Sıvıların Özellikleri
9. sınıf · Kimya · 2. Çeşitlilik
Sıcaklığı ve dış basıncı değiştirip buhar basıncını ve kaynamayı izler; sıvıların akış hızlarını karşılaştırır; cam boruda suyun yükseldiğini, cıvanın alçaldığını görür; deterjan ekleyince ataç batar.
Sahnede neler olacak
Kapalı kapta sıvı ve üstünde buhar, viskozite yarışı yapan bal-su-yağ, ince bir cam boru ve su üstünde ataç.
Neler yapabileceksin
Sıcaklığı ve dış basıncı değiştirip buhar basıncını ve kaynamayı izler; sıvıların akış hızlarını karşılaştırır; cam boruda suyun yükseldiğini, cıvanın alçaldığını görür; deterjan ekleyince ataç batar.
Görünmeyeni görünür kılıyoruz
Moleküller arası çekim yüzeyde ve kap çeperinde çizgilerle gösterilir.
Günlük hayatta
Düdüklü tencere, bal, su böceği
Kazanımlar
- KİM.9.2.9 Sıvıların buhar basıncını etkileyen faktörlere ilişkin hipotez oluşturabilme
- KİM.9.2.10 Sıvıların kaynama sıcaklığını etkileyen faktörleri belirlemeye yönelik kanıt kullanabilme
- KİM.9.2.11 Sıvıların viskozitesini etkileyen faktörlere ilişkin bilimsel gözlem yapabilme
- KİM.9.2.12 Adezyon ve kohezyon kuvvetlerinin sıvıların özellikleri üzerindeki etkilerine ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme
- KİM.9.2.13 Sıvıların yüzey gerilimini etkileyen faktörlere ilişkin bilimsel sorgulama yapabilme
Bunları da deneyebilirsin
- Katı, Sıvı, Gaz: Mutfak tezgâhındaki buzu, sütü, balondaki havayı katı, sıvı ve gaz kutularına ayır; suyu farklı kaplara dök, balonu sıkıp havanın şişeye yayılışını izle.
- Maddenin Hâl Değişimi: Fen laboratuvarında ocağı açıp tenceredeki buzu erit, suyu buharlaştır, soğuk cam kapakta damlacıkları topla ve buzlukta suyu dondur; her olayda suyun ısı alıp almadığını oklarla gör.
- Maddenin Tanecikli Yapısı: Kollu büyüteci buz küpüne, bir bardak suya, balona ve parfüm kokusuna tut; taneciklerin düzenini ve hareketini görüp maddeleri grupla, sonra beherdeki buzu ısıtıp soğutarak hâl değişimini gözle.
- Maddenin Hâlleri ve Tanecikler (Yakında): Sıcaklığı değiştir, taneciklerin titreşip serbestleştiğini, maddenin eriyip buharlaştığını gör.
- Genleşme, Büzülme ve Hâl Değişim Noktaları (Yakında): Bilyeyi ısıtınca halkadan geçmediğini, soğutunca geçtiğini görür; buzu ısıtırken grafikte erime ve kaynama sırasında sıcaklığın sabit kaldığı düzlükleri izler.
- Isı, Öz Isı ve Hâl Değişimi (Yakında): Aynı ısıyı verip hangisinin daha çabuk ısındığını izler; kütle ve madde değiştirip Q = mcΔT ilişkisini kurar. Buzu ısıtırken erime sırasında sıcaklığın sabit kaldığını, sıcak ve soğuk cismin ısıl dengeye geldiğini grafikte görür.