Sanal Saha Gezisi: Yer Şekilleri
10. sınıf · Coğrafya
Kapadokya peribacaları, Pamukkale travertenleri ve Kızılırmak Deltası’nın gerçek arazisinde yürü, yükseklik ve eğim ölç, fotoğraflarına gözlem notu iliştir; ovaya köy, yol ve baraj kurarak insanla yer şekli arasındaki etkileşimi gör.
Parçalar
- Peribacası: Erciyes ve Hasandağı gibi volkanların püskürttüğü kül ve tüf tabakalarının yağmur, sel suları ve rüzgârla aşınmasıyla oluşur. Üstteki sert kaya (şapka), altındaki yumuşak tüfü aşınmaya karşı korur.
- Kaya oyma konut: Tüf kolay oyulduğu için insanlar kayalara ev, depo ve güvercinlik oymuştur. Göreme Millî Parkı ve Kapadokya Kayalık Alanları UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndedir.
- Sıcak hava balonları: Peribacaları ve vadiler Kapadokya’yı önemli bir turizm bölgesi yapmıştır. Balon turları, yer şekillerinin ekonomik etkinliğe dönüştüğü bir örnektir.
- Traverten basamakları: Kireçli sıcak su yamaçtan akarken içindeki karbondioksiti kaybeder; çöken kalsiyum karbonat beyaz basamaklar ve sığ havuzlar oluşturur. Hierapolis-Pamukkale UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndedir.
- Sıcak su kanalı: Kaynaktan gelen kireçli sıcak su kanallarla yamaca dağılır. Travertenleri korumak için ziyaretçiler belirlenen yoldan ve çıplak ayakla yürür.
- Kızılırmak ve delta ovası: Türkiye’nin en uzun akarsuyu Kızılırmak, taşıdığı alüvyonu Karadeniz’e döküldüğü yerde biriktirerek Bafra Ovası’nı (delta ovası) oluşturmuştur.
- Kıyı gölleri (lagünler): Delta kıyısında denizden kum setleriyle ayrılmış göller ve sulak alanlar vardır. Kızılırmak Deltası kuşlar için önemli bir sulak alandır.
Görevler
- Kapadokya ve Pamukkale’de yürüyerek en az dört gözlem noktasına (tabelaya) ulaş.
- Pamukkale’de traverten yamacının alt ve üst kısmı arasında ölçüm yap (en az 40 m yükseklik farkı) ve eğimi oku.
- Fotoğraf çek ve kareye doğru gözlem notunu iliştir: en az iki sahadan üç doğru not.
- Delta ovasında taşkından korunan bir köy, eğimi az bir yol ve dar bir vadide baraj kur.
Kazanımlar
- COĞ.10.3.4 Yeryüzü şekillerinin oluşumunda doğal süreçlerin etkilerini saha/sanal saha çalışmalarıyla araştırabilme
- COĞ.10.3.5 Yakın çevresindeki yeryüzü şekilleri ile beşerî faaliyetler arasındaki etkileşimi sorgulayabilme
Bunları da deneyebilirsin
- Kayaç, İklim ve Çözünme: Kesiti alınabilen gerçek bir kireç taşı arazisinde yağışı ve sıcaklığı değiştir; lapya, dolin, mağara, obruk ve sarkıt-dikitin oluşumunu hızlandırılmış zamanla izle, granitte çözünmenin durduğunu gör.
- Akarsu Yatağını Şekillendir: Eğim, debi ve kıyı akıntısını değiştirerek V vadi, menderes, delta ve haliç gibi akarsu şekillerinin oluşumunu 3D arazi üzerinde deneyimle.
- Afete Dirençli Yerleşme Kur: Kelkit Vadisi’nin gerçek arazisinde konut, okul ve hastaneyi yerleştir; deprem, sel ve heyelanla dene, zemin etüdüne bakıp yeniden planla ve hasarın düştüğünü gör.
- CBS, uydu ve konum: Dünya çevresindeki uydularla telefonun konumunu üç çemberle bul, İzmir Körfezi’nin uydu görüntüsünü CBS katmanlarına ayır ve bir CBS odasında donanım, yazılım, veri, insan ve yöntemi etiketle.
- İklim sistemi: güneş, basınç, rüzgâr: Gerçek kabartmalı Dünya küresinde ışınların geliş açısını, basınç kuşaklarını ve sürekli rüzgârları incele; yükselti ve denize uzaklığın sıcaklığa etkisini dene.
- Nüfus Piramidi ve Nüfus Politikaları: Türkiye ve dünya ülkelerinin nüfus piramitlerini karşılaştırarak demografik dönüşümü, bağımlılık oranlarını ve nüfus politikalarını keşfet.