Küresel ticaret ağları
12. sınıf · Coğrafya
Gerçek kıyılı 3D Dünya küresinde Süveyş Kanalı’nı, İstanbul Boğazı’nı ya da Panama Kanalı’nı kapat; gemilerin yeni rotasını, yolculuk süresini ve maliyeti izle, limanların ihracat ve ithalat bağlantılarını keşfet.
Parçalar
- Süveyş Kanalı: Akdeniz’i Kızıldeniz’e bağlayan, 1869’da açılan yapay su yolu. Asya ile Avrupa arasındaki gemilerin Afrika’yı dolaşmasını gereksiz kılar; kapanırsa gemiler Ümit Burnu’na yönelir.
- İstanbul Boğazı: Karadeniz’i Marmara Denizi’ne bağlayan doğal su yolu. Karadeniz kıyısındaki ülkelerin açık denizlere çıkışı yalnız İstanbul ve Çanakkale boğazlarından olur.
- Panama Kanalı: Pasifik ile Atlas Okyanusu’nu bağlayan, 1914’te açılan kanal. Kilitli havuzları olduğu için en büyük gemiler bu kanaldan geçemez.
- Malakka Boğazı: Hint Okyanusu ile Pasifik’i bağlayan dar geçit. Doğu Asya ile Orta Doğu ve Avrupa arasındaki gemilerin çoğu buradan geçer; ağzında Singapur limanı vardır.
- Ümit Burnu: Afrika’nın güney ucundaki burun. Süveyş Kanalı açılmadan önce Asya–Avrupa deniz yolu buradan geçerdi; kanal kapanınca gemiler yine bu yolu kullanır.
- Şanghay limanı: Dünyanın en yoğun konteyner limanlarından. Çin’in sanayi ürünleri buradan dünyaya dağılır; ham petrol ve tarım ürünleri buraya gelir.
- Rotterdam limanı: Avrupa’nın en büyük limanı. Ren Nehri ile Avrupa’nın içlerine bağlanır; Asya’dan gelen konteynerlerin ve Orta Doğu petrolünün büyük kapısıdır.
- Konteyner gemisi: Standart boyutlu konteynerlerle yük taşır; büyükleri 400 m’ye yaklaşır. Konteyner sayesinde yük gemiden trene ve tıra hızla aktarılır.
Görevler
- Asya–Avrupa (ya da Süveyş’ten geçen başka) bir hat seçip Süveyş Kanalı’nı kapat; gemilerin Ümit Burnu’na yöneldiğini ve sürenin uzadığını gör.
- Karadeniz–Asya hattında İstanbul Boğazı’nı kapat; Karadeniz limanlarının deniz bağlantısının kesildiğini gör.
- Asya–ABD doğu kıyısı hattında Panama Kanalı’nı kapat ve gemilerin hangi yola saptığını bul.
- Limanlar kipinde en az üç limanın ihracat ve ithalat bağlantılarını incele.
Kazanımlar
- COĞ.12.5.2 Küresel ticaretin mekânsal bağlantılarını çözümleyebilme
Bunları da deneyebilirsin
- İpek ve Baharat Yolları: Gerçek kıyı ve yükseltili 3D Dünya küresinde kervanı ve gemiyi yol boyunca sürükle; takas yap, şehir kapat, ticaretin şehirleri nasıl değiştirdiğini gör.
- Bitki örtüsü nerede, neden?: Gerçek iklim verisiyle boyanmış 3D Dünya küresinde enlemi kaydır, Kaçkar Dağları’nda yükselti katlarını iki yamaçta karşılaştır, Türkiye’de maki, orman ve bozkırı yağış haritasıyla eşleştir.
- Toprak Kullanımı ve Erozyon: Kazova kenarındaki gerçek bir yamaçta tarlaları sür, ek, ağaçlandır ve yağmuru başlat: eğim, bitki örtüsü, sürüm yönü ve yağışın taşınan toprağı nasıl değiştirdiğini gör; ovaya konut kurarak kaybolan verimli toprağı say.
- Fabrikayı Nereye Kurmalı?: Örnek bir bölgede fabrikayı sürükleyip taşıma uzaklığını, akarsuya, havaya ve araziye etkisini karşılaştırırsın.
- Suyu Sürdürülebilir Kullanmak: Örnek bir havzada sulama yöntemini, şebeke kaybını ve gri su kullanımını seçip kurak on yılda barajın doluluğunu izlersin.
- Sürdürülebilir Tarım: Bir tarlada sulama, gübreleme, ekim düzeni ve anız kararlarını verip on yılda toprağa ve yer altı suyuna ne olduğunu kesitte izlersin.