Sanal Saha Gezisi: Yer Şekilleri

10. sınıf · Coğrafya

Kapadokya peribacaları, Pamukkale travertenleri ve Kızılırmak Deltası’nın gerçek arazisinde yürü, yükseklik ve eğim ölç, fotoğraflarına gözlem notu iliştir; ovaya köy, yol ve baraj kurarak insanla yer şekli arasındaki etkileşimi gör.

Parçalar

  • Peribacası: Erciyes ve Hasandağı gibi volkanların püskürttüğü kül ve tüf tabakalarının yağmur, sel suları ve rüzgârla aşınmasıyla oluşur. Üstteki sert kaya (şapka), altındaki yumuşak tüfü aşınmaya karşı korur.
  • Kaya oyma konut: Tüf kolay oyulduğu için insanlar kayalara ev, depo ve güvercinlik oymuştur. Göreme Millî Parkı ve Kapadokya Kayalık Alanları UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndedir.
  • Sıcak hava balonları: Peribacaları ve vadiler Kapadokya’yı önemli bir turizm bölgesi yapmıştır. Balon turları, yer şekillerinin ekonomik etkinliğe dönüştüğü bir örnektir.
  • Traverten basamakları: Kireçli sıcak su yamaçtan akarken içindeki karbondioksiti kaybeder; çöken kalsiyum karbonat beyaz basamaklar ve sığ havuzlar oluşturur. Hierapolis-Pamukkale UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndedir.
  • Sıcak su kanalı: Kaynaktan gelen kireçli sıcak su kanallarla yamaca dağılır. Travertenleri korumak için ziyaretçiler belirlenen yoldan ve çıplak ayakla yürür.
  • Kızılırmak ve delta ovası: Türkiye’nin en uzun akarsuyu Kızılırmak, taşıdığı alüvyonu Karadeniz’e döküldüğü yerde biriktirerek Bafra Ovası’nı (delta ovası) oluşturmuştur.
  • Kıyı gölleri (lagünler): Delta kıyısında denizden kum setleriyle ayrılmış göller ve sulak alanlar vardır. Kızılırmak Deltası kuşlar için önemli bir sulak alandır.

Görevler

  1. Kapadokya ve Pamukkale’de yürüyerek en az dört gözlem noktasına (tabelaya) ulaş.
  2. Pamukkale’de traverten yamacının alt ve üst kısmı arasında ölçüm yap (en az 40 m yükseklik farkı) ve eğimi oku.
  3. Fotoğraf çek ve kareye doğru gözlem notunu iliştir: en az iki sahadan üç doğru not.
  4. Delta ovasında taşkından korunan bir köy, eğimi az bir yol ve dar bir vadide baraj kur.

Kazanımlar

  • COĞ.10.3.4 Yeryüzü şekillerinin oluşumunda doğal süreçlerin etkilerini saha/sanal saha çalışmalarıyla araştırabilme
  • COĞ.10.3.5 Yakın çevresindeki yeryüzü şekilleri ile beşerî faaliyetler arasındaki etkileşimi sorgulayabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Kayaç, İklim ve Çözünme: Kesiti alınabilen gerçek bir kireç taşı arazisinde yağışı ve sıcaklığı değiştir; lapya, dolin, mağara, obruk ve sarkıt-dikitin oluşumunu hızlandırılmış zamanla izle, granitte çözünmenin durduğunu gör.
  • Akarsu Yatağını Şekillendir: Eğim, debi ve kıyı akıntısını değiştirerek V vadi, menderes, delta ve haliç gibi akarsu şekillerinin oluşumunu 3D arazi üzerinde deneyimle.
  • Afete Dirençli Yerleşme Kur: Kelkit Vadisi’nin gerçek arazisinde konut, okul ve hastaneyi yerleştir; deprem, sel ve heyelanla dene, zemin etüdüne bakıp yeniden planla ve hasarın düştüğünü gör.
  • CBS, uydu ve konum: Dünya çevresindeki uydularla telefonun konumunu üç çemberle bul, İzmir Körfezi’nin uydu görüntüsünü CBS katmanlarına ayır ve bir CBS odasında donanım, yazılım, veri, insan ve yöntemi etiketle.
  • İklim sistemi: güneş, basınç, rüzgâr: Gerçek kabartmalı Dünya küresinde ışınların geliş açısını, basınç kuşaklarını ve sürekli rüzgârları incele; yükselti ve denize uzaklığın sıcaklığa etkisini dene.
  • Nüfus Piramidi ve Nüfus Politikaları: Türkiye ve dünya ülkelerinin nüfus piramitlerini karşılaştırarak demografik dönüşümü, bağımlılık oranlarını ve nüfus politikalarını keşfet.