Türkiye’nin konumu
9. sınıf · Coğrafya
Gerçek kabartmalı Dünya küresinde Türkiye’yi saran paralel ve meridyenleri bul, uç noktalara bayrak dik, Güneş’in Kars’ta ve Edirne’de doğuşunu ölç; boğazları ve enerji yollarını incele.
Parçalar
- Matematik konum: Bir yerin paralel ve meridyenlere göre yeridir. Türkiye yaklaşık 36°–42° kuzey paralelleri ile 26°–45° doğu meridyenleri arasındadır; Kuzey ve Doğu yarım kürelerdedir.
- Uç noktalar: En kuzey: İnceburun, Sinop (42° 06′ K). En güney: Beysun köyü, Hatay (35° 49′ K). En batı: Avlaka Burnu, Gökçeada (25° 40′ D). En doğu: Dilucu, Iğdır (44° 48′ D).
- Yerel saat farkı: Dünya batıdan doğuya döndüğü için Güneş önce doğudaki yerlerde doğar. Her 1° boylam 4 dakikalık fark yaratır; Türkiye’nin doğusu ile batısı arasında yaklaşık 76 dakika yerel saat farkı vardır.
- Ulusal saat (45° D): Ülkenin her yerinde aynı saati kullanmak için tek bir meridyenin yerel saati seçilir. Türkiye 2016’dan beri yıl boyunca 45° doğu meridyeninin saatini (UTC+3) kullanır.
- Türk Boğazları: İstanbul ve Çanakkale boğazları Karadeniz’i Marmara üzerinden Ege ve Akdeniz’e bağlar. Karadeniz kıyısındaki ülkelerin açık denizlere çıkış yolu buradan geçer.
- Kıtalar arasında köprü: Türkiye Asya ile Avrupa arasında yer alır, Afrika’ya da yakındır. Üç kıtanın birbirine en çok yaklaştığı bu bölge tarih boyunca göç ve ticaret yolu olmuştur.
- Enerji yolları: Türkiye, petrol ve doğal gazca zengin Hazar ve Orta Doğu ile bu kaynakları tüketen Avrupa arasındadır. Bakü–Tiflis–Ceyhan, TANAP ve TürkAkım gibi boru hatları Türkiye’den geçer.
Görevler
- Paralel ve meridyen kaydırıcılarıyla Türkiye’yi saran aralığı (tam derece) bul.
- Kürede Türkiye’nin dört uç noktasının hepsine dokunup bayrak dik.
- Saati ilerleterek Güneş’in önce Kars’ta, sonra Edirne’de doğduğu anları ölç.
- Özel konum katmanında iki boğazı ve en az iki enerji yolunu incele.
Kazanımlar
- COĞ.9.2.2 Türkiye’nin konum özelliklerini algılayabilme
Bunları da deneyebilirsin
- CBS, uydu ve konum: Dünya çevresindeki uydularla telefonun konumunu üç çemberle bul, İzmir Körfezi’nin uydu görüntüsünü CBS katmanlarına ayır ve bir CBS odasında donanım, yazılım, veri, insan ve yöntemi etiketle.
- İklim sistemi: güneş, basınç, rüzgâr: Gerçek kabartmalı Dünya küresinde ışınların geliş açısını, basınç kuşaklarını ve sürekli rüzgârları incele; yükselti ve denize uzaklığın sıcaklığa etkisini dene.
- İpek ve Baharat Yolları: Gerçek kıyı ve yükseltili 3D Dünya küresinde kervanı ve gemiyi yol boyunca sürükle; takas yap, şehir kapat, ticaretin şehirleri nasıl değiştirdiğini gör.
- Nüfus Piramidi ve Nüfus Politikaları: Türkiye ve dünya ülkelerinin nüfus piramitlerini karşılaştırarak demografik dönüşümü, bağımlılık oranlarını ve nüfus politikalarını keşfet.
- Afete Dirençli Yerleşme Kur: Kelkit Vadisi’nin gerçek arazisinde konut, okul ve hastaneyi yerleştir; deprem, sel ve heyelanla dene, zemin etüdüne bakıp yeniden planla ve hasarın düştüğünü gör.
- Akarsu Yatağını Şekillendir: Eğim, debi ve kıyı akıntısını değiştirerek V vadi, menderes, delta ve haliç gibi akarsu şekillerinin oluşumunu 3D arazi üzerinde deneyimle.