayır; Konya–Sivas yolunda hanları bir günlük arayla diz.
  • Süleymaniye Külliyesi: Haliç’e bakan tepede Mimar Sinan’ın Süleymaniye’sini katman katman aç; kubbenin yükünü izle, külliyenin birimlerini tanı, Sinan’ın üç eserini karşılaştır.