Asitler, Bazlar ve pH
8. sınıf · Fen Bilimleri
Mutfak tezgâhında limon suyundan çamaşır suyuna yedi maddeyi turnusol, kırmızı lahana suyu ve pH kâğıdıyla sına; tüpleri pH cetveline diz, sirkeyi mermere dökerek köpürmeyi gör.
Parçalar
- Limon ve limon sıkacağı: Limon suyu asittir; pH değeri yaklaşık 2'dir. Ekşi tadı asitlerin bilinen bir özelliğidir, ama laboratuvarda hiçbir maddenin tadına bakılmaz.
- Sirke şişesi: Sirke de asittir (pH yaklaşık 3). Mermer ve kireç gibi maddelerle köpürerek gaz çıkarır; çaydanlıktaki kireci temizlemek için kullanılmasının nedeni budur.
- Sıvı sabun: Sabunlu su bazdır (pH yaklaşık 9–10). Ele kaygan gelir ve yağlı kirleri çözer.
- Çamaşır suyu: pH değeri yüksek bir bazdır (yaklaşık 12). Cildi ve gözü tahriş eder; başka temizlik maddeleriyle, özellikle tuz ruhuyla asla karıştırılmaz, zehirli gaz çıkar.
- Turnusol kâğıtları: Asitler mavi turnusol kâğıdını kırmızıya, bazlar kırmızı turnusol kâğıdını maviye çevirir. Nötr maddeler iki kâğıdın da rengini değiştirmez.
- Kırmızı lahana suyu: Evde hazırlanabilen doğal bir ayıraçtır. Asitte kırmızı-pembe, nötrde mor, bazda maviden yeşile ve sarıya döner.
- pH kâğıdı ve renk kartı: Islatılan kâğıdın rengi kutudaki renk kartıyla karşılaştırılır; eşleşen kutunun numarası maddenin pH değeridir (0–14).
- Mermer parçası: Mermer üzerine asit dökülünce gaz kabarcıkları çıkar ve mermer aşınır. Bazlar ve nötr maddeler mermerde bu değişikliği yapmaz.
Görevler
- Tahminini seçtikten sonra ayıraçla sına: asit, baz ve nötr gruplarından en az birer maddeyi belirle.
- Yedi tüpün pH değerini kâğıtla okuyup cetvele yerleştir ve üç genellemeyi doğru yap.
- Mermer parçası üzerine bir asit ve bir baz dökerek etkilerini karşılaştır.
- Özellik kartlarından 8'ini doğru gruba (asit, baz ya da ikisi de) yerleştir.
Kazanımlar
- FB.8.5.5 Asit ve bazların genel özelliklerini karşılaştırabilme
- FB.8.5.6 Maddelerin asit veya baz olduğunu çeşitli ayıraçlar kullanarak bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme
- FB.8.5.7 Maddelerin asitlik ve bazlık durumlarına ilişkin “pH“ değerlerini kullanarak tümevarımsal akıl yürütebilme
- FB.8.5.8 Asit ve bazların çeşitli maddeler üzerindeki etkilerine yönelik deney yapabilme
Bunları da deneyebilirsin
- Periyodik Tablo: 118 element 3D karolar hâlinde; elemente dokun, atom modelini ve nerede bulunduğunu gör, sıcaklıkla hâl değişimini izle.
- Güneş, Dünya ve Ay: Zamanı hızlandır, Ay'ı yörüngesinde sürükle, Dünya'nın eksenini eğ; gece-gündüz, Ay'ın evreleri, tutulmalar ve mevsimler tek sahnede.
- Basit Makineler: Atölye avlusunda kaldıraç, makara, eğik düzlem, çıkrık ve dişliyle ağır kasaları kaldır; kuvvet oklarıyla kuvvetten kazancı, ölçülen yollarla yoldan kaybı gör ve kendi kaldırma düzeneğini kur.
- İklim ve Hava Olayları: Türkiye haritasında sekiz şehrin sıcaklık ve yağış grafiğini oku; bir günün hava olayı ile uzun yılların ortalaması olan iklimi karşılaştır.
- Kalıtım, Çaprazlama ve Adaptasyon: Bezelye şemasında kalıtım kavramlarını yerine koy, Punnett karesini kutu kutu doldur, akraba evliliğinin soy ağacını incele ve tavşan sürüsünde doğal seçilimi kuşak kuşak izle.
- Mitoz ve Mayoz: Mitoz ve mayozu tek zaman çubuğuyla yan yana izle; hücre ve kromozom sayılarının nasıl değiştiğini karşılaştır.