Sürdürülebilir Tarım
11. sınıf · Coğrafya
Bir tarlada sulama, gübreleme, ekim düzeni ve anız kararlarını verip on yılda toprağa ve yer altı suyuna ne olduğunu kesitte izlersin.
Parçalar
- Ürünler ve ekim düzeni: Her yıl aynı ürünü ekmek toprağın aynı besinlerini tüketir, hastalık ve zararlıları çoğaltır. Nöbetleşe ekimde tahıl ile baklagil yer değiştirir; baklagiller köklerindeki bakteriler sayesinde toprağa azot kazandırır.
- Sulama yöntemi: Salma sulamada su tarlaya yayılır; büyük bölümü buharlaşır ya da derine sızar. Yağmurlama suyu püskürtür. Damla sulama suyu borularla doğrudan bitkinin köküne verir; en az su bu yöntemde harcanır.
- Üst toprak, organik madde ve anız: Üst toprağın verimliliği organik maddeden (humus) ve toprak canlılarından gelir. Anız yakılırsa bu örtü ve canlılar yok olur, toprak erozyona açık kalır. Koyu renk organik maddece zengin toprağı gösterir.
- Yer altı suyu ve kuyu: Kesikli mavi çizgi yer altı su seviyesidir. Kuyudan çekilen su, yağışla beslenenden fazlaysa seviye yıldan yıla düşer; su daha derinden, daha pahalıya çıkarılır.
- Dünya ve Türkiye’den uygulamalar: Aral Gölü havzası, Harran Ovası, Konya Kapalı Havzası, Hollanda seraları, iyi tarım uygulamaları, anıza ekim, organik tarım ve taraçalama: sekiz uygulamayı çevresel, ekonomik ve sosyal ölçütlerle değerlendir.
Görevler
- Salma sulamayla yılları ilerlet; toprak yüzeyinde tuz kabuğunun oluştuğunu gör.
- Tarlayı on yıl boyunca yer altı suyunu, toprağı ve verimi koruyarak işleten kararları bul.
- Dünya ve Türkiye’den en az altı uygulamayı doğru değerlendir.
- Suyu azalan, toprağı tuzlanan ova için doğru iyileştirmeyi seç.
Kazanımlar
- COĞ.11.5.2 Dünya ve Türkiye’deki tarım uygulamalarını sürdürülebilirlik ölçütlerine göre değerlendirebilme
Bunları da deneyebilirsin
- Fabrikayı Nereye Kurmalı?: Örnek bir bölgede fabrikayı sürükleyip taşıma uzaklığını, akarsuya, havaya ve araziye etkisini karşılaştırırsın.
- Suyu Sürdürülebilir Kullanmak: Örnek bir havzada sulama yöntemini, şebeke kaybını ve gri su kullanımını seçip kurak on yılda barajın doluluğunu izlersin.
- Türkiye’nin Su Kaynakları: Türkiye haritasında sınır aşan akarsuları incelersin, Atatürk Barajı’nın akıma etkisini görürsün ve su projelerinin etkilerini dört boyuta ayırırsın.
- Afete Dirençli Yerleşme Kur: Kelkit Vadisi’nin gerçek arazisinde konut, okul ve hastaneyi yerleştir; deprem, sel ve heyelanla dene, zemin etüdüne bakıp yeniden planla ve hasarın düştüğünü gör.
- Akarsu Yatağını Şekillendir: Eğim, debi ve kıyı akıntısını değiştirerek V vadi, menderes, delta ve haliç gibi akarsu şekillerinin oluşumunu 3D arazi üzerinde deneyimle.
- Kayaç, İklim ve Çözünme: Kesiti alınabilen gerçek bir kireç taşı arazisinde yağışı ve sıcaklığı değiştir; lapya, dolin, mağara, obruk ve sarkıt-dikitin oluşumunu hızlandırılmış zamanla izle, granitte çözünmenin durduğunu gör.