Isı Aktarım Yolları

9. sınıf · Fizik · 4. Enerji

Tencere suyunda konveksiyon akımlarını, kaşıkta iletimi, güneşten ışımayı ayrı ayrı açar; çubuğun malzemesini, kalınlığını ve uzunluğunu değiştirerek iletim hızını karşılaştırır.

Sahnede neler olacak

Ocakta kaynayan tencere, kaşık, kalorifer peteğinin önündeki oda, güneşin ısıttığı yüzey.

Neler yapabileceksin

Tencere suyunda konveksiyon akımlarını, kaşıkta iletimi, güneşten ışımayı ayrı ayrı açar; çubuğun malzemesini, kalınlığını ve uzunluğunu değiştirerek iletim hızını karşılaştırır.

Görünmeyeni görünür kılıyoruz

İletim titreşim zinciriyle, konveksiyon dönen akış oklarıyla, ışıma dalgalı oklarla gösterilir.

Günlük hayatta

Kalorifer, termos

Kazanımlar

  • FİZ.9.4.5 Isı aktarım yollarını sınıflayabilme
  • FİZ.9.4.6 Günlük hayattaki deneyimlerinden yola çıkarak katı maddelerdeki ısı iletim hızını etkileyen etmenlere yönelik yansıtma yapabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Kaldırma Kuvveti: Laboratuvar tezgâhında dinamometreye astığın blokları taşırma kabına indir; dinamometrenin azalan değerini, taşan sıvının ağırlığını ve cismin alt ve üst yüzüne etki eden basınç kuvvetlerini karşılaştır.
  • Dalgalar: Temel Kavramlar: Fizik laboratuvarında gerili ipte atma ve periyodik dalga oluştur, kronometre ve ölçek tahtasıyla sürat ve dalga boyunu ölç; sarmal yayda enine ve boyuna dalgayı, dalga leğeninde su derinliğinin etkisini gözle.
  • Isı ve Sıcaklık (Yakında): Sıcak suyu soğuğa döker; termometrelerin bir ortak sıcaklıkta buluştuğunu izler. Su miktarlarını değiştirip son sıcaklığı önceden tahmin eder.
  • Isı İletimi ve Yalıtım (Yakında): Kaşıkları bardağa koyunca uçlarının ne hızla ısındığını ısı renk haritasında izler; ev duvarına köpük yalıtım katmanı ekleyip kış gecesinde evden kaçan ısının azaldığını görür.
  • Isı, Öz Isı ve Hâl Değişimi (Yakında): Aynı ısıyı verip hangisinin daha çabuk ısındığını izler; kütle ve madde değiştirip Q = mcΔT ilişkisini kurar. Buzu ısıtırken erime sırasında sıcaklığın sabit kaldığını, sıcak ve soğuk cismin ısıl dengeye geldiğini grafikte görür.
  • Kuvvet ve Hareket Laboratuvarı (Yakında): Cisme kuvvet uygula, sürtünmeyi ve eğimi değiştir; hız, ivme ve bileşke kuvveti oklarla gör.