Bozkırda konargöçer yaşam
9. sınıf · Tarih
Keçe otağı sök, arabaya yükle ve yeniden kur; sürüyü gerçek Hangay haritasında mevsime göre yaylak ile kışlak arasında götür.
Parçalar
- Kerege: Otağın kafes biçimindeki ahşap duvarıdır. Çapraz çıtaları makas gibi açılıp kapanır; göçte katlanıp arabaya yüklenir.
- Uklar: Kereğeden tündüğe uzanan ince çatı sırıklarıdır. Hepsi birlikte otağın kubbemsi çatısını taşır.
- Tündük: Çatının tepesindeki ahşap halkadır. İçeri ışık buradan girer, ocağın dumanı buradan çıkar; üstü keçe örtüyle kapatılabilir.
- Keçe: Koyun yününün ıslatılıp dövülerek sıkıştırılmasıyla yapılır. Otağı rüzgâra, soğuğa ve yağmura karşı korur; kolan ve iplerle bağlanır.
- At: Binek, yük taşıma, sürü gütme ve savaşta kullanılır; kısrak sütünden kımız yapılır. Bozkırda uzak yerlere at sırtında ulaşılır.
- Koyun sürüsü: Et, süt, yün ve deri verir. Sürülerin otlak ihtiyacı, obanın mevsimden mevsime yer değiştirmesinin başlıca nedenidir.
- Yük arabası: Göçte sökülen otağ, eşya ve yiyecek tekerlekli arabalara ve yük hayvanlarına yüklenir. Ev, sürüyle birlikte yola çıkar.
Görevler
- "Otağı kur" bölümünde sahnedeki kerege, uk, tündük ve keçeye dokun.
- Otağı tümüyle sök, sonra parçaları doğru sırayla seçerek yeniden kur.
- "Göç yolu" bölümünde dört mevsimin her birinde sürüyü uygun konağa götür.
- Bozkırdan ata uzanan beş halkalı neden-sonuç zincirini tamamla.
Kazanımlar
- TAR.9.2.5 Türklerde konargöçer yaşama ilişkin bakış açısı geliştirebilme
Bunları da deneyebilirsin
- Tarım Devrimi: köy kuruluyor: Zamanı ilerlet, av kampının tarlalı, ambarlı bir köye dönüşmesini izle; ambarda artı ürünü biriktir, iş bölümünü kur ve uzaktan gelenlerle takas yap.
- İpek ve Baharat Yolları: Gerçek kıyı ve yükseltili 3D Dünya küresinde kervanı ve gemiyi yol boyunca sürükle; takas yap, şehir kapat, ticaretin şehirleri nasıl değiştirdiğini gör.
- Bursa ve Edirne’de ilim ve irfan: Erken Osmanlı Bursa’sında bir külliyenin camisini, medresesini, imaretini ve hamamını incele; âlimleri ve mutasavvıfları kurumlarıyla eşleştir, vakıf gelirinin nereye aktığını ve külliyenin çevresinde şehrin nasıl büyüdüğünü gör.
- Coğrafi keşifler ve sömürgecilik: Gerçek kıyılı 3D Dünya küresinde Dias, Kolomb, Vasco da Gama ve Macellan’ın gemilerini yürüt; yeni rotalar açıldıkça eski ticaret yollarının, sömürge bölgelerinin ve yerli nüfusun nasıl değiştiğini gör.
- Selçuklu kervansarayı ve medresesi: Sultanhanı tipi bir kervansarayı ve kubbeli bir medreseyi parçalarına ayır; Konya–Sivas yolunda hanları bir günlük arayla diz.
- Süleymaniye Külliyesi: Haliç’e bakan tepede Mimar Sinan’ın Süleymaniye’sini katman katman aç; kubbenin yükünü izle, külliyenin birimlerini tanı, Sinan’ın üç eserini karşılaştır.