Isı İletimi ve Yalıtım

5. sınıf · Fen Bilimleri · 5. Maddenin Doğası

Kaşıkları bardağa koyunca uçlarının ne hızla ısındığını ısı renk haritasında izler; ev duvarına köpük yalıtım katmanı ekleyip kış gecesinde evden kaçan ısının azaldığını görür.

Sahnede neler olacak

Sıcak çay bardağında metal, tahta ve plastik kaşık; kesiti açılabilen ev duvarı.

Neler yapabileceksin

Kaşıkları bardağa koyunca uçlarının ne hızla ısındığını ısı renk haritasında izler; ev duvarına köpük yalıtım katmanı ekleyip kış gecesinde evden kaçan ısının azaldığını görür.

Görünmeyeni görünür kılıyoruz

Isı, kırmızıdan maviye renk geçişiyle görünür olur.

Günlük hayatta

Tencere sapı, mont, termos

Kazanımlar

  • FB.5.5.5 Maddeleri ısı iletimi bakımından sınıflandırabilme
  • FB.5.5.6 Isı yalıtımını gösteren bilimsel model oluşturabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Maddenin Tanecikli Yapısı: Kollu büyüteci buz küpüne, bir bardak suya, balona ve parfüm kokusuna tut; taneciklerin düzenini ve hareketini görüp maddeleri grupla, sonra beherdeki buzu ısıtıp soğutarak hâl değişimini gözle.
  • Güneş, Dünya ve Ay: Zamanı hızlandır, Ay'ı yörüngesinde sürükle, Dünya'nın eksenini eğ; gece-gündüz, Ay'ın evreleri, tutulmalar ve mevsimler tek sahnede.
  • Basit Elektrik Devresi: Pil, anahtar, ampul ve kablolarla devre kur; akımın yolunu ve ampulün parlaklığını izle.
  • Isı ve Sıcaklık (Yakında): Sıcak suyu soğuğa döker; termometrelerin bir ortak sıcaklıkta buluştuğunu izler. Su miktarlarını değiştirip son sıcaklığı önceden tahmin eder.
  • Isı, Öz Isı ve Hâl Değişimi (Yakında): Aynı ısıyı verip hangisinin daha çabuk ısındığını izler; kütle ve madde değiştirip Q = mcΔT ilişkisini kurar. Buzu ısıtırken erime sırasında sıcaklığın sabit kaldığını, sıcak ve soğuk cismin ısıl dengeye geldiğini grafikte görür.
  • Isı Aktarım Yolları (Yakında): Tencere suyunda konveksiyon akımlarını, kaşıkta iletimi, güneşten ışımayı ayrı ayrı açar; çubuğun malzemesini, kalınlığını ve uzunluğunu değiştirerek iletim hızını karşılaştırır.