Asitler, Bazlar ve pH

8. sınıf · Fen Bilimleri

Mutfak tezgâhında limon suyundan çamaşır suyuna yedi maddeyi turnusol, kırmızı lahana suyu ve pH kâğıdıyla sına; tüpleri pH cetveline diz, sirkeyi mermere dökerek köpürmeyi gör.

Parçalar

  • Limon ve limon sıkacağı: Limon suyu asittir; pH değeri yaklaşık 2'dir. Ekşi tadı asitlerin bilinen bir özelliğidir, ama laboratuvarda hiçbir maddenin tadına bakılmaz.
  • Sirke şişesi: Sirke de asittir (pH yaklaşık 3). Mermer ve kireç gibi maddelerle köpürerek gaz çıkarır; çaydanlıktaki kireci temizlemek için kullanılmasının nedeni budur.
  • Sıvı sabun: Sabunlu su bazdır (pH yaklaşık 9–10). Ele kaygan gelir ve yağlı kirleri çözer.
  • Çamaşır suyu: pH değeri yüksek bir bazdır (yaklaşık 12). Cildi ve gözü tahriş eder; başka temizlik maddeleriyle, özellikle tuz ruhuyla asla karıştırılmaz, zehirli gaz çıkar.
  • Turnusol kâğıtları: Asitler mavi turnusol kâğıdını kırmızıya, bazlar kırmızı turnusol kâğıdını maviye çevirir. Nötr maddeler iki kâğıdın da rengini değiştirmez.
  • Kırmızı lahana suyu: Evde hazırlanabilen doğal bir ayıraçtır. Asitte kırmızı-pembe, nötrde mor, bazda maviden yeşile ve sarıya döner.
  • pH kâğıdı ve renk kartı: Islatılan kâğıdın rengi kutudaki renk kartıyla karşılaştırılır; eşleşen kutunun numarası maddenin pH değeridir (0–14).
  • Mermer parçası: Mermer üzerine asit dökülünce gaz kabarcıkları çıkar ve mermer aşınır. Bazlar ve nötr maddeler mermerde bu değişikliği yapmaz.

Görevler

  1. Tahminini seçtikten sonra ayıraçla sına: asit, baz ve nötr gruplarından en az birer maddeyi belirle.
  2. Yedi tüpün pH değerini kâğıtla okuyup cetvele yerleştir ve üç genellemeyi doğru yap.
  3. Mermer parçası üzerine bir asit ve bir baz dökerek etkilerini karşılaştır.
  4. Özellik kartlarından 8'ini doğru gruba (asit, baz ya da ikisi de) yerleştir.

Kazanımlar

  • FB.8.5.5 Asit ve bazların genel özelliklerini karşılaştırabilme
  • FB.8.5.6 Maddelerin asit veya baz olduğunu çeşitli ayıraçlar kullanarak bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme
  • FB.8.5.7 Maddelerin asitlik ve bazlık durumlarına ilişkin “pH“ değerlerini kullanarak tümevarımsal akıl yürütebilme
  • FB.8.5.8 Asit ve bazların çeşitli maddeler üzerindeki etkilerine yönelik deney yapabilme

Bunları da deneyebilirsin

  • Periyodik Tablo: 118 element 3D karolar hâlinde; elemente dokun, atom modelini ve nerede bulunduğunu gör, sıcaklıkla hâl değişimini izle.
  • Güneş, Dünya ve Ay: Zamanı hızlandır, Ay'ı yörüngesinde sürükle, Dünya'nın eksenini eğ; gece-gündüz, Ay'ın evreleri, tutulmalar ve mevsimler tek sahnede.
  • Basit Makineler: Atölye avlusunda kaldıraç, makara, eğik düzlem, çıkrık ve dişliyle ağır kasaları kaldır; kuvvet oklarıyla kuvvetten kazancı, ölçülen yollarla yoldan kaybı gör ve kendi kaldırma düzeneğini kur.
  • İklim ve Hava Olayları: Türkiye haritasında sekiz şehrin sıcaklık ve yağış grafiğini oku; bir günün hava olayı ile uzun yılların ortalaması olan iklimi karşılaştır.
  • Kalıtım, Çaprazlama ve Adaptasyon: Bezelye şemasında kalıtım kavramlarını yerine koy, Punnett karesini kutu kutu doldur, akraba evliliğinin soy ağacını incele ve tavşan sürüsünde doğal seçilimi kuşak kuşak izle.
  • Mitoz ve Mayoz: Mitoz ve mayozu tek zaman çubuğuyla yan yana izle; hücre ve kromozom sayılarının nasıl değiştiğini karşılaştır.