Fabrikayı Nereye Kurmalı?

11. sınıf · Coğrafya

Örnek bir bölgede fabrikayı sürükleyip taşıma uzaklığını, akarsuya, havaya ve araziye etkisini karşılaştırırsın.

Parçalar

  • Akarsu: Akarsu batıdan doğuya akar ve kentin içinden geçer. Kıyıya kurulan fabrikanın arıtılmamış atık suyu yalnız bulunduğu yeri değil, akış yönündeki bütün kesimi kirletir.
  • Hâkim rüzgâr: Bölgede rüzgâr en çok kuzeybatıdan eser. Kentin kuzeybatısına (rüzgâr üstüne) kurulan fabrikanın dumanı kente taşınır; güneydoğusuna (rüzgâr altına) kurulanınki kentten uzaklaşır.
  • Tarım ovası ve orman: Verimli tarım toprağı ve orman, üzerine fabrika kurulduğunda geri kazanılamaz. Sanayi için öncelikle tarıma elverişsiz araziler seçilir.
  • Ham madde, pazar, liman, enerji: Fabrika ham maddeyi getirir, ürünü pazara ve limana gönderir. Ağır ya da çabuk bozulan ham madde fabrikayı kendine çeker; hafif ve değerli ürün pazara yakınlığı öne çıkarır.
  • Organize sanayi bölgesi: Fabrikaların planlı bir alanda toplandığı, yolu, enerjisi ve ortak arıtma tesisi hazır bölgedir. Burada tarım arazisi dışında, kentin rüzgâr altında ve yol ile limana yakın seçilmiştir.

Görevler

  1. Fabrikayı en az dört farklı bölgeye taşı ve göstergeleri karşılaştır.
  2. Arıtma kapalıyken fabrikayı akarsu kıyısına kur; kirliliğin akış yönünde nereye kadar taşındığını gör.
  3. Fabrikayı organize sanayi bölgesine taşı, arıtmayı ve filtreyi aç, yer seçimini doğru gerekçeyle savun.
  4. Türkiye’den üç örneği doğru mekânsal etkiyle eşleştir.

Kazanımlar

  • COĞ.11.5.5 Sanayi faaliyetlerinin mekânsal etkilerini sorgulayabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Suyu Sürdürülebilir Kullanmak: Örnek bir havzada sulama yöntemini, şebeke kaybını ve gri su kullanımını seçip kurak on yılda barajın doluluğunu izlersin.
  • Sürdürülebilir Tarım: Bir tarlada sulama, gübreleme, ekim düzeni ve anız kararlarını verip on yılda toprağa ve yer altı suyuna ne olduğunu kesitte izlersin.
  • Türkiye’nin Su Kaynakları: Türkiye haritasında sınır aşan akarsuları incelersin, Atatürk Barajı’nın akıma etkisini görürsün ve su projelerinin etkilerini dört boyuta ayırırsın.
  • Afete Dirençli Yerleşme Kur: Kelkit Vadisi’nin gerçek arazisinde konut, okul ve hastaneyi yerleştir; deprem, sel ve heyelanla dene, zemin etüdüne bakıp yeniden planla ve hasarın düştüğünü gör.
  • Akarsu Yatağını Şekillendir: Eğim, debi ve kıyı akıntısını değiştirerek V vadi, menderes, delta ve haliç gibi akarsu şekillerinin oluşumunu 3D arazi üzerinde deneyimle.
  • Kayaç, İklim ve Çözünme: Kesiti alınabilen gerçek bir kireç taşı arazisinde yağışı ve sıcaklığı değiştir; lapya, dolin, mağara, obruk ve sarkıt-dikitin oluşumunu hızlandırılmış zamanla izle, granitte çözünmenin durduğunu gör.