Tepkime Hızı

11. sınıf · Kimya · 1. Etkileşim

Sıcaklık, derişim, yüzey alanı ve katalizör sürgüleriyle oynar; yalnız yeterli enerji ve doğru yönle çarpışan taneciklerin ürüne dönüştüğünü, katalizörün enerji tepesini alçalttığını görür; hız-zaman grafiğinden hız denklemini çıkarır.

Sahnede neler olacak

Bir kapta çarpışan tepken tanecikleri; enerji tepesi diyagramı.

Neler yapabileceksin

Sıcaklık, derişim, yüzey alanı ve katalizör sürgüleriyle oynar; yalnız yeterli enerji ve doğru yönle çarpışan taneciklerin ürüne dönüştüğünü, katalizörün enerji tepesini alçalttığını görür; hız-zaman grafiğinden hız denklemini çıkarır.

Görünmeyeni görünür kılıyoruz

Etkin çarpışmalar parlama ile, aktifleşme enerjisi tepe yüksekliğiyle gösterilir.

Günlük hayatta

Buzdolabında saklanan yiyecek

Kazanımlar

  • KİM.11.1.5 Kimyasal tepkimelerin gerçekleşme şartlarını açıklamak için kanıt kullanabilme
  • KİM.11.1.6 Tepkime hızının zamanla değişimini bilimsel veriye dayalı tahmin edebilme
  • KİM.11.1.7 Tepkime hızına etki eden faktörleri bilimsel sorgulayabilme
  • KİM.11.1.8 Kimyasal tepkimelerin hız denklemini bilimsel veriye dayalı tahmin edebilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Gazlar ve İdeal Gaz: Laboratuvar tezgâhında pistonlu silindirdeki gazı sıkıştır, ısıt ve gaz ekle; basınç, hacim ve sıcaklık ilişkilerini ölç, ideal gaz denklemini kur ve cam boruda NH₃ ile HCl'nin yayılmasını izle.
  • Fiziksel ve Kimyasal Değişim (Yakında): Kâğıdı yırtar ya da yakar, yumurtayı pişirir; molekül görünümünde fiziksel değişimde moleküllerin aynı kaldığını, kimyasal değişimde atomların yeniden dizildiğini görür. Kapalı kapta tepkimeden önce ve sonra kütlenin değişmediğini teraziden okur.
  • Kimyasal Tepkimeler ve Türleri (Yakında): Tepkenleri karıştırır, renk değişimi, gaz, çökelti ve ısı gibi kanıtları gözler; molekül görünümünde taneciklerin çarpışıp bağların koptuğunu ve yenilerinin oluştuğunu izler.
  • Mol ve Tepkime Hesapları (Yakında): Bir mol farklı maddeyi teraziye koyup kütlelerin farklı, tanecik sayısının aynı olduğunu görür; denkleşmemiş tepkimeye atom ekleyip iki yanı eşitler; tepkenlerden biri bitince tepkimenin durduğunu (sınırlayıcı bileşen) izler.
  • Tepkimelerde Enerji ve Entalpi (Yakında): Paketi sıkıp sıcaklık değişimini ölçer; metan molekülünün bağlarını koparmak için enerji verip yeni bağlar oluşurken açığa çıkan enerjiyi izler; bağ enerjilerinden ΔH'yi hesaplar.
  • Redoks ve Metallerin Aktifliği (Yakında): Metali çözeltiye daldırır; yüzeyde bakır biriktiğini, çözeltinin renginin açıldığını görür. Metal-çözelti çiftlerini deneyerek aktiflik sırasını kendisi kurar.