Küresel ticaret ağları

12. sınıf · Coğrafya

Gerçek kıyılı 3D Dünya küresinde Süveyş Kanalı’nı, İstanbul Boğazı’nı ya da Panama Kanalı’nı kapat; gemilerin yeni rotasını, yolculuk süresini ve maliyeti izle, limanların ihracat ve ithalat bağlantılarını keşfet.

Parçalar

  • Süveyş Kanalı: Akdeniz’i Kızıldeniz’e bağlayan, 1869’da açılan yapay su yolu. Asya ile Avrupa arasındaki gemilerin Afrika’yı dolaşmasını gereksiz kılar; kapanırsa gemiler Ümit Burnu’na yönelir.
  • İstanbul Boğazı: Karadeniz’i Marmara Denizi’ne bağlayan doğal su yolu. Karadeniz kıyısındaki ülkelerin açık denizlere çıkışı yalnız İstanbul ve Çanakkale boğazlarından olur.
  • Panama Kanalı: Pasifik ile Atlas Okyanusu’nu bağlayan, 1914’te açılan kanal. Kilitli havuzları olduğu için en büyük gemiler bu kanaldan geçemez.
  • Malakka Boğazı: Hint Okyanusu ile Pasifik’i bağlayan dar geçit. Doğu Asya ile Orta Doğu ve Avrupa arasındaki gemilerin çoğu buradan geçer; ağzında Singapur limanı vardır.
  • Ümit Burnu: Afrika’nın güney ucundaki burun. Süveyş Kanalı açılmadan önce Asya–Avrupa deniz yolu buradan geçerdi; kanal kapanınca gemiler yine bu yolu kullanır.
  • Şanghay limanı: Dünyanın en yoğun konteyner limanlarından. Çin’in sanayi ürünleri buradan dünyaya dağılır; ham petrol ve tarım ürünleri buraya gelir.
  • Rotterdam limanı: Avrupa’nın en büyük limanı. Ren Nehri ile Avrupa’nın içlerine bağlanır; Asya’dan gelen konteynerlerin ve Orta Doğu petrolünün büyük kapısıdır.
  • Konteyner gemisi: Standart boyutlu konteynerlerle yük taşır; büyükleri 400 m’ye yaklaşır. Konteyner sayesinde yük gemiden trene ve tıra hızla aktarılır.

Görevler

  1. Asya–Avrupa (ya da Süveyş’ten geçen başka) bir hat seçip Süveyş Kanalı’nı kapat; gemilerin Ümit Burnu’na yöneldiğini ve sürenin uzadığını gör.
  2. Karadeniz–Asya hattında İstanbul Boğazı’nı kapat; Karadeniz limanlarının deniz bağlantısının kesildiğini gör.
  3. Asya–ABD doğu kıyısı hattında Panama Kanalı’nı kapat ve gemilerin hangi yola saptığını bul.
  4. Limanlar kipinde en az üç limanın ihracat ve ithalat bağlantılarını incele.

Kazanımlar

  • COĞ.12.5.2 Küresel ticaretin mekânsal bağlantılarını çözümleyebilme

Bunları da deneyebilirsin

  • İpek ve Baharat Yolları: Gerçek kıyı ve yükseltili 3D Dünya küresinde kervanı ve gemiyi yol boyunca sürükle; takas yap, şehir kapat, ticaretin şehirleri nasıl değiştirdiğini gör.
  • Bitki örtüsü nerede, neden?: Gerçek iklim verisiyle boyanmış 3D Dünya küresinde enlemi kaydır, Kaçkar Dağları’nda yükselti katlarını iki yamaçta karşılaştır, Türkiye’de maki, orman ve bozkırı yağış haritasıyla eşleştir.
  • Toprak Kullanımı ve Erozyon: Kazova kenarındaki gerçek bir yamaçta tarlaları sür, ek, ağaçlandır ve yağmuru başlat: eğim, bitki örtüsü, sürüm yönü ve yağışın taşınan toprağı nasıl değiştirdiğini gör; ovaya konut kurarak kaybolan verimli toprağı say.
  • Fabrikayı Nereye Kurmalı?: Örnek bir bölgede fabrikayı sürükleyip taşıma uzaklığını, akarsuya, havaya ve araziye etkisini karşılaştırırsın.
  • Suyu Sürdürülebilir Kullanmak: Örnek bir havzada sulama yöntemini, şebeke kaybını ve gri su kullanımını seçip kurak on yılda barajın doluluğunu izlersin.
  • Sürdürülebilir Tarım: Bir tarlada sulama, gübreleme, ekim düzeni ve anız kararlarını verip on yılda toprağa ve yer altı suyuna ne olduğunu kesitte izlersin.