Türkiye’nin konumu

9. sınıf · Coğrafya

Gerçek kabartmalı Dünya küresinde Türkiye’yi saran paralel ve meridyenleri bul, uç noktalara bayrak dik, Güneş’in Kars’ta ve Edirne’de doğuşunu ölç; boğazları ve enerji yollarını incele.

Parçalar

  • Matematik konum: Bir yerin paralel ve meridyenlere göre yeridir. Türkiye yaklaşık 36°–42° kuzey paralelleri ile 26°–45° doğu meridyenleri arasındadır; Kuzey ve Doğu yarım kürelerdedir.
  • Uç noktalar: En kuzey: İnceburun, Sinop (42° 06′ K). En güney: Beysun köyü, Hatay (35° 49′ K). En batı: Avlaka Burnu, Gökçeada (25° 40′ D). En doğu: Dilucu, Iğdır (44° 48′ D).
  • Yerel saat farkı: Dünya batıdan doğuya döndüğü için Güneş önce doğudaki yerlerde doğar. Her 1° boylam 4 dakikalık fark yaratır; Türkiye’nin doğusu ile batısı arasında yaklaşık 76 dakika yerel saat farkı vardır.
  • Ulusal saat (45° D): Ülkenin her yerinde aynı saati kullanmak için tek bir meridyenin yerel saati seçilir. Türkiye 2016’dan beri yıl boyunca 45° doğu meridyeninin saatini (UTC+3) kullanır.
  • Türk Boğazları: İstanbul ve Çanakkale boğazları Karadeniz’i Marmara üzerinden Ege ve Akdeniz’e bağlar. Karadeniz kıyısındaki ülkelerin açık denizlere çıkış yolu buradan geçer.
  • Kıtalar arasında köprü: Türkiye Asya ile Avrupa arasında yer alır, Afrika’ya da yakındır. Üç kıtanın birbirine en çok yaklaştığı bu bölge tarih boyunca göç ve ticaret yolu olmuştur.
  • Enerji yolları: Türkiye, petrol ve doğal gazca zengin Hazar ve Orta Doğu ile bu kaynakları tüketen Avrupa arasındadır. Bakü–Tiflis–Ceyhan, TANAP ve TürkAkım gibi boru hatları Türkiye’den geçer.

Görevler

  1. Paralel ve meridyen kaydırıcılarıyla Türkiye’yi saran aralığı (tam derece) bul.
  2. Kürede Türkiye’nin dört uç noktasının hepsine dokunup bayrak dik.
  3. Saati ilerleterek Güneş’in önce Kars’ta, sonra Edirne’de doğduğu anları ölç.
  4. Özel konum katmanında iki boğazı ve en az iki enerji yolunu incele.

Kazanımlar

  • COĞ.9.2.2 Türkiye’nin konum özelliklerini algılayabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • CBS, uydu ve konum: Dünya çevresindeki uydularla telefonun konumunu üç çemberle bul, İzmir Körfezi’nin uydu görüntüsünü CBS katmanlarına ayır ve bir CBS odasında donanım, yazılım, veri, insan ve yöntemi etiketle.
  • İklim sistemi: güneş, basınç, rüzgâr: Gerçek kabartmalı Dünya küresinde ışınların geliş açısını, basınç kuşaklarını ve sürekli rüzgârları incele; yükselti ve denize uzaklığın sıcaklığa etkisini dene.
  • İpek ve Baharat Yolları: Gerçek kıyı ve yükseltili 3D Dünya küresinde kervanı ve gemiyi yol boyunca sürükle; takas yap, şehir kapat, ticaretin şehirleri nasıl değiştirdiğini gör.
  • Nüfus Piramidi ve Nüfus Politikaları: Türkiye ve dünya ülkelerinin nüfus piramitlerini karşılaştırarak demografik dönüşümü, bağımlılık oranlarını ve nüfus politikalarını keşfet.
  • Afete Dirençli Yerleşme Kur: Kelkit Vadisi’nin gerçek arazisinde konut, okul ve hastaneyi yerleştir; deprem, sel ve heyelanla dene, zemin etüdüne bakıp yeniden planla ve hasarın düştüğünü gör.
  • Akarsu Yatağını Şekillendir: Eğim, debi ve kıyı akıntısını değiştirerek V vadi, menderes, delta ve haliç gibi akarsu şekillerinin oluşumunu 3D arazi üzerinde deneyimle.