Isı ve Sıcaklık

5. sınıf · Fen Bilimleri · 5. Maddenin Doğası

Sıcak suyu soğuğa döker; termometrelerin bir ortak sıcaklıkta buluştuğunu izler. Su miktarlarını değiştirip son sıcaklığı önceden tahmin eder.

Sahnede neler olacak

İki beher: biri sıcak, biri soğuk su; termometreler.

Neler yapabileceksin

Sıcak suyu soğuğa döker; termometrelerin bir ortak sıcaklıkta buluştuğunu izler. Su miktarlarını değiştirip son sıcaklığı önceden tahmin eder.

Görünmeyeni görünür kılıyoruz

Isı akışı sıcaktan soğuğa giden turuncu oklarla, tanecik hızı renkle gösterilir.

Günlük hayatta

Banyo suyu ayarlamak

Kazanımlar

  • FB.5.5.2 Isı ve sıcaklık kavramlarını karşılaştırabilme
  • FB.5.5.3 Sıcaklığı farklı olan sıvıların karıştırılması sonucu ısı alışverişi olduğuna yönelik bilimsel çıkarım yapabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Maddenin Tanecikli Yapısı: Kollu büyüteci buz küpüne, bir bardak suya, balona ve parfüm kokusuna tut; taneciklerin düzenini ve hareketini görüp maddeleri grupla, sonra beherdeki buzu ısıtıp soğutarak hâl değişimini gözle.
  • Güneş, Dünya ve Ay: Zamanı hızlandır, Ay'ı yörüngesinde sürükle, Dünya'nın eksenini eğ; gece-gündüz, Ay'ın evreleri, tutulmalar ve mevsimler tek sahnede.
  • Basit Elektrik Devresi: Pil, anahtar, ampul ve kablolarla devre kur; akımın yolunu ve ampulün parlaklığını izle.
  • Isı İletimi ve Yalıtım (Yakında): Kaşıkları bardağa koyunca uçlarının ne hızla ısındığını ısı renk haritasında izler; ev duvarına köpük yalıtım katmanı ekleyip kış gecesinde evden kaçan ısının azaldığını görür.
  • Isı, Öz Isı ve Hâl Değişimi (Yakında): Aynı ısıyı verip hangisinin daha çabuk ısındığını izler; kütle ve madde değiştirip Q = mcΔT ilişkisini kurar. Buzu ısıtırken erime sırasında sıcaklığın sabit kaldığını, sıcak ve soğuk cismin ısıl dengeye geldiğini grafikte görür.
  • Isı Aktarım Yolları (Yakında): Tencere suyunda konveksiyon akımlarını, kaşıkta iletimi, güneşten ışımayı ayrı ayrı açar; çubuğun malzemesini, kalınlığını ve uzunluğunu değiştirerek iletim hızını karşılaştırır.