Isı İletimi ve Yalıtım
5. sınıf · Fen Bilimleri · 5. Maddenin Doğası
Kaşıkları bardağa koyunca uçlarının ne hızla ısındığını ısı renk haritasında izler; ev duvarına köpük yalıtım katmanı ekleyip kış gecesinde evden kaçan ısının azaldığını görür.
Sahnede neler olacak
Sıcak çay bardağında metal, tahta ve plastik kaşık; kesiti açılabilen ev duvarı.
Neler yapabileceksin
Kaşıkları bardağa koyunca uçlarının ne hızla ısındığını ısı renk haritasında izler; ev duvarına köpük yalıtım katmanı ekleyip kış gecesinde evden kaçan ısının azaldığını görür.
Görünmeyeni görünür kılıyoruz
Isı, kırmızıdan maviye renk geçişiyle görünür olur.
Günlük hayatta
Tencere sapı, mont, termos
Kazanımlar
- FB.5.5.5 Maddeleri ısı iletimi bakımından sınıflandırabilme
- FB.5.5.6 Isı yalıtımını gösteren bilimsel model oluşturabilme
Bunları da deneyebilirsin
- Maddenin Tanecikli Yapısı: Kollu büyüteci buz küpüne, bir bardak suya, balona ve parfüm kokusuna tut; taneciklerin düzenini ve hareketini görüp maddeleri grupla, sonra beherdeki buzu ısıtıp soğutarak hâl değişimini gözle.
- Güneş, Dünya ve Ay: Zamanı hızlandır, Ay'ı yörüngesinde sürükle, Dünya'nın eksenini eğ; gece-gündüz, Ay'ın evreleri, tutulmalar ve mevsimler tek sahnede.
- Basit Elektrik Devresi: Pil, anahtar, ampul ve kablolarla devre kur; akımın yolunu ve ampulün parlaklığını izle.
- Isı ve Sıcaklık (Yakında): Sıcak suyu soğuğa döker; termometrelerin bir ortak sıcaklıkta buluştuğunu izler. Su miktarlarını değiştirip son sıcaklığı önceden tahmin eder.
- Isı, Öz Isı ve Hâl Değişimi (Yakında): Aynı ısıyı verip hangisinin daha çabuk ısındığını izler; kütle ve madde değiştirip Q = mcΔT ilişkisini kurar. Buzu ısıtırken erime sırasında sıcaklığın sabit kaldığını, sıcak ve soğuk cismin ısıl dengeye geldiğini grafikte görür.
- Isı Aktarım Yolları (Yakında): Tencere suyunda konveksiyon akımlarını, kaşıkta iletimi, güneşten ışımayı ayrı ayrı açar; çubuğun malzemesini, kalınlığını ve uzunluğunu değiştirerek iletim hızını karşılaştırır.