
Kısa cevap: dizgi.net.tr Etkileşimli Dersler bölümünde 3. sınıftan 8. sınıfa fen bilimleri konuları için ücretsiz simülasyonlar bulunur. Elektrik devresi, mercekler, yoğunluk, basit makineler, asitler ve bazlar, mitoz ve mayoz gibi konular 3D sahnelerde denenir. Üyelik gerekmez; uygulamalar akıllı tahtada ve bilgisayarda çalışır.
Aşağıdaki liste, bu yazı hazırlanırken yayında olan fen bilimleri uygulamalarını sınıf sınıf verir. Uygulamaların büyük bölümü 3D'dir; iki boyutlu olanlar ayrıca belirtilmiştir.
3. sınıf fen bilimleri
- Katı, Sıvı, Gaz: mutfak tezgâhındaki buz, süt ve balondaki hava katı, sıvı ve gaz kutularına ayrılır.
- İtme ve Çekme: top, oyuncak araba ve kapı itilir ya da çekilir; kuvvetin etkisi önce tahmin edilir.
- Karışımları Ayıralım: elek, mıknatıs ve süzgeç kâğıdıyla karışımlar ayrılır.
- Canlıları Tanıyalım: okul bahçesindeki canlılar sepetlere ayrılır.
- Yaşam Döngüleri: kelebeğin, kurbağanın ve fasulyenin değişimi zaman sürgüsüyle izlenir.
- Toprak ve Bitki ile Kayaçlar ve Fosiller: toprağın katmanları, bitkinin büyüme koşulları ve fosil oluşumu.
Sınıfın bütün uygulamaları: 3. sınıf Fen Bilimleri.
4. sınıf fen bilimleri
- İlk Devremi Kuruyorum: kıskaçlı kablolar sürüklenerek pil, ampul ve anahtarla ilk devre kurulur.
- Mıknatısı Keşfediyorum: kutuplar yaklaştırılır, demir tozuyla mıknatısın çevresi görülür.
- Maddenin Hâl Değişimi: buz eritilir, su buharlaştırılır, soğuk kapakta damlacıklar toplanır.
- Işık ve Görme: karanlık odada fener yakılır; ışık kitaba çarpıp göze gelince kitap görünür.
- Dünya’nın Şekli, Yapısı ve Hareketleri: Dünya dilimlenip katmanları adlandırılır, döndürülerek gecenin gelişi izlenir.
- Besinlerin İçeriği (iki boyutlu): iyot ve kâğıt deneyleriyle besinlerin içeriği ayırt edilir.
Sınıfın bütün uygulamaları: 4. sınıf Fen Bilimleri.
5. sınıf fen bilimleri
- Güneş, Dünya ve Ay: Güneş lekeleri izlenir, ölçek sürgüsüyle gerçek büyüklük oranlarına geçilir, Ay sürüklenerek evreleri görülür.
- Kuvvet Ölçme: Dinamometre: farklı dinamometrelere cisimler asılır; aynı cisim Ay'a götürülüp ağırlığın değiştiği görülür.
- Maddenin Tanecikli Yapısı: büyüteç buz küpüne, suya ve balona tutulur; taneciklerin düzeni ve hareketi karşılaştırılır.
- Hücreden Organizmaya: bedenden bir kalp kası hücresine kesintisiz yakınlaşılır.
- Basit Elektrik Devresi: pil ve ampul sayısı değiştirilir, ampulün parlaklığı izlenir.
- Geri Dönüşüm ve Çevre (iki boyutlu): atıklar doğru kutulara ayrılır.
Sınıfın bütün uygulamaları: 5. sınıf Fen Bilimleri.
6. sınıf fen bilimleri
- Yoğunluk: küplerin kütlesi dijital terazide, hacmi dereceli silindirde ölçülür; yoğunluk hesaplanıp yüzme ya da batma tahmin edilir.
- Işığın Yansıması ve Aynalar: optik masada lazer açı ölçerin üzerinde döndürülür, gelen ve yansıyan ışın normalle karşılaştırılır.
- Ekosistem ve Besin Ağı: bir tür azaltılır ya da çoğaltılır, etkinin besin ağında yayılışı izlenir.
- Hayvanlarda ve İnsanda Üreme, Büyüme (iki boyutlu): evreler sıralanır, üreme çeşitleri ayrılır.
Sınıfın bütün uygulamaları: 6. sınıf Fen Bilimleri.
7. sınıf fen bilimleri
- Mercekler: ince ve kalın kenarlı mercekler ışınlarla denenir, mum alevinin görüntüsü perdede yakalanır.
- Dolaşım ve Solunum: saydam gövde maketinde kanın kalpten akciğerlere ve vücuda yolu izlenir.
- Periyodik Tablo: elementlere dokunulur, atom modeli ve sınıfı görülür.
Sınıfın bütün uygulamaları: 7. sınıf Fen Bilimleri.
8. sınıf fen bilimleri
- Basit Makineler: kaldıraç, makara, eğik düzlem, çıkrık ve dişliyle kasalar kaldırılır; kuvvet kazancı oklarla gösterilir.
- Asitler, Bazlar ve pH: limon suyundan çamaşır suyuna yedi madde turnusol, kırmızı lahana suyu ve pH kâğıdıyla sınanır.
- Mitoz ve Mayoz: iki bölünme tek zaman çubuğuyla yan yana izlenir.
- DNA ve Hücre Bölünmesi: DNA sarmalı açılır, eşlenme izlenir, nükleotitler eşleştirilir.
- Sesin Oluşumu ve Yayılması: diyapazon, davul ve gitar titreştirilir; hava taneciklerinin sıkışıp seyrelmesi görülür.
- Güneş, Dünya ve Ay: eksen eğikliği değiştirilir, mevsimlerin oluşumu izlenir.
Sınıfın bütün uygulamaları: 8. sınıf Fen Bilimleri.
Periyodik Tablo, Ekosistem ve Besin Ağı ve DNA ve Hücre Bölünmesi birden çok sınıfın kullandığı ortak uygulamalardır. Sitede Kimya ve Biyoloji başlığı altında durdukları için fen bilimleri ders sayfasında değil, sınıf sayfasında listelenirler; örneğin 8. sınıf.
Derste nasıl kullanılır?
Simülasyonu deneyin yerine değil, deneyin yanına koymak en verimli yoldur. Üç kullanım biçimi öne çıkar:
- Deneyden önce: Öğrenciler sonucu simülasyonda tahmin eder. Yoğunluk uygulamasında hangi küpün batacağını yazdıktan sonra gerçek kapta denerler.
- Deney yapılamıyorsa: Malzeme ya da süre yoksa, deney tehlikeli ya da gözle görülemeyecek kadar küçük ölçekteyse simülasyon tek seçenektir. Hücre bölünmesi ve taneciklerin hareketi buna örnektir.
- Tekrar için: Ünite sonunda Kontrol et sekmesindeki sorular sınıfça çözülür.
Uygulamaları tahtada kullanırken işinize yarayacak ayarlar için akıllı tahtada simülasyon kullanımı yazısına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Fen bilimleri simülasyonları ücretsiz mi?
Evet. dizgi.net.tr Etkileşimli Dersler bölümündeki fen bilimleri uygulamaları ücretsizdir ve üyelik gerektirmez.
Simülasyon gerçek deneyin yerini tutar mı?
Hayır. Simülasyon, deneyden önce tahmin yürütmek ve deneyden sonra gözlemi tekrar etmek için uygundur. Malzemesi bulunan deneyler sınıfta ya da laboratuvarda yapılmalıdır.
Aynı uygulama birden çok sınıfta kullanılabilir mi?
Bazı uygulamalar birden çok sınıfın konusunu kapsar. Basit Elektrik Devresi 5-8. sınıflarda, Güneş, Dünya ve Ay 4, 5, 6 ve 8. sınıflarda kullanılır; görevler ve sorular seçilen sınıfa göre değişir.